Ζητείται αντιπολίτευση

Θεωρητικά η αντιπολίτευση είναι χρήσιμο πράγμα στη δημοκρατία.

Αλλοτε επωφελής – όταν ασκεί έλεγχο στην κυβέρνηση όπως επί ΣΥΡΙΖΑ για την κατασκευή της υπόθεσης Novartis…

Αλλοτε ανώφελη και κακόγουστη – όταν εξαντλείται σε κραυγές και υβρεολόγια του τύπου «Μητσοτάκη γ…..σαι».

Αλλοτε επιζήμια – όταν αντιτάχθηκε στη μεταρρύθμιση του Γιαννίτση στο ασφαλιστικό (2001) ή της Γιαννάκου στην εκπαίδευση (2006).

Αλλοτε καταστροφική – όταν εκβίασε τις εκλογές του 2009 και ώθησε τη χώρα στη χρεοκοπία υποσχόμενη «λεφτά υπάρχουν» ή όταν επέβαλε τις εκλογές του 2015 και παραλίγο να βρεθούμε εκτός ευρώ «σκίζοντας τα Μνημόνια».

Κι άλλοτε χυδαία – όταν λειτουργεί ως προνομιακός μοχλός εκβιασμού της κυβέρνησης από διάφορα συμφέροντα.

Η αντιπολίτευση άλλωστε είναι μέρος του πολιτικού συστήματος.

Δημιούργημα του αγγλικού κοινοβουλευτισμού και του λεγόμενου «συστήματος Γουέστμινστερ» απέκτησε σταδιακά θεσμική μορφή.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο καθιερώθηκε ως «the most loyal opposition to His (Her) Majesty’s government», δηλαδή όχι τίποτα τυχαίοι κλαπατσίμπαλοι αλλά «η πλέον νομιμόφρων αντιπολίτευση στην κυβέρνηση της Αυτού (Αυτής) Μεγαλειότητας».

Εννοια που αποδόθηκε ως «αξιωματική αντιπολίτευση» στην Ελλάδα του 19ου αιώνα όπου με πρώτο τον Χαρίλαο Τρικούπη λάτρευαν (και μιμούνταν) το αγγλικό δικομματικό πολιτικό σύστημα.

Ο όρος εννοεί την «κατέχουσα το αξίωμα της αντιπολίτευσης» πολιτική δύναμη στο Κοινοβούλιο κι όχι φυσικά την αποτελούμενη από αξιωματικούς.

[Γνωστός μου αριστερός δυσανασχετούσε το 2012 όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε «αξιωματική αντιπολίτευση» κι αναρωτιόταν:

– Τι δουλειά έχουμε εμείς αριστεροί άνθρωποι με αξιωματικούς και στρατοκράτες;

Ευτυχώς σύντομα κατάλαβε ότι το αριστερό του φρόνημα δεν απειλείται από τον μιλιταρισμό!]

Ακόμη και στα προεδρικά συστήματα των ΗΠΑ ή της Γαλλίας που θεσμικά αντιπολίτευση δεν υπάρχει, η έννοια της αντιπολίτευσης είναι απλώς πιο διάχυτη. Στη Γαλλία μάλιστα μετά τις τελευταίες εκλογές μιλούν για «αντιπολιτεύσεις».

Υπό αυτήν την έννοια λοιπόν στη δημοκρατία πάντα υπάρχει μια αντιπολίτευση. Σε κάποια μορφή, με μεταβαλλόμενη ισχύ και ποικίλες συνέπειες, όχι πάντα τις επωφελέστερες για τον τόπο.

Στην Ελλάδα η σημερινή κατάσταση είναι ελαφρώς πρωτόγνωρη.

Οι εκλογές του Ιουνίου ανέδειξαν μια ισχυρή κυβερνητική πλειοψηφία και διάφορες αδύναμες αντιπολιτεύσεις. Σίγουρα πάντως δεν ανέδειξαν ένα αντίπαλο στην κυβέρνηση δέος.

Από μια άποψη κατανοητό. Ο «ελληνικός δικομματισμός» ανήκει μάλλον στο παρελθόν κι έως ότου αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας ο Ανδρουλάκης ή συντρίψει τον Μητσοτάκη ο Κασσελάκης (όπως αμφότεροι υπόσχονται) μάλλον θα αρκεστούμε στην υπάρχουσα κατάσταση των πραγμάτων.

Αυτό φυσικά δεν αποτελεί πρόβλημα δημοκρατίας, ούτε καν πολιτική ανισορροπία. Κι ας θρηνούν κάποιοι ακατανόητα «ένα μεγάλο κενό στη λειτουργία της δημοκρατίας» (Μαρία Ρεπούση, «ΤΑ ΝΕΑ», 16-17/9).

Ποιο είναι το κενό; Ευτυχώς η λειτουργία της δημοκρατίας δεν προκύπτει από την άποψη που μπορεί να έχει κάθε πολιτευόμενος για τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Ούτως  ή άλλως τη γενική ευθύνη για την πορεία της χώρας την έχει η κυβέρνηση κι όχι όσοι την αντιπολιτεύονται επιτυχώς ή ανεπιτυχώς. Ενώ ούτε η εύρυθμη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών εξαρτάται από τις έδρες των κομμάτων στη Βουλή.

Παρ’ όλ’ αυτά η κατάσταση της αντιπολίτευσης δεν είναι αδιάφορη παράμετρος του δημοκρατικού συστήματος.

Και η σημερινή της κατάσταση είναι χάλια.

Ο ΣΥΡΙΖΑ εκλέγει νέο αρχηγό, αν και ήδη κινείται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Ενώ η τελευταία φορά που θυμόμαστε το ΠΑΣΟΚ είναι όταν πήγε να ψηφίσει στις εκλογές του Ιουνίου.

Μεταξύ μας δεν ξέρουμε καν αν κατεβάζουν δημάρχους ή περιφερειάρχες και ποιους.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι αριθμητικό. Δεν είναι καν ζήτημα συσχετισμών και ισχύος όπως προέκυψαν από τις τελευταίες κάλπες.

Είναι καθαρά πολιτικό. Αντιπολίτευση δεν υπάρχει όχι επειδή τα κόμματά της πήραν τόσους, λιγότερους ή περισσότερους, βουλευτές στις τελευταίες εκλογές.

Δεν υπάρχει επειδή έως τώρα δεν κατάφεραν να αρθρώσουν μια πειστική και συγκροτημένη πολιτική πρόταση, η οποία να λειτουργεί ως εναλλακτική προοπτική για τον τόπο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ καταφεύγει σε κατάρες κατά πάντων όταν δεν βρίζονται μεταξύ τους για ακατανόητα ζητήματα. Να δεχτώ ως ελαφρυντικό ότι ακόμη δεν έχει συγκροτηθεί η νέα ηγεσία τους κι ότι δεν είναι εύκολο να βρουν τις άκρες μετά από τόσες ήττες.

Ιδίως όταν κανείς δεν διατυπώνει ένα συγκροτημένο και ρεαλιστικό σχέδιο ανασυγκρότησης του κομματικού τους χώρου.

Από την άλλη, το ΠΑΣΟΚ επαναλαμβάνει κοινότοπες γενικολογίες, λες και έχει κάνει τάμα να μην πει τίποτα το συγκεκριμένο και το απτό. Δυόμισι ώρες μιλούσε την Τετάρτη σε μια συνέντευξη Τύπου ο Ανδρουλάκης και κανείς δεν κατάφερε να μου συνοψίσει τι είπε.

Ολα τα άλλα είναι σχολιασμός επί των γεγονότων. Φωτιές, πλημμύρες, δυστυχήματα, καταστροφές, σε λίγο θα βγάζουν ανακοινώσεις και για τις διαιτησίες της Κυριακής.

Φυσικά αυτό που τους ζητούμε δεν είναι απλό. Να το δεχτώ.

Διότι, ούτε λίγο, ούτε πολύ, χρειάζονται να αρθρώσουν μια πειστική και σαφή πολιτική πρόταση με τρόπο που να την καταστήσει κατανοητή κι ελκυστική στους πολίτες.

Και μάλιστα να το κάνουν αυτό σε συνθήκες κυριαρχίας των αντιπάλων τους και βαθιάς κρίσης των πολιτικών χώρων από όπου προέρχονται και τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο και η ριζοσπαστική Αριστερά και η Σοσιαλδημοκρατία περνούν δύσκολες μέρες.

Μπροστά σε αυτό το προφανές ζητούμενο οι Αθλοι του Ηρακλή μοιάζουν ευκολάκι.

Οσο κι αν συνδράμουν στη δημιουργία μιας αντιπολίτευσης οι αντιξοότητες, οι στραβές και οι δυσκολίες , τα «γεγονότα» δηλαδή, που η κυβέρνηση αναμφισβήτητα αντιμετωπίζει και αναπόφευκτα θα συναντήσει στη διάρκεια της θητείας της.