«Περισσότερο άνθρωποι»

ΗΤατιάνα και ο Δανιήλ Μπαλαζεΐκιν είναι ένα ζευγάρι Ρώσων, 44 και 46 χρόνων αντίστοιχα, που ζουν στο Οτραντνόιε, μια πόλη 25.000 κατοίκων, πάνω στην αριστερή όχθη του Νέβα, 40 χιλιόμετρα ανατολικά της Αγίας Πετρούπολης. Εκείνη κάνει μαθήματα Αγγλικών, εκείνος εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος, αν και έχει πια χάσει τη δουλειά του, παρότι υποδειγματικός υπάλληλος. Αυτοπεριγράφονται ως μια «μέση ρωσική οικογένεια». Που σημαίνει, και μια «απολιτίκ» οικογένεια. Δεν έχουν ψηφίσει ποτέ, ούτε τον Βλαντίμιρ Πούτιν ούτε οποιονδήποτε άλλο. Το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία, ήταν υπερβολικά απορροφημένοι από τα προβλήματα υγείας του μοναχογιού τους για να ασχοληθούν –μόλις επτά χρόνων τότε, ο Ιγκόρ είχε διαγνωστεί με αυτοάνοση ηπατίτιδα. Και όταν εισέβαλε η Ρωσία στην Ουκρανία, οι Μπαλαζεΐκιν έκαναν ό,τι και τόσοι άλλοι συμπατριώτες τους, σκέφτηκαν: «Αφού το αποφάσισε ο πρόεδρος, σημαίνει πως ήταν απαραίτητο».

Αρχικά, μάλιστα, ο Δανιήλ θυμάται πως ο γιος του είχε σοκαριστεί περισσότερο από την ανικανότητα του ρωσικού στρατού παρά από την εισβολή. Είναι όμως ένα παιδί φιλοπερίεργο και σοβαρό, βάλθηκε λοιπόν να ενημερώνεται, πρωτίστως μέσω των καναλιών που διατηρούν ανεξάρτητα μίντια, μέσω εξόριστων δημοσιογράφων, στο Telegram, και να ενημερώνει με τη σειρά του τους γονείς του. Στην οικογένειά τους, άλλωστε, μιλούσαν πάντα για όλα και έδειχναν εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλον.

Το επεισόδιο της Μπούτσα, η σφαγή τόσων αμάχων από τον ρωσικό στρατό σε αυτή την ουκρανική πόλη, ήταν για τον Ιγκόρ ένα σοκ. Ενώ οι συμμαθητές του σήκωναν αδιάφορα τους ώμους, ο 15χρονος έπαψε να ενδιαφέρεται για τους τσάρους των παλιών καιρών και έσκυψε πάνω από τον νυν ηγεμόνα της Ρωσίας. Επειτα, τον Ιούνιο του 2022, σκοτώθηκε στην Ουκρανία ο αγαπημένος του θείος, εθελοντής στον ρωσικό στρατό. Αρχές του 2023, ο Ιγκόρ αδυνατούσε να σκεφτεί οτιδήποτε άλλο πέραν του πολέμου.

Οι γονείς του ενημερώθηκαν για τη σύλληψή του αργά το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου. Είχε προσπαθήσει να βάλει φωτιά, με μια αυτοσχέδια μολότοφ που όμως δεν είχε αναφλεγεί, στο γραφείο στρατολόγησης του Κιρόφσκ, μία ώρα δρόμο από την Αγία Πετρούπολη. Ενα περιπολικό εντόπισε τον 16χρονο να περιμένει φρόνιμα το λεωφορείο ώστε να επιστρέψει σπίτι του. «Εσύ το έκανες αυτό;». «Ναι».

Τους εξήγησε πως περίμενε πρώτα να πάει 22.00, ώστε να βεβαιωθεί πως δεν θα υπήρχαν θύματα. Και από την πρώτη του κιόλας ανάκριση, δεν έκρυψε τα κίνητρά του: «Είμαι αντίθετος στον πόλεμο, θέλω να πάψουν να πεθαίνουν άνθρωποι». Η ώρα των πανό και των ειρηνικών διαδηλώσεων (που επίσης καταστέλλονται) έχει παρέλθει, είπε στους ανακριτές του. Μένει η απόγνωση, και οι πράξεις που τη συνοδεύουν.

Κανένας άλλος δεν ήταν παρών εκείνη την ώρα, ούτε οι γονείς του, ούτε δικηγόρος, παρότι θα έπρεπε. Ετσι, οι ανακριτές κατάφεραν να βρεθεί κατηγορούμενος ο Ιγκόρ όχι για μια απλή «απόπειρα καταστροφής δημόσιας περιουσίας» αλλά για δύο «απόπειρες τρομοκρατικής επίθεσης», χρεώνοντάς του και μια δεύτερη επίθεση σε γραφείο στρατολόγησης, στην Αγία Πετρούπολη. Από τότε, και παρά την κατάσταση της υγείας του, το δικαστήριο του Κιρόφσκ ανανεώνει κάθε μήνα την προφυλάκιση του Ιγκόρ, εν αναμονή της δίκης του από στρατοδικείο. Τώρα είναι οι γονείς του εκείνοι που τον ενημερώνουν, από τα ίδια κανάλια του Telegram, τις δύο φορές τον μήνα που καταφέρνουν να τον δουν. Αρχικά, από την αγάπη και τον φόβο τους, προσπάθησαν να τον πείσουν να δηλώσει μεταμελημένος, να επικαλεστεί την εφηβεία του, τον θάνατο του θείου του. Ο Ιγκόρ αρνήθηκε, επιμένει να κρατάει το κεφάλι ψηλά, κι εκείνοι τον στηρίζουν πια ολόψυχα, κόντρα σε όλους και όλα, κι ας ξέρουν ότι κινδυνεύει με 10 χρόνια φυλάκιση, ένα αγόρι που δεν έχει καν ανταλλάξει ακόμη φιλί με κορίτσι. Μια μέρα, ο Ιγκόρ εξομολογήθηκε στη μητέρα του πως αν δεν είχε φτιάξει αυτή τη μολότοφ, πιθανόν να μην είχε καταφέρει να συνεχίσει να ζει. Είναι το μόνο πράγμα για το οποίο νιώθει ένοχος: «Απελευθερώνοντας τον εαυτό μου από αυτή τη φρίκη, σας τη μετέδωσα» της έγραψε. Πίσω όμως δεν κάνει, δεν έχει άλλον τρόπο να «παραμείνω άνθρωπος». Παρηγοριά του(ς), τα αναρίθμητα γράμματα αλληλεγγύης που δέχεται, από όλη τη Ρωσία, από όταν έκαναν γνωστή την ιστορία του εξόριστα ανεξάρτητα μίντια. Γι’ αυτό δέχθηκε ο πατέρας του να μιλήσει στον ανταποκριτή της γαλλικής «Le Monde»: «Για να μη νομίζετε πως είμαστε όλοι τυφλοί και αιμοδιψείς εδώ στη Ρωσία».

^«Ο μόνος τρόπος να αγωνιστούμε κατά της βαρβαρότητας είναι να γίνουμε ακόμα περισσότερο άνθρωποι» είχε πει στην ίδια εφημερίδα τον περασμένο Φεβρουάριο, λίγο πριν πετάξει ο Ιγκόρ τη μολότοφ, ο ουκρανός φιλόσοφος Κονσταντίν Σιγκόφ. Ξέρουν καλά τι σημαίνει βαρβαρότητα οι Ουκρανοί, όπως άλλωστε και οι Ρώσοι σαν τον 17χρονο. Θα ήταν ύβρις ακόμα και να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση τους. Αλλά η βαρβαρότητα έχει πολλά πρόσωπα, το είδαμε ξανά το βράδυ της Τρίτης στο λιμάνι του Πειραιά, και άλλη λύση δεν υπάρχει: «περισσότερο άνθρωποι».