Για μια καλύτερη νοσηλευτική φροντίδα

Η φροντίδα (caring) του νοσηλευτή προς τον ασθενή αποτελεί μια μεγαλειώδη σχέση μεταξύ τους. Οπως έχει αναφερθεί «ενώ δεν υπάρχει θεραπεία χωρίς νοσηλευτική φροντίδα, η φροντίδα μπορεί να υπάρχει ανεξάρτητα από τη θεραπεία».

Στη χώρα μας, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας περίπου 84.000 είναι οι εργαζόμενοι στα δημόσια νοσοκομεία, εκ των οποίων το 23% είναι γιατροί, 45% νοσηλευτές και 32% λοιπό προσωπικό. Αν και πολλά γράφονται τελευταία για την έλλειψη γιατρών στο ΕΣΥ, πολύ λιγότερο συζητάμε τις εξίσου σημαντικές ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό. Σήμερα στην Ελλάδα έχουμε 3,3 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι 8,4 (και στη Νορβηγία 17,7) νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στα Δημόσια Νοσοκομεία (ΠΟΕΔΗΝ) αναφέρει ότι «πάνω από 12.000 αποχωρούν από τα δημόσια νοσοκομεία», λόγω των συνθηκών εργασίας και της έλλειψης νέων προσλήψεων.

Στην Ελλάδα οι προτάσεις που μέχρι σήμερα κυριαρχούν για τη βελτίωση του προβλήματος της έλλειψης νοσηλευτών, ιδίως στα Δημόσια Νοσοκομεία, είναι η αύξηση μισθών, η ένταξη στα «Βαρέα και Ανθυγιεινά» και η μονιμοποίηση των συμβασιούχων.

Μια «διαφορετική» πρόταση παρουσιάζεται μέσα από μια επιστημονική μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τα τμήματα Νοσηλευτικής των Πανεπιστημίων της Θεσσαλίας και Πελοποννήσου και δημοσιεύεται στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «Health and Religion» με τον τίτλο «Παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά φροντίδας των Ελλήνων νοσηλευτών: Ο ρόλος της πνευματικότητας των νοσηλευτών και το πνευματικό περιβάλλον του Νοσοκομείου». Στο τεύχος αυτό του περιοδικού (όπως και στο προηγούμενο), φιλοξενούνται ανάλογες μελέτες από τις ΗΠΑ, την Ισπανία αλλά και πολλές από τη Τουρκία με σκοπό την ανάδειξη των θρησκευτικών και πνευματικών πεποιθήσεων των νοσηλευτών τόσο στη δική τους προστασία από την επαγγελματική εξουθένωση, όσο και την καλύτερη προσφορά τους προς τον ασθενή.  Στην ελληνική μελέτη συμμετείχαν 275 νοσηλευτές, που εργάζονται σε δύο δημόσια Νοσοκομεία της Αθήνας, από τους οποίους το 86,5% ήταν γυναίκες. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια θετική (και στατιστικά σημαντική) σχέση μεταξύ της πνευματικότητας και της συμπεριφοράς φροντίδας (caring) προς τον ασθενή. Επίσης ένα σημαντικό εύρημα της μελέτης ήταν ότι το κλίμα «πνευματικότητας» που επικρατεί στο νοσοκομείο και στον χώρο εργασίας ενισχύει την καλύτερη φροντίδα προς τον ασθενή.

Ιστορικά βέβαια, η επιστήμη της Σύγχρονης Νοσηλευτικής συναντάται στο πρόσωπο της Florence Nightingale που μίλησε για την κλήση του Θεού στην πορεία της ως νοσηλεύτριας. Στην πρόσφατη εμπειρία της Νοσηλευτικής στην Ελλάδα, πρωτοστατεί η προσφορά των «αφιερωμένων στον Θεό» νοσηλευτριών του «Ευαγγελισμού», του «Ερυθρού Σταυρού» και άλλων δημοσίων νοσοκομείων που εκτός από την προσωπική τους προσφορά στη φροντίδα των ασθενών, δημιούργησαν τις πρώτες Σχολές Νοσηλευτικής στη χώρα μας.

Παρόμοιο κλίμα προσφοράς και φροντίδας φαίνεται ότι επικρατεί και στα σημερινά τμήματα Νοσηλευτικής των Ελληνικών Πανεπιστημίων όπως επιβεβαιώνεται από το τελικό συμπέρασμα στην προαναφερθείσα μελέτη στο οποίο μεταξύ άλλων τονίζεται: «Προτείνουμε οι νοσηλευτές να διατηρούν την πνευματικότητά τους (πίστη ή συνείδηση) ώστε να προσφέρουν την καλύτερη φροντίδα προς τον άρρωστο».

Ο Δηµήτρης Λινός είναι οµ. καθηγητής ΕΚΠΑ, Lecturer Harvard Medical School, διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής «Υγεία» και εθελοντής ιερέας.