Δεν χρειάζεται καλάθι

Σε όσους τυχόν αναρωτιούνται τι να περιμένουμε από τις υψηλού επιπέδου ελληνοτουρκικές επαφές η συμβουλή μου είναι να μην περιμένουμε τίποτα απολύτως. Είναι μια στρατηγική την οποία συνιστώ, διότι ποτέ δεν βγαίνεις χαμένος. Αν η εξέλιξη των πραγμάτων επιβεβαιώσει την απαισιοδοξία σου, τι είχες και τι έχασες, βρίσκεσαι στα ίδια. Αν όμως προκύψει κάτι θετικό και ελπιδοφόρο για το μέλλον των διμερών σχέσεων, τότε η χαρά είναι διπλή. Οπότε, δεν χρειάζεται να πάρουμε μαζί μας κανένα καλάθι, ούτε καν το μικρότερο.

Εξάλλου, οι απότομες ανατροπές κλίματος, στις οποίες μας έχει συνηθίσει η Τουρκία, δεν είναι κάτι που αποκαθίσταται αμέσως. Στην προκειμένη περίπτωση, ό,τι ισχύει στις διαπροσωπικές σχέσεις ισχύει και στις διακρατικές. Αν ο γείτονας σου επιτίθεται επί μήνες με τελείως εξωφρενικές κατηγορίες και συστηματικές απειλές στα όρια του bullying, δεν γίνεται να τα ξεχάσεις όλα σε μια στιγμή, επειδή ήλθε κρατώντας το καπέλο του στο χέρι και σου ζήτησε συγγνώμη. Η παραφορά πρέπει να έχει και μια λογική εξήγηση για να γίνει κατανοητή και συγγνωστή. Αν είναι μόνο διαπραγματευτικός κυνισμός και τίποτε περισσότερο, πόση εμπιστοσύνη μπορείς να έχεις στον συνομιλητή σου για ό,τι και αν πρόκειται να συμφωνήσετε;

Το περισσότερο λοιπόν που μπορούμε να περιμένουμε είναι καλή διάθεση, η οποία και χρήσιμη πολύ είναι και πάντα ευπρόσδεκτη. Η ελληνική πλευρά έχει κοινοποιήσει τον στόχο με τον οποίο θα ήταν ικανοποιημένη, δηλαδή την προσφυγή των δύο χωρών στο Δικαστήριο της Χάγης. Οσο καλή διάθεση και αν υπάρχει, εκεί δεν φτάνουμε από τη μια μέρα στην άλλη. Η Χάγη απέχει πολύ μακριά. Και, αν καταλαβαίνω καλά, αυτός ο ούτως ή άλλως μακρύς και δύσκολος δρόμος προς τα εκεί δεν περνά από την Κύπρο. Η δυνατότητα εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών, ενδεχομένως και διευθέτησής τους μακροπρόθεσμα, παρακάμπτει το Κυπριακό.

Η Λευκωσία προσπαθεί με την τέχνη της επικοινωνίας να δημιουργήσει ένα κλίμα αισιοδοξίας και κινητικότητας, το οποίο στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Το διεθνές κύρος της Κύπρου περνά μια δοκιμασία την περίοδο αυτή, καθώς έχει εκτεθεί στη Δύση ως πλυντήριο μαύρου χρήματος από τη Ρωσία. Την τρέχουσα περίοδο μάλιστα τελεί υπό εποπτεία κλιμακίου ξένων ειδικών, που ελέγχουν την εφαρμογή των κυρώσεων εις βάρος ρώσων πολιτών. Επιπλέον, η Μόσχα, την οποία η Κύπρος υποχρεωτικά εγκατέλειψε μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ετοιμάζεται να ανοίξει προξενείο στα Κατεχόμενα. Με τον τρόπο αυτό, η Μόσχα ενισχύει την εντύπωση που προβάλλει συστηματικά η Τουρκία: ότι η αποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» είναι πια ένα ανεξάρτητο κράτος και πρέπει να αναγνωριστεί διεθνώς. Το είπε, άλλωστε, ο Ερντογάν και από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Επομένως, για ποια προοπτική προόδου μιλάμε;

Η Λευκωσία φέρεται πρόθυμη να επιστρέψει στο σημείο εκείνο από το οποίο είχε αποχωρήσει από τις διαπραγματεύσεις του Κραν Μοντανά. (Χαίρω πολύ! Κι εγώ θα ήθελα να είμαι δέκα χρόνια νεότερος…) Δεν υπάρχει περίπτωση όμως να τους κάνει τη χάρη ο Ερντογάν. Ποιος αντίπαλος παίκτης θα σου χαριστεί για μια λάθος κίνηση που έκανες; Στη ζωή, όχι στα κόμιξ, πολύ περισσότερο δε στη σφαίρα της εξωτερικής πολιτικής και των διεθνών σχέσεων, δεν υπάρχει αντίπαλος που θα σου πει, εντάξει μωρέ, δεν πειράζει, πάρε πίσω το λάθος σου, αν θες. Γίνονται αυτά ή κοροϊδευόμαστε; Ρητορικό το ερώτημα, εννοείται.

Μακροπρόθεσμα η ακινησία οδηγεί αναπόφευκτα στη διχοτόμηση. Προσωρινά, όμως, είναι μια ανάπαυλα, που βολεύει και τις τρεις πλευρές του ζητήματος. Εμείς, στην Αθήνα, αποφεύγουμε το «ποτήριον τούτο» και, με την ικανότητα που έχουμε στη λήθη, το ξεχνάμε αμέσως, μέχρι να σκάσει ξανά, ας ελπίσουμε στη βάρδια κάποιου άλλου. Οι κύπριοι αδελφοί μας στη Λευκωσία πρέπει να μένουν και αυτοί ικανοποιημένοι, διότι η προοπτική λύσης του Κυπριακού τούς πανικοβάλλει. Εχουν συνηθίσει έτσι. Τα περί «διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας» και άλλα ηχηρά παρόμοια τα λέμε για τους ξένους. Μεταξύ μας, ξέρουμε και καταλαβαίνουμε. Τέλος, η Αγκυρα δεν έχει κανέναν λόγο να ανησυχεί για την ακινησία στο Κυπριακό. Η ακινησία εδραιώνει τη δική της λύση.