Η φωνή που δεν το έβαλε ποτέ κάτω

Ο Αντονι Ντόμινικ Μπενεντέτο στα 96 και παραπάνω χρόνια της ζωής του (γεννήθηκε 3 Αυγούστου 1926) δεν τα κατάφερε άσχημα. Εγινε παγκοσμίως γνωστός, έδωσε χιλιάδες συναυλίες, εμφανίσεις, show εντός και εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών και δικαιωματικά χαρακτηρίστηκε ως ο μεγάλος ερμηνευτής του αμερικανικού τραγουδιού. Ενθουσίασε γενιές και γενιές κοινού από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 2020, συνεργάστηκε με ποπ σταρς, κέρδισε βραβεία και οι κομψές διασκευές κλασικών τραγουδιών τού έδωσαν τη (μουσική) αιωνιότητα.

Την Παρασκευή 21 Ιουλίου, ο Τόνι Μπένετ πέθανε – έπασχε από το 2016 από Αλτσχάιμερ – κλείνοντας τον κύκλο των κομψών ερμηνευτών, που συνεργαζόμενοι με τις μεγάλες τζαζ ορχήστρες, μεσουράνησαν στις δεκαετίες του 1950 και του 1960. Ο ερμηνευτής ήταν ενεργός σχεδόν μέχρι το τέλος της ζωής του. Χάρη στην αργή επιδείνωση της ασθένειάς του συνέχισε να ηχογραφεί, να περιοδεύει και να ερμηνεύει έως τον Αύγουστο του 2021, όταν και αποσύρθηκε για λόγους υγείας. Η ικανότητά του να υποστηρίζει όλα τα είδη της ποπ τον έκανε γνωστό σε πολύ νεότερο ακροατήριο, ενώ η συνεργασία του με τη Lady Gaga στο άλμπουμ «Love for Sale» (2021) έσπασε το παγκόσμιο ρεκόρ Γκίνες για τον γηραιότερο καλλιτέχνη που κυκλοφόρησε άλμπουμ με νέο υλικό, σε ηλικία 95 ετών και 60 ημερών.

Ο Τόνι Μπένετ δεν ήταν ποπ τραγουδιστής. Ξεκινώντας επίσημα το 1951 με τη μεγάλη του επιτυχία «Because of you», έχει πουλήσει περισσότερους από 50 εκατομμύρια δίσκους παγκοσμίως, κέρδισε δύο Emmy και 20 Grammy, αλλά ίσως το μεγαλύτερο κομπλιμέντο προήλθε από τον Φρανκ Σινάτρα. «Ο Τόνι Μπένετ είναι απλά ο καλύτερος τραγουδιστής στην ιστορία. Με ενθουσιάζει όταν τον παρακολουθώ. Με συγκινεί. Είναι ο τραγουδιστής που καταλαβαίνει αυτό που έχει στο μυαλό του ο συνθέτης και μάλλον λίγο περισσότερο από τον συνθέτη».

Ισως επειδή είχε το τραγούδι στο αίμα του αν και μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια στο Κουίνς της Νέας Υόρκης. Ο πατέρας του, Τζον, ήταν ιταλός μετανάστης που έβγαζε τα προς το ζην ως μπακάλης. Αλλά λόγω προβλημάτων υγείας, πέθανε όταν ο Τόνι ήταν 10 ετών. Ο ίδιος πίστευε ότι το ταλέντο του ήταν κληρονομικό και ότι ο πρόωρος θάνατος του πατέρα του τον ώθησε να πετύχει. «Ο θρύλος στην οικογένειά μου λέει ότι ο πατέρας μου στεκόταν στην κορυφή ενός βουνού και ολόκληρη η κοιλάδα τον άκουγε να τραγουδά. Αυτός είναι ο λόγος που τραγουδάω». Εκείνη που στάθηκε δίπλα του από την πρώτη του στιγμή και τον βοήθησε να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα ήταν η μητέρα του, Αννα. Τον ενθάρρυνε να ασχοληθεί με τη μουσική. Δούλευε πολλές ώρες κατά τη διάρκεια της εβδομάδας ως μοδίστρα, αλλά τις Κυριακές έκανε οικογενειακές συναυλίες με πρωταγωνιστές τα παιδιά της. Ο μεγαλύτερος αδερφός Τζον αγαπούσε την όπερα και ήταν αρκετά καλός για να ερμηνεύσει άριες ως έφηβος στη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης. Ο Τόνι, από την άλλη, προτιμούσε τα δημοφιλή τραγούδια της ημέρας: ιδιαίτερα τον Μπινγκ Κρόσμπι και τον τραγουδιστή της τζαζ και μπλουζ Αλ Τζόλσον.

Παρόλο που ο Μπένετ, με τη βοήθεια δασκάλου του, γράφτηκε στο διάσημο New York School of Industrial Art, αναγκάστηκε τελικά να εγκαταλείψει τις σπουδές του, προκειμένου να συνεισφέρει στο οικογενειακό εισόδημα. Η δουλειά που βρήκε ήταν ως σερβιτόρος τραγουδιστής, την οποία του άρεσε πολύ μέχρι που άρχισε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Υπηρέτησε στο Πεζικό, πολέμησε σε μέτωπα στη Γαλλία και τη Γερμανία και όπως έχει δηλώσει «είχε μια θέση στην πρώτη σειρά στην κόλαση». Αυτά που είδε και έζησε τον έκαναν ειρηνιστή, δηλώνοντας έπειτα από χρόνια ότι «κάθε πόλεμος είναι παράφρων, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται ή περί τίνος πρόκειται».

Το 1949, ο διάσημος τηλεοπτικός διασκεδαστής – ηθοποιός Μπομπ Χόουπ τον είδε να τραγουδά σε νυχτερινό κέντρο διασκέδασης του Γκρίνουιτς Βίλατζ, με το καλλιτεχνικό όνομα Τζο Μπάρι. Ο Χόουπ τον ρώτησε πώς τον λένε πραγματικά. «Το όνομά μου είναι Αντονι Ντόμινικ Μπενεντέτο», απάντησε. «Θα σε λέμε Τόνι Μπένετ»», δήλωσε ο ανεπίσημος νονός του.

Από κει και πέρα, τα πράγματα ακολούθησαν τον δρόμο τους. Μάλιστα καταρχάς νίκησε την επανάσταση του ροκ εν ρολ η οποία απέτυχε να μετριάσει ή να «σκοτώσει» τη λαϊκή απήχησή του. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, είχε οκτώ επιτυχίες στο Top 40 των ΗΠΑ και ένα πρώτο νούμερο ένα στο Ηνωμένο Βασίλειο, με το «Stranger In Paradise». Τότε ο Μπένετ στράφηκε προς την τζαζ. Εγκατέλειψε τις πολύ γλυκές μπαλάντες που τον είχαν κάνει διάσημο, πηγαίνοντας σε διασκευές προς το «στυλ Σινάτρα». Το 1962 κυκλοφόρησε το «Ι Left My Heart in San Francisco». Στην αρχή, δεν ήταν επιτυχία – αλλά η νοσταλγική ελεγεία για τη ζωή στη δυτική ακτή της Αμερικής έγινε, μακράν, το πιο δημοφιλές τραγούδι του.

Τα πράγματα άλλαζαν ραγδαία με την εμφάνιση των Beatles. Η Columbia Records τον πίεσε να ηχογραφήσει σύγχρονα ροκ τραγούδια. Και αναγκάστηκε να κάνει άλμπουμ «Tony Bennett Sings The Great Hits of Today!» συμπεριλαμβανομένης της διασκευής του «Eleanor Rigby». Φυσικό ήταν να μην τα πάει καλά. «Είχα αρρωστήσει σωματικά όταν έκανα αυτό το απαίσιο άλμπουμ», έχει δηλώσει.

Με παρότρυνση του παιδικού του φίλου Χάρι Μπελαφόντε, υποστήριξε το Κίνημα για τα Πολιτικά Δικαιώματα και το 1965 συμμετείχε στην τρίτη πορεία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ από τη Σέλμα στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, για το δικαίωμα των Αφροαμερικανών να ψηφίζουν.

Στα τέλη, του 1970 το άστρο του είχε θολώσει αλλά κατάφερε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Το 1979 ύστερα από υπερβολική δόση ναρκωτικών, παραλίγο να πεθάνει. «Ενα χρυσό φως με τύλιξε με μια ζεστή λάμψη», έγραψε αργότερα: «Και τότε αποφάσισα ότι έπρεπε να κάνω σημαντικές αλλαγές στη ζωή μου».

Μετά την ύφεση των δύο περασμένων δεκαετών ο Τόνι Μπένετ, σε αυτή του 1990, με το άλμπουμ «MTV Unplugged: Tony Bennett» – σε ντουέτα με τους KD Lang και Ελβις Κοστέλο – ενώ ανακηρύχθηκε άλμπουμ της χρονιάς στα βραβεία Grammy. Από κει και πέρα τα πράγματα ξαναπήραν για τον τραγουδιστή τον… σωστό δρόμο και από τα 70 του χρόνια και μετά είναι σαν να έκανε νέα αρχή. Δεύτερη καριέρα. Εκτός από τη Lady Gaga, έχει συνεργαστεί μεταξύ άλλων με τους Πολ ΜακΚάρτνεϊ, Μπάρμπρα Στρέιζαντ, Ελτον Τζον, Εϊμι Γουάινχαουζ, Μάικλ Μπουμπλέ.

Θα τον θυμόμαστε ως ανεπιτήδευτο entertainer, ένα διαχρονικό ταλέντο, του οποίου η καριέρα απογειώθηκε, χτύπησε στα βράχια και ξαναγεννήθηκε. Η σύντροφός του, Σούζαν, είχε δηλώσει ότι τα τελευταία χρόνια δυσκολευόταν λόγω Αλτσχάιμερ – να αναγνωρίσει για παράδειγμα τα κλειδιά του. «Αλλά μπορούσε ακόμη να αναγνωρίσει το χειροκρότημα του κοινού». Μα, αν δεν το αναγνώριζε δεν θα ήταν ο Τόνι Μπένετ.