Ο κανόνας της δεύτερης τετραετίας

Η νεοδημοκρατική νίκη της 25ης Ιουνίου ήταν συντριπτική. Κι όμως, το χρώμα του εκλογικού χάρτη δεν αποδίδει όλο της το μέγεθος. Πρέπει κανείς να σύρει τον κέρσορα πάνω σε κάθε νομό της επικράτειας για να δει το κουτάκι με τα ποσοστά των κομμάτων, που κατέγραψε η Singular Logic, προκειμένου να αντιληφθεί με πόσο καλούς οιωνούς ξεκίνησε η δεύτερη θητεία της κυβέρνησης. Ή έστω να θυμηθεί τις συζητήσεις αναλυτών λίγα εικοσιτετράωρα μετά τις εθνικές εκλογές, όταν ορισμένοι αναρωτιόνταν αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα καταφέρει να σπάσει τον μεταπολιτευτικό κανόνα των δύο τετραετιών, εξασφαλίζοντας και τρίτη στις κάλπες του 2027. Σήμερα, 55 μέρες αργότερα, φαίνεται πως δεν θα είναι τόσο εύκολο να καταρριφθεί, βέβαια. Η κυβέρνηση μετρά ήδη πλήγματα. Η πυρκαγιά στη Ρόδο, εκείνη στη Μαγνησία, που έφτασε μέχρι την αποθήκη πυρομαχικών μιας επίλεκτης μονάδας της Πολεμικής Αεροπορίας, και το κομβόι των κροατών χούλιγκαν που ταξίδεψε ως την Αθήνα κάνουν τα τέλη Ιουνίου να μοιάζουν μακρινή εποχή.

Αντιπολίτευση

Για την αντιπολίτευση τα γεγονότα του φετινού καλοκαιριού υπογραμμίζουν τα δομικά μειονεκτήματα του επιτελικού κράτους, τα οποία – όπως λένε ξανά και ξανά – είχαν αναδειχθεί από την περίοδο 2019 – 2023. Το ΠΑΣΟΚ, για παράδειγμα, διαπιστώνει ότι αυτό «αποδείχτηκε σαθρό και αναποτελεσματικό σε μια σειρά από κρίσιμα γεγονότα όπου ζητούμενο ήταν η ασφάλεια». Ο δε ΣΥΡΙΖΑ, από τα μέσα Ιουλίου, αποφαινόταν ότι «οι μεγαλοστομίες περί ετοιμότητας του δήθεν επιτελικού κράτους έχουν ήδη καταρρεύσει».

Συμπολιτευόμενοι και φίλα προσκείμενοι στην κυβέρνηση, από την άλλη, υπενθυμίζουν ότι παρά τις αλλεπάλληλες κρίσεις που κλήθηκε να αντιμετωπίσει στην προηγούμενη θητεία της, κέρδισε και δεύτερη χωρίς δυσκολία. Ακόμη κι εκείνες που έπληξαν τον πυρήνα του μοντέλου διακυβέρνησης, υποστηρίζουν, – σαν τις πυρκαγιές του 2021 ή το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, το οποίο συνέβη λίγο πριν από την πρώτη εκλογική αναμέτρηση – δεν της στοίχισαν τελικά όσο υπέθεταν οι πολιτικοί της αντίπαλοι. Διατήρησε το πολιτικό της κεφάλαιο. Και κυρίως, συνέχισε να θεωρείται αποτελεσματικότερη από την πρώτη φορά Αριστερά. Σ’ αυτή την ανάλυση, λοιπόν, έχει μπροστά της χρόνο ώστε να διορθώσει τη βλάβη που έχει προκληθεί στο προφίλ της.

Κατά τα λεγόμενα ενός έμπειρου δημοσκόπου, πάλι, «οι ζημιές πλέον λειτουργούν σωρευτικά. Ολιγωρίες κι αστοχίες της νέας κυβέρνησης προστίθενται σ’ εκείνες της προηγούμενης, μια κι έχουμε κυβερνητική συνέχεια». Η εμπειρία των δεύτερων τετραετιών το έχει δείξει, συμπληρώνει.

Οι προκάτοχοι

Σύμφωνα με τη γνώση που έχει προκύψει από τα βιώματα των προκατόχων της, τη δεύτερη φορά τους οι κυβερνήσεις είθισται να συναντούν μεγαλύτερη αμφισβήτηση – κοινωνική και κοινοβουλευτική. Αλλά και να πέφτουν θύματα του ίδιου τους του εαυτού. Του Κώστα Καραμανλή, ας πούμε, είχε οριακή πλειοψηφία – στις πρόωρες του 2007, η ΝΔ βρέθηκε με 152 έδρες από 165 που είχε πάρει το 2004. Του Κώστα Σημίτη παρουσίασε, για να το θέσουμε κομψά, εμφανή σημάδια μεταρρυθμιστικής κόπωσης – η τύχη που είχε το Ασφαλιστικό του Τάσου Γιαννίτση περιγράφει αρκετά παραστατικά την κατάστασή της. Του Ανδρέα Παπανδρέου αναγκάστηκε να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα οικονομικής σταθεροποίησης διαμετρικά αντίθετο από όσα πρέσβευε και θεσμοθέτησε από το 1981 μέχρι το 1985. Του Κωνσταντίνου Καραμανλή, βάζοντας την Ελλάδα στην ΕΟΚ το 1979, έχασε το πρόταγμα πάνω στο οποίο βασίστηκε – ενώ ήδη από την εθνική αναμέτρηση του 1977 η ΝΔ είχε απολέσει την κοινοβουλευτική της παντοδυναμία.

Αν κάτι διαφοροποιεί αυτή την τετραετία Μητσοτάκη από τις παραπάνω, εκείνο είναι ένας απότους όρους με τους οποίους ξεκίνησε: η ψαλίδα μεταξύ κυβερνώντος κόμματος και αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το νταμπλ σκορ δεν είχε επιτευχθεί ποτέ άλλοτε στα χρονικά της Μεταπολίτευσης. Χάρη στο 22,73% που χωρίζει τη ΝΔ από τον ΣΥΡΙΖΑ – και τις εξελίξεις τις οποίες το εν λόγω ποσοστό έφερε στο εσωκομματικό πεδίο του τελευταίου -, οι κυβερνώντες έχουν την ευχέρεια να διαχειριστούν τις αρνητικές – ή και κακές – για την κυβέρνηση στιγμές χωρίς την έξτρα πίεση της αντιπολίτευσης.

Οι πρώτες 100 μέρες

Ο σχεδιασμός του Μαξίμου περιλαμβάνει μια αντεπίθεση με την έναρξη της νέας πολιτικής σεζόν. Η παρουσίαση του οδικού χάρτη των επόμενων τεσσάρων χρόνων και οι πρωτοβουλίες που ετοιμάζονται για το προσεχές χρονικό διάστημα σε τομείς όπως η Παιδεία, η Δικαιοσύνη και η Υγεία θα αλλάξουν το κλίμα που έχει διαμορφωθεί τώρα, ευελπιστούν κυβερνητικά στελέχη.

Μπορεί ναι. Μπορεί και όχι. Το μόνο σίγουρο είναι ότι όπως ήταν πρόωρη η κουβέντα για το ενδεχόμενο τρίτης θητείας, έτσι είναι βιαστικό και οποιοδήποτε συμπέρασμα εξάγεται προτού ολοκληρωθούν οι πρώτες 100 μέρες της παρούσας κυβέρνησης. Ενας γνωστός αναλυτής, μάλιστα, επιμένει πως θα έχουμε καλύτερη εικόνα για το αν ο κανόνας των δεύτερων τετραετιών θα ισχύσει ή θα αποκτήσει την εξαίρεσή του μετά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 2024.