Κολύμπι και προστασία των ματιών: τι πρέπει να προσέχουμε

Το καλοκαίρι δεν έχει ακόμη τελειώσει, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν αυτήν την εποχή μάς κάνουν να αναζητούμε ακόμη δροσερές στιγμές με βουτιές στο νερό. Οι θάλασσες, οι πισίνες, αλλά και τα ποτάμια και οι λίμνες για εκείνους που έχουν επιλέξει διακοπές στο χωριό ή στο βουνό, συνεχίζουν να αποτελούν μία όαση για μικρούς και μεγάλους.

Τι ισχύει όμως για τα μάτια μας; Γιατί μερικές φορές τα νιώθουμε να ερεθίζονται ή να τσούζουν όταν τα ανοίγουμε κάτω από το νερό; Είναι αυτό επικίνδυνο ή μήπως το θαλασσινό νερό κάνει καλό; Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με ένα «ναι» ή ένα «όχι», με τους ειδικούς να υπογραμμίζουν πως αυτό εξαρτάται από το πού και πώς κολυμπάτε. Και επισημαίνουν πως είναι σημαντικό να προστατεύουμε τα μάτια μας όπως κάνουμε με τη φροντίδα του υπόλοιπου σώματός μας. «Ειδικότερα, το νερό της θάλασσας, όταν είναι καθαρό, έχει σημαντικές ιαματικές ιδιότητες για τα μάτια και για τα βλέφαρα και οι κομπρέσες με φρέσκο, θαλασσινό νερό έχουν θεραπευτικό όφελος για την ξηροφθαλμία και τη βλεφαρίτιδα», επισημαίνει ο δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

Οπως όμως ο ίδιος επισημαίνει «όσο καθαρό κι αν είναι το νερό, πάντοτε υπάρχει κίνδυνος από τα ξένα σωματίδια και την πανίδα της θάλασσας. Ακόμα μεγαλύτερους κινδύνους, δε, κρύβουν οι πισίνες που δεν καθαρίζονται ή/και δεν χλωριώνονται σωστά, αλλά και τα γλυκά νερά σε λίμνες, ποτάμια και στέρνες με μικρή ροή. Είναι λοιπόν σημαντικό, είτε επιλέγει κάποιος την πισίνα, είτε την ανοικτή θάλασσα ή μία λίμνη, να φοράει προστατευτικά αθλητικά γυαλιά».

Ειδικότερα στις πισίνες με χλώριο είναι πιο συχνοί οι ερεθισμοί των ματιών, οι οποίοι πάντως δεν προκαλούν μόνιμες βλάβες. Σχετίζονται με το pH του χλωριωμένου νερού, το οποίο πρέπει να είναι συγκεκριμένο για να εξολοθρευθούν αποτελεσματικά τα μικρόβια, δίχως όμως να γίνει το νερό τοξικό για το σώμα.
Το επίπεδο αυτό είναι πολύ χαμηλό για να διασπάσει εντελώς το σμήγμα και τα λιπίδια που απελευθερώνονται στο νερό από το ανθρώπινο σώμα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν το νερό της πισίνας δεν περιέχει καθόλου βακτήρια, τα μάτια μπορεί να ερεθιστούν από τα άλλα συστατικά του.
Στη θάλασσα, τις λίμνες και τα ποτάμια μεγαλύτερη απειλή αποτελούν οι τραυματισμοί, ιδιαίτερα στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού.

Οι τραυματισμοί από τα θαλάσσια σπορ. «Οι τραυματισμοί στα μάτια κατά την κολύμβηση και γενικότερα τα θαλάσσια σπορ είναι πάρα πολύ συνηθισμένοι» τονίζει ο δρ Κανελλόπουλος.
Η κολύμβηση απαιτεί δυνατές κινήσεις με τα χέρια και τα πόδια και δεν είναι απίθανο να συμβεί κατά λάθος τραυματισμός του ματιού από ένα νύχι ή μια αθέλητη κλωτσιά από τον παρακείμενο κολυμβητή. Επίσης, όταν κάποιος βουτάει το κεφάλι του κάτω από το νερό με ανοιχτά τα μάτια, τα εκθέτει σε κάθε είδους βρωμιά και κόκκους άμμου που σηκώνονται από τον πυθμένα της θάλασσας ή επιπλέουν δίπλα του.
Μια άλλη απειλή είναι τα μικρόβια και οι άλλοι παθογόνοι μικροοργανισμοί που αναπτύσσονται ελεύθερα στο θαλασσινό και στο γλυκό νερό και μπορεί να προκαλέσουν μολύνσεις και ερεθισμούς στα μάτια.

Το χλώριο. Η ξηρότητα στα μάτια ταλαιπωρεί συχνά όσους κολυμπούν σε πισίνες. Αναπτύσσεται όταν το χλώριο και τα άλλα χημικά που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό του νερού απομακρύνουν τη στοιβάδα των δακρύων, που φυσιολογικά επιστρώνει την επιφάνεια των ματιών για να τα διατηρεί υγρά.
Μάλιστα όταν κάποιος κολυμπάει συχνά σε πισίνα και βουτάει με ανοιχτά μάτια, μπορεί τελικά να παρουσιάσει ξηροφθαλμία, κατά την οποία οι δακρυϊκοί πόροι δεν παράγουν αρκετά ή καλής ποιότητας δάκρυα.
Εκδηλώνεται με ενοχλήσεις στα μάτια (σαν να υπάρχει σκουπιδάκι), έντονο κοκκίνισμα και θόλωση της όρασης.
Οπως εξηγεί ο δρ Κανελλόπουλος «χωρίς το προστατευτικό στρώμα των δακρύων τα μάτια απομένουν εξαιρετικά ευάλωτα στα χημικά του νερού αλλά και σε τυχόν εναπομείναντα βακτήρια και μπορεί να αναπτυχθεί ακόμα και επιπεφυκίτιδα».

Ο ήλιος. Eίναι όμως σημαντικό να μην ξεχνάμε την προστασία των ματιών και από τον ήλιο. Τα μάτια μας είναι εξαιρετικά ευαίσθητα στην υπεριώδη ακτινοβολία, συνεπώς δίχως καθημερινή προστασία με γυαλιά ηλίου μπορεί με την πάροδο του χρόνου να τους προκαλέσει αλλοιώσεις, που οδηγούν στην ανάπτυξη σοβαρών οφθαλμοπαθειών (π.χ. να ανοίξει τον δρόμο στην ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας) ενώ μετά την ανάπτυξή τους μπορεί να επιταχύνει την εξέλιξή τους (όπως στην περίπτωση του καταρράκτη).

Για τους χρήστες φακών επαφής.Αν χρησιμοποιείτε φακούς επαφής, να τους βγάζετε πριν κολυμπήσετε σε λίμνες και ποτάμια. Στη θάλασσα, μπορείτε να κολυμπήσετε με τους φακούς ή και να κάνετε βουτιές με ανοιχτά μάτια. Ωστόσο μετά την έξοδό σας από το θαλασσινό νερό, πρέπει να περιμένετε επί τουλάχιστον 15 λεπτά πριν τους βγάλετε, για να μην τραυματίσετε τον κερατοειδή σας.