«Η εθνική μας τύφλωσις»

Σαράντα εννιά χρόνια από τον Αττίλα, την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την κατοχή του 36,2% του νησιού, ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν επισκέφτηκε τα Κατεχόμενα και περιέγραψε ό,τι συμβαίνει: η ομοσπονδιακή λύση, για την οποία κοπίαζαν οι διεθνείς οργανισμοί και η Ευρωπαϊκή Ενωση, είναι παρελθόν. «Μη γυρίζετε πλέον την πλάτη σας στην πραγματικότητα του νησιού και αναγνωρίστε την Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου το συντομότερο δυνατό», είπε.

Στην Κυπριακή Δημοκρατία και στην Ελλάδα αυτά κάνουμε σαν να μας φαίνονται πρωτοφανή, γι’ αυτό τονίζουμε ότι το πρόβλημα της Κύπρου παραμένει διεθνές ζήτημα παράνομης εισβολής και κατοχής. Και μαζί παραμυθιαζόμαστε ότι η διεθνής κοινότητα όλα αυτά τα χρόνια δεν έκανε τίποτα κι ότι γι’ αυτό, έπειτα από σχεδόν μισό αιώνα, η Τουρκία συνεχίζει να έχει το πάνω χέρι. Βολεύει, και εδώ, να λέμε ότι φταίνε οι ξένοι, αλλά δυστυχώς φταίμε μόνο εμείς.

Η διεθνής κοινότητα εργάστηκε για μια δίκαιη λύση που να συμπεριλαμβάνει και τις δύο κοινότητες. Το 2004, μάλιστα, θα μπορούσε να είxε τελειώσει το πρόβλημα. Η Κύπρος, χάρη στην πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της Ελλάδας του Κώστα Σημίτη, είχε ενταχθεί στην ΕΕ, η τουρκοκυπριακή κοινότητα ήταν γεμάτη προσδοκίες από τον ευρωπαϊκό δρόμο που ανοιγόταν και γι’ αυτή κι όλοι περίμεναν ότι ήταν εφικτή και βιώσιμη μια λύση που θα στηριζόταν στις επεξεργασίες του ΟΗΕ (και του τότε γραμματέα του, του Κόφι Ανάν, από το όνομα του οποίου είχε ονομαστεί και το σχέδιο της λύσης), υπό την ομπρέλα της Ευρώπης.

Αλλά η ελληνοκυπριακή πλευρά (συνεπικουρούσης, έστω διά της αδρανείας της ελληνικής κυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή) οχυρώθηκε πίσω από μια γενικόλογη καταγγελία του σχεδίου της λύσης, δήθεν ότι ήταν άδικο, και έπειτα από ένα δημοψήφισμα στην Κύπρο που το προκήρυξε ο τότε πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος, με τη λογική του οποίου στρατεύτηκε και το αριστερό ΑΚΕΛ, επικράτησε (όπως συνήθως σε περιόδους όπου κυριαρχεί αυτό που ο ιστορικός Γιάννης Γιανουλόπουλος αποκαλεί «εθνική μας τύφλωση») «το περήφανον ΟΧΙ» και η προοπτική της λύσης παραπέμφθηκε στις καλένδες.

Η Τουρκία (που σήμερα δεν θα ήταν καν εγγυήτρια δύναμη στο νησί, δεν θα είχε δικαίωμα διατήρησης στρατευμάτων, ούτε θα είχε δυνατότητα μεταφοράς όλο και περισσότερων εποίκων) περίμενε το επόμενο λάθος. Που ήρθε όταν η ελληνοκυπριακή πλευρά, πάλι με τη συνεπικουρία της ελληνικής (υπουργός Εξωτερικών: Νίκος Κοτζιάς), τίναξε ακόμα μια φορά στον αέρα την προοπτική ομοσπονδιακής λύσης στο πλαίσιο του ΟΗΕ, αυτή τη φορά το 2017 στο Κραν Μοντανά. Ολοι είπαν τότε ότι ήταν η τελευταία ευκαιρία. Κάθε περήφανη αποχώρηση από τις διαπραγματεύσεις, χωρίς λύση, έβρισκε την τουρκική πλευρά ένα βήμα πιο κοντά στη λύση των δύο κρατών. Η Κυπριακή Δημοκρατία και, πλάι, ένα τουρκοκυπριακό κράτος, που θα λειτουργεί ως τουρκικό προτεκτοράτο.

Το 2004, ο πρόεδρος Παπαδόπουλος, σε ένα δακρύβρεχτο μήνυμά του, παραμονές του δημοψηφίσματος, είχε πει την ιστορική φράση: «Πήραμε κράτος, δεν θα παραδώσουμε κοινότητα». Αν μπορούσε σήμερα να δει το αποτέλεσμα εκείνης της λογικής, θα παρατηρούσε ότι κατέλειπε ένα κράτος κολοβωμένο και, πλάι, ένα άλλο κράτος, ξένο, στο οποίο δεν θα γυρίσουν ποτέ όσοι έφυγαν διωγμένοι μετά την εισβολή. Ακόμα μια πικρή κατάληξη της εθνικής μας τύφλωσης.