Κοκόροι στα λασπόνερα

Την πρώτη μέρα της νέας σχολικής χρονιάς, ένα κορίτσι της πρώτης γυμνασίου είπε στον πατέρα του: «Κι αν γίνει καμιά πλημμύρα, ποιος είναι υπεύθυνος;». Ο πατέρας, που είναι του δόγματος να λέμε την αλήθεια στα παιδιά, απάντησε με ειλικρίνεια: «Τα κτίρια τα κτίζει η Περιφέρεια. Η ευθύνη για τα κτίρια και τη συντήρηση, τη βελτίωση, την επισκευή τους ανήκει στους δήμους. Και ό,τι συμβαίνει μέσα στο σχολείο, η ευθύνη ανήκει στο υπουργείο Παιδείας». Αν γίνει, π.χ., ένα ατύχημα για μια κακοτεχνία την ευθύνη της οποίας έχει ο δήμος, θα κυνηγάνε τον δάσκαλο.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει παντού. Οι αρμοδιότητες για διάφορα ζητήματα είναι σπασμένες. Θυμάμαι, παλιά, όταν περπατούσα στον πεζόδρομο της Ερμού, διασκέδαζα να διαμαρτύρομαι στην Τροχαία επειδή συνεχώς τον πεζόδρομο τον διέσχιζαν μηχανάκια με μεγάλες ταχύτητες. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, έλεγαν οι τροχαίοι, εμείς μπορούμε να δίνουμε κλήση μόνο στα παρκαρισμένα, για τα κινούμενα υπεύθυνη είναι η δημοτική αστυνομία.

Αν σε απλές διευθετήσεις χάνει η μάνα το παιδί, καταλαβαίνει κανείς το δράμα των μεγάλων διευθετήσεων. Η καταστροφή της Θεσσαλίας θα χρειαστεί ιδιαίτερα σοβαρές παρεμβάσεις από το κράτος. Κι η διασφάλιση των ποσών που ανέφερε ο Πρωθυπουργός από την Ευρωπαϊκή Ενωση είναι μια αρχική εγγύηση ότι οι παρεμβάσεις μπορούν και πρέπει να έχουν διαρθρωτικό χαρακτήρα, ώστε ο λόγω μόνον σιτοβολώνας της Ελλάδας (που τις τελευταίες δεκαετίες καλλιεργεί κατά κόρον βαμβάκι, η ένταση της καλλιέργειας του οποίου δημιούργησε προβλήματα στον υδροφόρο ορίζοντα και η δημοσιοϋπαλληλοποίηση μέσω επιδοτήσεων των αγροτών εισφέρει το ετήσιο κλείσιμο της εθνικής οδού από τα τρακτέρ) να αλλάξει χαρακτήρα κι η ανακατεύθυνση του πρωτογενούς τομέα να δώσει νέα ζωή στην περιοχή και κίνητρα στους νεότερους να μείνουν και να καλυτερέψουν τη ζωή τους. Οχι μόνο στις περιοχές που έχουν πλημμυρίσει αλλά και στην υπόλοιπη Θεσσαλία.

Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζονται ένας οραματικός σχεδιασμός, η συνεργασία μιας ευέλικτης ομάδας ειδικών επιστημόνων που θα συγκεκριμενοποιήσουν τις ανάγκες και ένας μηχανισμός που θα υλοποιήσει τα έργα, γρήγορα και συστηματικά – πιθανόν ένα υπουργείο Θεσσαλίας. Το υπουργείο αυτό (o altra cosa, ή ό,τι άλλο δημιουργηθεί) χρειάζεται ανεξαρτησία προκειμένου να παρακάμπτει τη γραφειοκρατία που δημιουργούν οι συναρμοδιότητες. Αν, π.χ., πρέπει να φτιαχτεί μια γέφυρα, και τον τελικό λόγο πρέπει να τον έχει π.χ. ο περιφερειάρχης, ζήτω που καήκαμε. Η συμμετοχή της κοινωνίας, των φορέων, της αυτοδιοίκησης ή ο έλεγχος των έργων προφανώς θα οριστούν νομοθετικά. Αλλο ο έλεγχος, όμως, άλλο η κωλυσιεργία λόγω συναρμοδιοτήτων. Οι πολλοί κοκόροι της παροιμίας χρειάζεται να μείνουν θαμμένοι στα λασπόνερα.

Η Ελλάδα έχει μεγάλη παράδοση στην κατασπατάληση πόρων. Ο κατακερματισμός των εξουσιών βοηθάει πολύ σ’ αυτό. Μια μεταρρυθμιστική κυβέρνηση όπως του Κυριάκου Μητσοτάκη αυτό το γνωρίζει καλά, δεν είναι όμως σίγουρο ότι θα μπορέσει να το πολεμήσει αποτελεσματικά. Σε κάθε περίπτωση, ο χειρισμός της ανασυγκρότησης της Θεσσαλίας θα είναι καθοριστικής σημασίας και θα αναδείξει τα όρια και τις δυνατότητες όχι μόνο της κυβέρνησης και του κράτους αλλά και της κοινωνίας – όλων μας.