Αριστοφάνης ως τίτλος

Η παράσταση που συζητήθηκε όσο καμία άλλη στα φετινά Επιδαύρια, η παράσταση που ξεσήκωσε αντιδράσεις και προκάλεσε ύβρεις, αποτελεί ίσως τον καλύτερο τρόπο για να ολοκληρώσει η στήλη τον θερινό θεατρικό απολογισμό της.

Οι «Σφήκες» της Λένας Κιτσοπούλου και όχι του Αριστοφάνη, είναι ένα έργο γραμμένο εξ ολοκλήρου από την ίδια – στον τριπλό ρόλο του συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού. Το πρωτότυπο ποιητικό κείμενο λειτουργεί ως αφορμή (;) αλλά πάνω απ’ όλα ως τίτλος: Το διαβρωμένο δικαστικό σύστημα, ο δικομανής πατέρας, ο απελπισμένος γιος του, η κοινωνία που αρέσκεται να κρίνει τους άλλους και να μην κάνει αυτοκριτική, είναι το υλικό με το οποίο η δημιουργός καταπιάνεται για να μιλήσει με τον δικό της προσωπικό τρόπο. Κάτι που κάνει και μέσα από την «παράβασή» της, κλείνοντας την παράσταση – με πάθος και ορμή…

Με όχημα το κεντρί που έχουν οι σφήκες η Κιτσοπούλου προσπαθεί να σχολιάσει, να «ξεμπροστιάσει», να ξεγυμνώσει, να αποκαθηλώσει κάθε σύγχρονη υποκρισία και ψευτιά – να ρίξει με άλλα λόγια το κεντρί της προς πάσα κατεύθυνση μην αφήνοντας τίποτα ασχολίαστο. Αλλωστε αυτή είναι και η συνήθης πρόθεσή της σε κάθε παράσταση που φέρει την υπογραφή της. Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε ένα θέαμα με σαφή επιθεωρησιακά χαρακτηριστικά, που επιδιώκει να λειτουργήσει ως καθρέφτης μας: Με τα λαϊκά δικαστήρια που στήνονται καθημερινά απ’ τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, με την πολιτική ορθότητα που απαιτείται στον δημόσιο λόγο μας κι ας κρύβει πίσω της υποκρισία, με την επιβεβλημένη υποχρέωση να έχουν γνώμη όλοι για όλους και όλα (τη δική μας γνώμη), και πόσα ακόμα… Πολιτικοί, δικηγόροι, ομοφυλόφιλοι, παχύσαρκοι, μαύροι (και ο Αντετοκούνμπο), βιαστές και θύματα, αστυνομία και καθημερινή βία, αίμα και σπέρμα, κανάλια και τηλεοπτικά πρότυπα, η μαγειρική ως μόδα και τηλεοπτικό προϊόν, η κλασική ελληνίδα μάνα, επώνυμοι και ανώνυμοι, όλοι κι όλα διαπερνούν το «κεντρί» της Κιτσοπούλου.

Χωρίς ηλεκτρισμό

Να όμως που μια καλή ιδέα εγκλωβίστηκε στον εαυτό της, δημιουργώντας ένα αναγνωρίσιμο σκηνικό σύμπαν, απ’ το οποίο όμως απουσιάζουν η ουσιαστική άποψη και η ξεκάθαρη θέση, η έκπληξη και η πρωτοτυπία, ένας ηλεκτρισμός, μια ανάφλεξη: Λιγότερο ή περισσότερο χαριτωμένα ή χοντροκομμένα αστεία, ένας λόγος περισσότερο αυτάρεσκος παρά καυστικός συνέθεσαν το σύμπαν αυτών των «Σφηκών». Επί σκηνής μπόλικο πλαστικό – καρέκλες και τραπέζια, μια μπασκέτα σε θεόρατο ύψος, νυφικά και στρας.

Κάποιες καλές στιγμές σε συνδυασμό με τις ερμηνείες της ταλαντούχας ομάδας των ηθοποιών και συνεργατών της δεν ήταν αρκετές για να ξεπεράσει η παράσταση τα όριά της. Οσο για τις μουσικές και τα τραγούδια του Νίκου Κυπουργού (ορχήστρα επί σκηνής) ξεχώρισαν με την (αναμενόμενη) ποιότητα και ευαισθησία τους.

Ο Αριστοφάνης; Ο Αριστοφάνης ήταν παρών μόνο και μόνο για να επιτρέψει στην παράσταση, παραγωγής Εθνικού Θεάτρου και ΚΘΒΕ, να κατέβει στην Επίδαυρο και να ενταχθεί στο Φεστιβάλ. Αλλιώς η επιθεώρηση της Λένας Κιτσοπούλου – που ωστόσο δεν θυμίζει την χρυσή εποχή των επιθεωρήσεων – θα είχε βρει τον δρόμο της σε μια καλοκαιρινή σκηνή, σε μια ταράτσα ή περιοδεύοντας ανά την Ελλάδα. Και τότε κανείς δεν θα είχε ασχοληθεί με τόσο μένος για να την κατακρίνει και να την αποκαθηλώσει.