Νέα κινήματα και δημοκρατία

Τους λένε Tyre Extinguishers, γεννήθηκαν το 2021 στη Βρετανία και μέσα σε δύο χρόνια απέκτησαν παρουσία σε δέκα χώρες, από τη Νέα Ζηλανδία ως την Ελβετία. Ο εχθρός τους είναι τα αυτοκίνητα SUV, «μια κλιματική καταστροφή, ρυπογόνα, επικίνδυνα και περιττά», όπως λένε. Τα μέλη της οργάνωσης διατρέχουν έτσι τους δρόμους τη νύχτα, σκάνε τα λάστιχα όσων SUV συναντήσουν και αφήνουν στο παρμπρίζ ένα σημείωμα που γράφει «Δεν φταις εσύ, αλλά το αυτοκίνητό σου». Μόνο πέρυσι τρύπησαν τα λάστιχα 9.000 αυτοκινήτων.

Tους λένε On the Spot Parkour, δρουν κυρίως στο Παρίσι και ο δικός τους εχθρός είναι οι βιτρίνες που μένουν φωτισμένες όλη τη νύχτα. Κι αυτοί μετά τα μεσάνυχτα  λειτουργούν. Φορούν αθλητικά ρούχα, καθώς τρέχουν πολύ, και δεν προκαλούν ζημιές, δεν σπάνε τζάμια, μόνο σκαρφαλώνουν στα κτίρια και σβήνουν τα φώτα. Στην αρχή δεν λογίζονταν καν μια οικολογική οργάνωση, ήταν μόνο μια παρέα που έκανε parkour. Κάποια στιγμή, όμως, είπαν να συνδυάσουν το τερπνό με το ωφέλιμο. Στην πραγματικότητα μεριμνούν για την εφαρμογή του νόμου, ο οποίος ορίζει ότι οι βιτρίνες πρέπει να είναι σβηστές από τη μία τα χαράματα μέχρι τις έξι το πρωί.

Το τρίτο παράδειγμα ενός νέου ακτιβισμού sui generes, γράφει ο Αρμάντο Κεσάδα Ουεμπ στην «El País», είναι οι Empecemos («Ας αρχίσουμε»). Αυτοί δρουν στην Μπογκοτά της Κολομβίας και προτιμούν το φως της ημέρας. Η δουλειά τους είναι να βάφουν με γκραφίτι τις πλάκες στους δρόμους που βρίσκονται σε κακή κατάσταση, ώστε να αποφεύγονται τα ατυχήματα. «Βλέπεις μια επικίνδυνη πλάκα, μας ειδοποιείς στο Instagram ή στο TikTok κι εμείς στέλνουμε επιτόπου έναν εθελοντή», λέει ο ιδρυτής της οργάνωσης Νικολάς ντε Φρανσίσκο, που έβαψε την πρώτη του πλάκα όταν έμαθε ότι γκρεμίστηκε ένας ηλικιωμένος και έσπασε το χέρι του. Ως τώρα έχουν σημαδευτεί 11.000 πλάκες, πολλές από τις οποίες έχουν επισκευαστεί στη συνέχεια από τις Αρχές.

Οι On the Spot Parkour και οι Empecemos δεν είχαν ποτέ πρόβλημα με τις Αρχές, πολλές φορές μάλιστα έχουν συνεργαστεί με την αστυνομία. Οι Tyre Extinguishers, αντιθέτως, είναι υποχρεωμένοι να κρύβονται, καθώς προκαλούν υλικές ζημιές. Συλλήψεις μελών τους, πάντως, δεν έχουν γίνει γνωστές. «Οσο η αστυνομία δεν φυλάει κάθε SUV σε κάθε πόλη του κόσμου, δεν θα μπορεί να μας σταματήσει», λένε. Δέχονται βέβαια πολλά υβριστικά μηνύματα από οργισμένους ιδιοκτήτες των αυτοκινήτων που βρίσκονται στο στόχαστρό τους. «Αλλά δεν τους φοβόμαστε. Το μόνο που μας απασχολεί είναι η κλιματική καταστροφή προς την οποία οδεύουμε αν τα πράγματα δεν αλλάξουν».

Πόσο μπορεί να διαρκέσουν αυτά τα κινήματα; Τι πρέπει να κάνουν, τι συμμαχίες πρέπει να συνάψουν, προκειμένου να μη δουν τις υποθέσεις για τις οποίες μάχονται να ξεθωριάζουν; Το «κίνημα της πετσέτας» έχει καταφέρει να αφυπνίσει τις τοπικές κοινωνίες αξιοποιώντας τα social media, έχει πετύχει να αναπνεύσουν πολλές παραλίες, πρέπει όμως να βρει τώρα τον τρόπο να εξασφαλίσει ότι οι παρανομίες δεν θα ξαναρχίσουν. Πρέπει να αποδείξει δηλαδή ότι δεν είναι ένα ευκαιριακό ξέσπασμα κάποιων κατοίκων των νησιών που αναπολούν τις παλιές, ήσυχες μέρες, αλλά μια συλλογική απαίτηση να τηρούνται οι νόμοι και να συνυπάρχουν η ανάπτυξη με την προστασία της φύσης.

Ακόμη και το κύμα διαμαρτυρίας και συμπαράστασης που προκλήθηκε από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου δεν κράτησε πολύ. Οπως υπολογίζει ο αμερικανός κοινωνιολόγος Ράνταλ Κόλινς, άρχισε να φθίνει ύστερα από δύο με τρεις μήνες. Κι όταν πέρασε το εξάμηνο, οι σημαίες μαζεύτηκαν.

«Υπάρχουν οργανώσεις που προτιμούν να απευθύνονται σε μικρές και ομοιογενείς ομάδες με υψηλό επίπεδο στράτευσης, προκειμένου οι διαμαρτυρίες να διαρκούν καιρό», λέει στην «El Paίs» ένας άλλος κοινωνιολόγος, ο Γερμανός Αουγκουστ Βίνσεντ, διευθυντής μιας ομάδας στο Πανεπιστήμιο Χούμπολντ που ερευνά τα κλιματικά διλήμματα και τις δυναμικές που παίρνουν οι σχετικές συγκρούσεις. «Αλλες οργανώσεις, πάλι, προσπαθούν να συγκροτούν συγκεκριμένες συμμαχίες, με τα συνδικάτα για παράδειγμα, τα οποία επιχειρούν τώρα να παίξουν ρόλο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

Ο κόσμος κρατά συχνά αρνητική στάση απέναντι στις συγκρούσεις, παραδέχεται ο Βίνσεντ. Τις περισσότερες φορές, όμως, οι μάχες αποβαίνουν ιδιαιτέρως παραγωγικές για τις κοινωνίες, ακόμη κι αν είναι σκληρές. Ακόμη κι αν έχουν έναν καταστροφικό χαρακτήρα, η δημοκρατία επωφελείται.