Σκοτάδι πριν από το φως

Διαχρονική και εξαιρετικά σύγχρονη είναι η θεματολογία που εισάγει η «Μήδεια» του Ευριπίδη (431 π.Χ.), γι’ αυτό και ο μύθος της εξακολουθεί να εμπνέει – με πιο πρόσφατο το παράδειγμα της παράστασης του Φρανκ Κάστορφ στην Επίδαυρο. Εκεί η τραγωδία στάθηκε το υλικό και το σημείο εκκίνησης για μια διαφορετική ανάγνωση των θεμάτων που απασχόλησαν τον ποιητή.

Η σκηνοθετική εκδοχή της Λέας Μαλένη, στην παράσταση που περιόδευσε όλο το καλοκαίρι με τη Μαρία Κίτσου στον ρόλο της Μήδειας, βασίστηκε αμιγώς στο ίδιο το έργο. Μέσα από την καθαρή μετάφραση του Μίνου Βολανάκη ξετυλίχθηκε το κουβάρι του μύθου της ευριπίδειας ηρωίδας, σύμβολο και αρχέτυπο μαζί.

Στη «Μήδεια» εξαρχής το κοινό μαθαίνει από την Τροφό ότι ο Ιάσονας έχει αποφασίσει να την εγκαταλείψει, για να παντρευτεί την κόρη του Κρέοντα, βασιλιά της Κορίνθου, και μαζί μερίδιο από την εξουσία. Οπως εξαρχής ενημερώνεται από τον Παιδαγωγό, αυτή τη φορά, για την πρόθεση του Κρέοντα να την εξορίσει μαζί με τα παιδιά της. Αυτή η διπλή προδοσία οδηγεί τη Μήδεια στην εκδίκηση: Πρώτα θα στείλει θανάσιμα δώρα στη μέλλουσα σύζυγο του Ιάσονα και μετά θα οδηγηθεί στην κορυφαία πράξη να σκοτώσει τα παιδιά της. Κι έτσι θα «σκοτώσει» και το μέλλον του Ιάσονα, τους απογόνους του.

Ο έρωτας και η προδοσία, η απόγνωση και η απελπισία, η εκδίκηση και η τιμωρία έρχονται να συμπλεύσουν με τα πρωταρχικά στοιχεία της ηρωίδας: Είναι γυναίκα, είναι ξένη, είναι βάρβαρη, είναι πρόσφυγας. Αλλά έχει και θεϊκή καταγωγή – είναι απόγονος του Ηλιου, γι’ αυτό και ο Ηλιος είναι εκείνος που θα τη «σώσει» στο τέλος… Στον αντίποδα βρίσκεται ο ισχυρός, ο βασιλιάς, ο άνδρας.

Η Λέα Μαλένη έστησε την παράσταση πάνω στο δίπολο αρσενικού – θηλυκού, προτάσσοντας τη γυναίκα και την τελική – τραγική – υπεροχή της. Μέσα στο σκηνικό, γεμάτο μικρούς και μεγάλους συμβολισμούς, κυριαρχεί ο αμφίσημος τόπος της ηρωίδας – κατοικία και τάφος μαζί, τα διάσπαρτα παιδικά παιχνίδια και ο εξαμελής Χορός των γυναικών της Κορίνθου, με τα μωρά στην αγκαλιά, στην πλάτη, στο στήθος, σαν αναπόσπαστο κομμάτι των κοστουμιών. Χώμα, λάσπη και στο κέντρο η Μήδεια, με όψη αγριεμένη, όψη μάγισσας, μόνη, περιτριγυρισμένη από άνδρες – ο Ιάσων, ο Κρέων, ο Παιδαγωγός, ο Αιγέας, ο Αγγελος. Μόνες γυναίκες, ο Χορός και η Τροφός.

Οι ηθοποιοί

Η Μήδεια της Μαρίας Κίτσου κυριαρχεί στην παράσταση, με την ηθοποιό να ξετυλίγει τις ερμηνευτικές της δυνατότητες, καταλήγοντας στην κορύφωση της πράξης της με τρόπο σαφή και απόλυτο.

Στο πλάι της ο Φάνης Μουρατίδης στον ρόλο του Ιάσονα στέκεται αδύναμος να αναμετρηθεί με τον ήρωά του, που παρουσιάζεται έτσι κι αλλιώς αδύναμος από τον ίδιο τον ποιητή.

Η Ελένη Καστάνη είναι η Τροφός, ο έμπειρος Θοδωρής Κατσαφάδος ο Παιδαγωγός, ο Βαγγέλης Αλεξανδρής ένας αμήχανος Αιγέας, ο Λαέρτης Μαλκότσης ένας ισχυρός Κρέων και ο Αλμπέρτο Φάις ο Αγγελος που κλείνει την τραγωδία.

Η σκηνοθετική πρόταση της Λέας Μαλένη δεν μοιάζει να βρίσκει την πλήρη έκφρασή της σε μια παράσταση που ηχητικά και αισθητικά δημιουργεί μια σύγχυση. Ισορροπεί όμως από την ερμηνεία της Μαρίας Κίτσου, που βυθίζεται στο σκοτάδι της ηρωίδας της προτού βγει στο φως…