«Ισχυρή βούληση για διατήρηση του καλού κλίματος»

Στην έδρα της τουρκικής διπλωματίας και των τουρκικών πολιτιστικών οργανώσεων στη Νέα Υόρκη – έναν ουρανοξύστη της 1ης Λεωφόρου απέναντι από το κεντρικό κτίριο του ΟΗΕ – έγινε το δεύτερο για φέτος τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διάρκειας 60 λεπτών με δύο επιδιώξεις της Αθήνας: να διασφαλίσει συνέχεια στις επαφές (και σε ανώτατο επίπεδο) και να εμπεδώσει κλίμα συνεργασίας σε πεδία αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η Πολιτική Προστασία και το Μεταναστευτικό, το οποίο αναγνώρισαν ότι «αποτελεί κοινή πρόκληση». Ο οδικός χάρτης «εξομάλυνσης» που περιλαμβάνει πλέον και επίσημα το Ανώτατο Συμβούλιο Στρατηγικής Συνεργασίας στις 7 Δεκεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, υπό την προϋπόθεση της Αθήνας η Αγκυρα να απέχει από προκλήσεις σε επίπεδο ρητορικής και στο πεδίο, είναι αυτός που μπήκε στο τραπέζι των ηγετών, οι οποίοι πλαισιώνονταν από τους υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν και τους διπλωματικούς συμβούλους Αννα – Μαρία Μπούρα και Τσαγατάι Κιλίτς.

Οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την «ισχυρή βούλησή τους να διατηρηθεί το καλό κλίμα». Οπως σχολίαζαν διπλωματικές πηγές, η διαδικασία επαναπροσεγγίσεων «θα πηγαίνει βήμα – βήμα και θα αξιολογείται συνεχώς». Η ελληνική πλευρά επιμένει ότι δεν τρέφει αυταπάτες, όμως στέκεται στη σημασία να υπάρχει «συνέπεια» τόσο στα «ήρεμα νερά» όσο και στα κανάλια επικοινωνίας. Με τα λόγια του Μητσοτάκη στο CNN, λίγη ώρα πριν από τη χειραψία με τον Ερντογάν στο «Σπίτι της Τουρκίας» και την καλή διάθεσή τους όπως έδειξαν τα χαμόγελα στις ανοιχτές κάμερες, «βεβαίως και έχουμε μεγάλες διαφορές» αλλά δεν χρειάζεται «να φτάσουμε σε ένα επίπεδο επιθετικής συμπεριφοράς εκ μέρους της Τουρκίας που ουσιαστικά ωθεί τις δύο χώρες στα πρόθυρα ένοπλης σύγκρουσης». Δίνοντας τον τόνο των ελληνικών επιδιώξεων, ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι «μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι διαφωνούμε» σε εδαφικά ζητήματα αλλά «να αφήσουμε την πόρτα ανοιχτή και να συνεργαστούμε σε άλλους τομείς».

Τρεις πυλώνες προσέγγισης

Δεδομένου ότι η Χάγη «είναι ακόμα πολύ μακριά» και με στόχο εντός Οκτωβρίου και Νοεμβρίου να ανοίξει ομαλός δρόμος για τη Θεσσαλονίκη, το βάρος έπεσε στις λεπτομέρειες για τους τρεις «πυλώνες» της ελληνοτουρκικής προσέγγισης: στον πολιτικό διάλογο με ευθύνη των υφυπουργών Εξωτερικών Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου και Μπουράκ Ακσαπάρ στις 16 Οκτωβρίου, στα θετικά μέτρα υπό τον υφυπουργό Εξωτερικών για την Οικονομική Διπλωματία Κώστα Φραγκογιάννη και τον Ακσαπάρ στις 17 Οκτωβρίου και στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης εντός Νοεμβρίου. Απώτερος ορίζοντας το ραντεβού κορυφής στη Θεσσαλονίκη, ενώ συνύπαρξη Μητσοτάκη – Ερντογάν αναμένεται πιο άμεσα σε ουδέτερο έδαφος κατά τη σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στις 5 Οκτωβρίου στη Γρανάδα.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Τουρκία έχει ανάγκη από «ανοίγματα» σε Ευρώπη και ΗΠΑ για μια σειρά από λόγους, ανάμεσά τους η οικονομία, γι’ αυτό και το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι αυτή η τουρκική επιδίωξη περνάει μέσα από τις σχέσεις καλής γειτονίας με την Ελλάδα. Την ώρα που η ελληνική πλευρά διαμηνύει ότι δεν κάνει πίσω από τις κόκκινες γραμμές της – πρώτον, διάλογος στη βάση του διεθνούς δικαίου συμπεριλαμβανομένων του δικαίου της θάλασσας, δεύτερον, κανένας διάλογος για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και «τα αυτονόητα δικαιώματα τα οποία απορρέουν από την ελληνική κυριαρχία», τρίτον, η μόνη διαφορά είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών (ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας) –, αξιολογεί την τουρκική πρακτική.

Μήνυμα Χριστοδουλίδη
σε Ερντογάν

Και αυτό γιατί μπορεί από το βήμα του ΟΗΕ ο τούρκος πρόεδρος να επέλεξε αναφορές στην πολυετή ελληνοτουρκική φιλία, ωστόσο εμφάνισε τη σκληρή γραμμή του για το Κυπριακό. Η Αθήνα αποδίδει σημασία και στη στάση της Αγκυρας στο Κυπριακό και είναι σαφές ότι το αίτημα Ερντογάν στη διεθνή κοινότητα να αναγνωριστούν τα Κατεχόμενα ως ανεξάρτητο κράτος δεν βοηθά. Το θέμα συζητήθηκε και στη συνάντηση του Μητσοτάκη με τον κύπριο πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Νωρίτερα χθες, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ο Νίκος Χριστοδουλίδης κάλεσε τον Ερντογάν «να συνεργαστούν καθοδηγούμενοι από ένα όραμα ειρήνης και να οικοδομήσουν ένα λαμπρότερο μέλλον για τις χώρες τους».