Τα κριτήρια επιλογής και η σημασία του επαγγελματικού προσανατολισμού

Υπό ιδανικές συνθήκες, οι υποψήφιοι θα έπρεπε να επιλέγουν το αντικείμενο των σπουδών τους ελεύθερα, χωρίς εξωτερικές πιέσεις και χωρίς τη δαμόκλειο σπάθη της αγοράς εργασίας. Ωστόσο, η ελληνική πραγματικότητα της μετά-κρίσης εποχής και οι διεθνείς εξελίξεις κάνουν την επιλογή γνωστικού αντικειμένου μια δύσκολη και πολύπλοκη διαδικασία. «Οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης βρίσκονται σίγουρα ψηλά στη λίστα των κριτηρίων των νέων σπουδαστών», επισημαίνει ο διευθυντής των φροντιστηρίων «Ομόκεντρο» και εκπαιδευτικός αναλυτής Αντώνης Φλωρόπουλος. Οπως φαίνεται από τα στοιχεία ΔΥΠΑ, πάντως, το οποιοδήποτε πτυχίο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης δίνει σημαντικό πλεονέκτημα στην εύρεση εργασίας. Μόλις ένας στους πέντε (21,3%) εγγεγραμμένους ανέργους έχει ολοκληρώσει την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. «Επιπλέον, ρόλο παίζει η τοποθεσία της σχολής, καθώς βλέπουμε τις σχολές της περιφέρειας (σχολές εκτός Αθήνας, Θεσσαλονίκης και Πάτρας) να σημειώνουν τις μεγαλύτερες πτώσεις – οι σπουδές στην επαρχία συνεπάγονται σημαντικές δαπάνες». Σύμφωνα με τη σύμβουλο σταδιοδρομίας Ελένη Αλπανίδου, όμως, ψηλά στη λίστα των κριτηρίων επιλογής των υποψηφίων είναι «το αντικείμενο και το πρόγραμμα σπουδών, σε συνδυασμό με τα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά και το αποτέλεσμα της σύγκρισης προγραμμάτων σπουδών μεταξύ τους». Εξίσου σημαντικό κριτήριο αποτελεί η «αίγλη» του εκάστοτε ιδρύματος, ενώ συχνά υπάρχει δυσπιστία απέναντι σε νέα τμήματα.

«Δεν γνωρίζουν τον σκοπό του εκάστοτε τμήματος»

«Οι επιλογές των σπουδαστών δυστυχώς δεν γίνονται με βάση τα θέλω τους. Γενικά, υπάρχει μια τάση να αξιολογούνται θετικά οι σχολές που ζητούν υψηλά μόρια, ενώ οι μαθητές συχνά δεν ξέρουν πολλά για τις σχολές που συμπληρώνουν στο Μηχανογραφικό τους. Πολλές φορές έχουν άγνοια για το εάν ένα πτυχίο δίνει επαγγελματικά δικαιώματα, δεν γνωρίζουν τον σκοπό του εκάστοτε τμήματος ή τα μαθήματα του προγράμματος σπουδών», περιγράφει η σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού Ελενα Τσίτσελα. «Πρέπει, λοιπόν, να ξεκαθαριστεί ότι οι βάσεις εισαγωγής καθορίζονται κυρίως από τη ζήτηση, δεν σημαίνει ότι ένα τμήμα που απαιτεί χαμηλά μόρια δεν είναι καλό. Αυτή είναι μια συνήθης παρανόηση».

Παράλληλα, ένας ακόμη παράγοντας, που χάνει όμως ένα μέρος της ισχύος του, είναι οι επιθυμίες των «σημαντικών άλλων», δηλαδή των γονιών και του ευρύτερου περίγυρού τους, συμπληρώνει η Ελένη Αλπανίδου. Τέλος, με απογοήτευση συμπεραίνει πως «ισχύουν ακόμα στερεοτυπικές αντιλήψεις με βάση το φύλο». «Το σημαντικό είναι πάντα να ταιριάζει το αντικείμενο στο άτομο που το επιλέγει. Κανείς δεν πετυχαίνει αν δεν του ταιριάζει το επάγγελμά του. Η συμβουλευτική ωφελεί σε αυτό ακριβώς: Να βοηθήσει το εκάστοτε άτομο να βρει τι είναι αυτό που του ταιριάζει. Στόχος του επαγγελματικού προσανατολισμού είναι να βρούμε το εσωτερικό κίνητρο του κάθε παιδιού για να διαβάζει», καταλήγει η Ελενα Τσίτσελα.