Η επίθεση του Τραμπ {LF}στη Δικαιοσύνη εμπνέει {LF}τους αυταρχικούς

Η αμερικανική δημοκρατία είναι τόσο ισχυρή όσο το νομικό της σύστημα. Οι ιδρυτές της χώρας δημιούργησαν το δικαστικό σώμα ως τον τρίτο κλάδο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης προκειμένου να κρατήσει υπό έλεγχο την εκτελεστική εξουσία και να αποτρέψει τη διαφθορά. Ετσι, ήταν αιτία βαθιάς ανησυχίας την περασμένη εβδομάδα όταν ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε μέσω της πλατφόρμας του Truth Social επίθεση στον ειδικό εισαγγελέα Τζακ Σμιθ ακόμη και πριν εκείνος καταθέσει τέσσερις κατηγορίες εναντίον του πρώην προέδρου για τις προσπάθειές του να ανατρέψει τα αποτελέσματα των εκλογών του 2020 σε μια απόπειρα να παραμείνει στην εξουσία.

Παρόμοιο μπαράζ σημειώθηκε τον περασμένο Απρίλιο, όταν δικαστήριο του Μανχάταν απήγγειλε στον Τραμπ 34 κακουργηματικές κατηγορίες για παραποίηση επιχειρηματικών αρχείων. Τότε ο Τραμπ ζήτησε να σταματήσει η χρηματοδότηση του υπουργείου Δικαιοσύνης και του FBI, παρόλο που οι κατηγορίες δεν προέρχονταν από καμία ομοσπονδιακή υπηρεσία. Και οι δύο αντιδράσεις αποτελούν μέρος μιας μακροχρόνιας εκστρατείας του Τραμπ για την υπονόμευση του κράτους δικαίου στις ΗΠΑ και την απόρριψη των πολλαπλών κατηγοριών που αντιμετωπίζει. Ακόμη και δικηγόροι που κάποτε υποστήριζαν τον Τραμπ μού είπαν ότι η απόπειρα απονομιμοποίησης του νόμου και του δικαστικού σώματος θα μπορούσε να καταστρέψει το σύστημα διακυβέρνησης της χώρας. Ωστόσο, ακόμα κι αν καταδικαστεί, οι υποστηρικτές του πρώην προέδρου θα παραμείνουν πιθανότατα πιστοί σε εκείνον, πεπεισμένοι ότι ολόκληρο το νομικό σύστημα είναι «στημένο».

Είναι συγκλονιστικό να ακούς τις ανησυχίες που εκφράζουν οι αμερικανοί δικηγόροι για τον αντίκτυπο των εκρήξεων του Τραμπ. Βέβαια, αυτό που βλέπουμε στην Ουάσιγκτον είναι μέρος μιας τάσης που συμβαίνει παντού. Από την Ουγγαρία μέχρι το Πακιστάν, η εξουσία των δικαστών περιορίζεται και τα νομικά συστήματα ανατρέπονται. Είναι επώδυνο να το παρακολουθείς. Από το 1980, έχω περάσει τη δημοσιογραφική μου καριέρα καλύπτοντας δικαστήρια. Δεκαετίες πριν, μία από τις καλύτερες νομικές πηγές μου, ένας ισχυρός δικηγόρος της Ουάσιγκτον, μου ανακοίνωσε ότι παραιτείτο από τη δουλειά του για να βοηθήσει τα Ηνωμένα Εθνη, ως pro bono σύμβουλος, να σχεδιάσουν Συντάγματα αμερικανικού τύπου για άλλες χώρες σε μια εποχή που οι απολυταρχίες κατέρρεαν. Τώρα, πολλοί ψηφοφόροι των ΗΠΑ αμφιβάλλουν εάν η δημοκρατία μας θα επιβιώσει.

Στο Πακιστάν και σε άλλες χώρες, δικαστές έχουν δολοφονηθεί. Στην Ουγγαρία, σύμφωνα με την «Guardian», ο Βίκτορ Ορμπαν ηγείται της «επίθεσης της κυβέρνησής του στους δικαστικούς ελέγχους και ισορροπίες». Το 2022, το Ιράν συνέλαβε τουλάχιστον 44 ανεξάρτητους δικηγόρους που εκπροσωπούσαν αντικυβερνητικούς διαδηλωτές. Οι νομικές ελευθερίες που απολάμβαναν προηγουμένως χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα έχουν καταρρεύσει. Πριν η βρετανική κυβέρνηση παραδώσει το Χονγκ Κονγκ το 1997, η Κίνα συμφώνησε σε ένα πλαίσιο γνωστό ως «μία χώρα, δύο συστήματα», το οποίο παρείχε στο Χονγκ Κονγκ ευρείες νομικές ελευθερίες. Το Πεκίνο έχει καταργήσει αυτές τις ελευθερίες, επιβάλλοντας έναν νόμο εθνικής ασφάλειας του 2020 που του έδωσε ευρεία νέα εξουσία να φιμώνει και να τιμωρεί τους επικριτές. Ακόμη και στο Ισραήλ, τον επί μακρόν σταθερό δημοκρατικό σύμμαχο της Αμερικής, η εξουσία των ανεξάρτητων δικαστών έχει περιοριστεί, πυροδοτώντας μεγάλες διαδηλώσεις.

Οι οργισμένες επιθέσεις του Τραμπ στο νομικό σύστημα των ΗΠΑ έρχονται σε μια εποχή που το ανώτατο δικαστήριο έχει τα χαμηλότερα ποσοστά αποδοχής στην Ιστορία. Το δικαστήριο συνήθως ακολουθεί νομικό προηγούμενο, αλλά με πρόσφατες αποφάσεις οι δικαστές της συντηρητικής πλειοψηφίας έχουν ανατρέψει προηγούμενες αποφάσεις που εγγυώνται το δικαίωμα των γυναικών σε άμβλωση, θετικές ενέργειες στα πανεπιστήμια, περιορισμούς των όπλων και άλλους θεσπισμένους νόμους. Μέσα σε όλα αυτά, στις δημοσκοπήσεις των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων, ο πρώην πρόεδρος κατέχει τεράστιο προβάδισμα έναντι όλων των αντιπάλων του για το προεδρικό χρίσμα του κόμματος.

Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα και οι συνέπειες των επόμενων προεδρικών εκλογών στην Αμερική. Σε ολόκληρο τον κόσμο, η εύθραυστη σχέση μεταξύ της πολιτικής και της δικαστικής σφαίρας έχει διαρραγεί ή βρίσκεται υπό πίεση. Τα όσα συμβαίνουν στην Ουάσιγκτον χρησιμεύουν τόσο ως αυστηρή προειδοποίηση για τις συνέπειες αυτής της ρήξης όσο και ως προτροπή σε άλλα αντιδημοκρατικά καθεστώτα. Οι ΗΠΑ ήταν κάποτε φάρος καλής διακυβέρνησης. Τώρα πια υπάρχει ο κίνδυνος να εξάγουν εντροπία.

Η Τζιλ Αμπραμσον είναι πρώην διευθύντρια των «New York Times»