Ενοπλες δυνάμεις: {LF}τι φταίει ή τις πταίει;

Συντριβή και οδύνη, δεν υπάρχουν άλλα συναισθήματα να περιγράψουν πώς εισέπραξε η κοινή γνώμη το τραγικό δυστύχημα της Λιβύης. Προφανώς τα δυστυχήματα δεν προβλέπονται. Αλλά αυτή ήταν μια στρατιωτική επιχείρηση. Και επειδή στη στρατιωτική ορολογία και νοοτροπία ο Θουκυδίδης πρέπει να είναι οικείος (αλίμονο και αν δεν είναι…) μας έχει διδάξει μια κορυφαία έννοια: προπαρασκευή.   

Δεν θα μείνουμε στις λεπτομέρειες του δυστυχήματος. Εχει επιληφθεί η δικαιοσύνη, ας αφεθεί να κάνει το έργο της. Υπάρχουν όμως κάποια διδάγματα που αθροιστικά σωρεύονται φέτος το καλοκαίρι και αφορούν στην αποτελεσματικότητα των ενόπλων δυνάμεων. Διατυπώνουμε αυτή την αιχμή με πλήρη συνείδηση του βάρους της. Ας τα απαριθμήσουμε:

 Εβρος: πρόκειται για το ανατολικό χερσαίο σύνορο της χώρας. Τεράστια η σημασία του για την άμυνά της. Στρατηγικής εμβέλειας η προστασία του αν κρίνουμε από τη συγκέντρωση δυνάμεων στην περιοχή. Η παρουσία τους προφανώς δεν ήταν ικανή να αποτρέψει την εκδήλωση της πυρκαγιάς. Μα είναι οι ένοπλες δυνάμεις πυροσβέστες; Οχι ασφαλώς, αλλά όταν φλέγεται μια περιοχή που υποτίθεται ότι φυλάσσεται με όλα τα μέσα, κάτι δεν πήγε καλά. Και για τον Εβρο παρά το μέγεθος της καταστροφής, ούτε ΕΔΕ θα διεξαχθεί ούτε δικαστική διερεύνηση.  

Αγχίαλος: προφανής η ολιγωρία. Απροστάτευτος αφέθηκε ο στόλος των F-16. Θα μπορούσε να είχε καταστραφεί όχι από εχθρικά πυρά, από την αμεριμνησία των επιφορτισμένων με τη φύλαξή τους. Με μια ΕΔΕ καθαρίσαμε;

Στεφανοβίκειο: οι εικόνες των «πλεούμενων» ελικοπτέρων μιλούν από μόνες τους. Να θυμίσουμε μόνο ότι πρόκειται για βάση που χρησιμοποιείται και από τις ΗΠΑ, όπως άλλωστε και οι εγκαταστάσεις της Αλεξανδρούπολης.  

 Ας ευχηθούμε να μην υπάρξουν άλλα παρόμοια περιστατικά που δημιουργούν μεγάλες αμφιβολίες για την ικανότητα διαχείρισης κρίσεων από τις ένοπλες δυνάμεις και που δεν περνούν απαρατήρητα από εχθρούς και φίλους εκτός Ελλάδας. Με αμυντικό προϋπολογισμό που ξεπερνά αντίστοιχους μεγάλων χωρών σε σχέση με το ΑΕΠ, αυτά τα φαινόμενα είναι ανεπίτρεπτα. Πού οφείλονται;  

 Διά γυμνού οφθαλμού, ένας παρατηρητής με γνώση λειτουργίας στρατιωτικών οργανισμών διαπιστώνει ότι δεν εφαρμόζεται επαρκώς τουλάχιστον η κλασική έννοια, γνωστή ως C3 (command, control, communication) – διοίκηση, έλεγχος, επικοινωνία.  

Είναι προφανές εκ του αποτελέσματος ότι δεν υπάρχει αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ διαφόρων κέντρων και ότι ακόμη και αν λαμβάνονται οι ορθές αποφάσεις, η εφαρμογή τους είναι ανεπαρκής. Δυστυχώς, η διαπίστωση ισχύει και για τα σώματα ασφαλείας αν κρίνουμε από την τραγωδία με τους κροάτες χούλιγκαν.

Η δε τραγωδία της Λιβύης αναδεικνύει ακόμη ένα πρόβλημα της στρατιωτικής μας μηχανής, την ελλιπή εμπειρία σε επιχειρήσεις εκτός της ελληνικής επικράτειας. Πάντοτε αρνητική σε αποστολή δυνάμεων στο εξωτερικό, η ελληνική στρατιωτική ηγεσία διαχρονικά έχει απωλέσει τη δυνατότητα εκπαίδευσης του στρατιωτικού προσωπικού σε συνθήκες πραγματικού πολέμου. Σε αντίθεση με εμάς, η Τουρκία, που σύμφωνα με το στρατηγικό δόγμα που ισχύει αποτελεί την κύρια απειλή μας, βρίσκεται παντού. Είναι μια χώρα με ένοπλες δυνάμεις σε ετοιμότητα. Ας το αναλογιστούν αυτό οι πολεμοχαρείς στους οποίους δεν συμπεριλαμβανόμαστε. Αλλά για να έχουμε ειρήνη δεν πρέπει να προετοιμαζόμαστε για πόλεμο; Ας ξεκινήσουμε από την αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων με σύγχρονα κριτήρια, του επαγγελματικού στρατού περιλαμβανομένου.  

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου
Διεθνών Σχέσεων.