3η αιτία θανάτου ο πνιγμός για ενηλίκους και παιδιά

Ο πνιγμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της παγκόσμιας δημόσιας Υγείας και είναι η τρίτη αιτία θανάτου λόγω ατυχήματος σε ενηλίκους αλλά και παιδιά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ετησίως καταγράφονται 236.000 θάνατοι από πνιγμό, αλλά πιθανώς ο αριθμός αυτός να είναι υποεκτιμημένος.  Σε ό,τι δε αφορά τη χώρα μας, κάθε χρόνο πνίγονται εντός των συνόρων περίπου 300-350 άνθρωποι, δηλαδή κατά μέσο όρο κάθε ημέρα χάνεται ένας άνθρωπος. Οπως εξηγεί η Αννα Παρδάλη, παιδίατρος, MSc Αναπτυξιακή και Εφηβική Υγεία ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος της Ενωσης Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, από το σύνολο των περιπτώσεων 10-14 αφορούν παιδιά, τα περισσότερα κάτω των 5 ετών. Τα πιο πολλά περιστατικά συμβαίνουν στη θάλασσα, σε πολύ κοντινή απόσταση από την ακτή, σε πισίνες ή υδροπάρκα. Σε κάθε πνιγμό αντιστοιχούν 5-7 παρ’ ολίγον πνιγμοί. Η ίδια προσθέτει με νόημα πως ένα παιδί κάτω των 3 ετών μπορεί να πνιγεί σε επιφάνεια νερού με βάθος μικρότερο των 5 cm, γεγονός που εξηγεί γιατί επιμένουν οι ειδικοί στη σύσταση πως οι μικροί λουόμενοι πρέπει πάντα να επιβλέπονται από ενηλίκους.

Πάντως και σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ το 80% ανθρώπων που χάνουν τη ζωή τους στις θάλασσές μας είναι άτομα άνω των 60 ετών. Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2022, ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το 62% των θανάτων στη θάλασσα λαμβάνει χώρα σε παραλίες χωρίς ναυαγοσώστη.

Ο ορισμός του πνιγμού

Ως πνιγμός ορίζεται ο θάνατος ενός ατόμου εντός 24 ωρών έπειτα από βύθιση στο νερό. Δεν πρόκειται όμως για τον μοναδικό όρο που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες, με την Α. Παρδάλη να συνθέτει έναν χρήσιμο οδηγό:

n Παρ’ ολίγον πνιγμός ορίζεται ένα επεισόδιο έπειτα από 24 ώρες βύθισης στο νερό. Το επεισόδιο απαιτεί ιατρική φροντίδα και μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σοβαρές επιπτώσεις. Ο συγκεκριμένος όρος τείνει να εγκαταλειφθεί αφού ο σύγχρονος ορισμός του πνιγμού περιλαμβάνει την κατάσταση του παρ’ ολίγον πνιγμού.

n Ο «ξηρός πνιγμός». Ο σπασμός του λάρυγγα (σε ένα ποσοστό 10%-20% των θυμάτων) παραμένει μετά την εμβύθιση στο νερό με αποτέλεσμα να μην μπορεί να περάσει νερό στους πνεύμονες. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως«ξηρός πνιγμός»γιατί δεν ανευρίσκεται υγρό στους πνεύμονες, όμως το θύμα δεν καταφέρνει να επιζήσει. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε άτομα που έχουν καταφέρει να επιζήσουν από ένα επεισόδιο πνιγμού. Ο όρος αυτός τείνει να εγκαταλειφθεί.

n Ο «υγρός πνιγμός». Στις περιπτώσεις αυτές ο σπασμός του λάρυγγα υποχωρεί οπότε παραμένει ανοικτή η αεροφόρος οδός και στην ουσία το θύμα αναπνέει υγρό.

n Ο «δευτερογενής πνιγμός». Μερικά παιδιά μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα μέχρι και 72 ώρες μετά το επεισόδιο βύθισης στο νερό. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται «δευτερογενής πνιγμός» και οφείλεται σε εισπνοή μικρής ποσότητας υγρού στους πνεύμονες που προκαλεί φλεγμονή και οίδημα.

«Πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι αν το παιδί μας έπειτα από ένα επεισόδιο πνιγμού βήχει επίμονα ή έχει δυσκολία στην αναπνοή, είναι κουρασμένο και θέλει να κοιμηθεί, να το μεταφέρουμε στο νοσοκομείο για να εκτιμηθεί άμεσα», τονίζει η Α. Παρδάλη.

Τι συμβαίνει στο σώμα

Ταθύμα χάνει τις αισθήσεις του 2 λεπτά μετά την εμβύθιση στο νερό. Οταν η βύθιση στο νερό διαρκέσει 4-6 λεπτά τότε αυτό οδηγεί σε μόνιμη νευρολογική βλάβη. «Ο πνιγμός μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σε σοβαρά προβλήματα στα όργανα του σώματος με αποτέλεσμα σοβαρή νοσηρότητα. Οι επιπτώσεις του πνιγμού οφείλονται στην έλλειψη οξυγόνου λόγω βλάβης αρχικά στον πνεύμονα», εξηγεί η Α. Παρδάλη. Ακολούθως η έλλειψη οξυγόνου μπορεί να έχει τις εξής επιπτώσεις: Nεφρική ανεπάρκεια, διαταραχές στους ηλεκτρολύτες, διαταραχές στην πηκτικότητα του αίματος, καρδιακές επιπλοκές, νευρολογικές διαταραχές. Σημαντική επιπλοκή του πνιγμού στα παιδιά είναι επίσης η υποθερμία που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

^{Η πρόληψη σώζει ζωές}

Οι συστάσεις της Α. Παρδάλη για ασφαλή παιχνίδι των παιδιών στη θάλασσα ή στην πισίνα είναι

οι εξής:

n  Φροντίζουμε ώστε τα παιδιά μας να χρησιμοποιούν τις κατάλληλες συσκευές επίπλευσης (μπρατσάκια, κουλούρες).

n  Να μπαίνουν στο νερό όταν θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της πέψης, δηλαδή 3 ώρες μετά το γεύμα (έστω και αν πρόκειται για ένα σάντουιτς).

n  Τα παιδιά πάντα επιβλέπονται στην κολύμβηση, ακόμη και αν γνωρίζουν καλά κολύμπι.

n Οι πνιγμοί γίνονται συνήθως κοντά στην ακτή.

^{Τι να προσέχουν}

^{οι ηλικιωµένοι}

Οι συστάσεις του ΕΟΔΥ στους ηλικιωμένους για ασφάλεια στο νερό, περιλαμβάνουν τα εξής:

n Ενημερώστε κάποιο συγγενικό σας πρόσωπο για την ώρα παραμονής και την ώρα επιστροφής από την παραλία.

n Εχετε στην τσάντα σας κινητό τηλέφωνο και πίσω από αυτό ταμπελάκι με τηλέφωνα επείγουσας ανάγκης (ιατρού, συγγενών) και λίστα με τα προβλήματα υγείας σας.

n Κολυμπήστε υπό την επίβλεψη ναυαγοσώστη ή φίλου που γνωρίζει κολύμπι.

n Μπείτε στο νερό προοδευτικά, βρέχοντας το πρόσωπο και το σώμα για να αποφύγετε την υποθερμία από την απότομη μεταβολή της θερμοκρασίας.

n Κολυμπήστε παράλληλα

με την ακτή.

n Κολυμπήστε 3 ώρες μετά το φαγητό και ποτέ υπό την επήρεια αλκοόλ.

n Προστατευτείτε από τον ήλιο με αντηλιακό, σκιερό μέρος, καπέλο και άφθονα υγρά.

n Διατηρήστε την ψυχραιμία σας εάν αισθανθείτε ζάλη ή κράμπα και αναζητήστε βοήθεια από οποιονδήποτε βρίσκεται κοντά σας.

n Αν πάσχετε από Alzheimer ή άλλες νευρολογικές ασθένειες να προσέχετε κατά την είσοδο και έξοδο από το νερό.

n Αν έχετε ιστορικό ιλίγγου ή παθήσεις λαβυρίνθου αποφύγετε τις απότομες αλλαγές θέσης του σώματός σας.