Γιάννος Κρανιδιώτης {LF}– πολίτης του κόσμου {LF}και συνετός ρεαλιστής

Σαν σήμερα, στις 14 Σεπτεμβρίου 1999, έφευγε από τη ζωή με τραγικό τρόπο στη μοιραία πτήση του Φάλκον ο Γιάννος Κρανιδιώτης. Οι σκέψεις και οι προβληματισμοί του έχουν και σήμερα εξαιρετικό ενδιαφέρον, γιατί σκιαγραφούσαν μια νέα προσέγγιση των εθνικών θεμάτων. «Η εξωτερική πολιτική είναι μια υπόθεση που ένα λάθος της πληρώνεται για πολλά χρόνια στο μέλλον και μπορεί να είναι μοιραίο. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, ψυχραιμία, μεθοδικότητα και σύστημα» έγραφε ο αείμνηστος Γιάννος Κρανιδιώτης σ’ ένα από τα κείμενά του που περιλαμβάνονται στο τελευταίο βιβλίο του που κυκλοφόρησε λίγο μετά τον θάνατό του (Ελληνική Εξωτερική Πολιτική. Σκέψεις και προβληματισμοί στο κατώφλι του 21ου αιώνα, Ι. Σιδέρης 2000).

Οπως υπογράμμιζε εύστοχα και ο αείμνηστος καθηγητής Θεόδωρος Κουλουμπής στον πρόλογό του, για το βιβλίο του Γιάννου Κρανιδιώτη, «τα κείμενά του μας προσφέρουν ένα εντυπωσιακό υπόδειγμα εννοιολογικής προσαρμογής και σύγχρονου λόγου. Ο Γιάννος Κρανιδιώτης στις αναλύσεις του κάλυπτε ένα ευρύτατο φάσμα θεματικών, με επίκεντρο πάντοτε την ανάδειξη του σχεδιασμού πολιτικής, των στρατηγικών κατευθύνσεων και τακτικών χειρισμών για την προώθηση των συμφερόντων της χώρας μας, καθώς και του ευρύτερου Ελληνισμού. Είχε συγκροτημένη άποψη για την ανάγκη ανάλυσης και σχεδιασμού στην εξωτερική πολιτική. Η δημιουργία ενός Κέντρου Ανάλυσης και Σχεδιασμού στο πλαίσιο του υπουργείου Εξωτερικών ήταν δική του ιδέα και πρωτοβουλία. Πιστός στην αρχή της πολυμερούς διπλωματίας, τοποθετείτο κατά της «εσωστρέφειας και του απομονωτισμού» που μας οδηγούν στο «σύνδρομο της καταδίωξης».

Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μάς άφησε μια εξαιρετικά εύστοχη ανάλυση της ρευστότητας και των διαρθρωτικών προβλημάτων της Τουρκίας. Επαναλάμβανε την πάγια ελληνική θέση ότι δεν έχουμε εδαφικές διεκδικήσεις εις βάρος της Τουρκίας, αλλά απαιτούμε τον σεβασμό των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Επίσης, υπογράμμιζε τις τρεις βασικές προϋποθέσεις για την ομαλοποίηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων: τη δίκαιη και λειτουργική επίλυση του Κυπριακού, τον τερματισμό της τουρκικής επιθετικότητας στο Αιγαίο και τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας.

Τον απασχολούσαν ιδιαίτερα και αγωνιούσε για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Κυπριακό, την ενταξιακή πορεία της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση καθώς και για την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Χαρακτήριζε την προοπτική ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ενωση ως τη μεγαλύτερη ευκαιρία για την επίλυση του προβλήματος που είχε παρουσιασθεί ποτέ στη σύγχρονη κυπριακή ιστορία μετά το 1974.

Στα κείμενά του ήταν εμφανής η αγωνία του για την αναζήτηση ενός νέου πολιτικού λόγου, ενός νέου οράματος για το Κυπριακό. «Χωρίς λύση του Κυπριακού όμως δεν πρόκειται να ομαλοποιηθούν πλήρως οι ελληνοτουρκικές σχέσεις», έγραφε συχνά ο Γιάννος Κρανιδιώτης.

Στις αναλύσεις του και στα κείμενά του, τον απασχολούσαν επίσης οι εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη (πηγαίνοντας σε μια διαβαλκανική σύνοδο στο Βουκουρέστι έχασε τη ζωή του), στη Μέση Ανατολή και στη Μεσόγειο, τα θέματα ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας, καθώς και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πίστευε στη διεθνοποίηση του ζητήματος της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γιατί, όπως υπογράμμιζε, η αποτελεσματική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο διεθνές επίπεδο δημιουργεί και προϋποθέσεις ανάπτυξης, προόδου και οικονομικής ευημερίας. Γιάννος Κρανιδιώτης, ένας πολίτης του κόσμου, ένας συνετός ρεαλιστής.

Ο Σωτήρης Νταλής είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου