Η οικονομία των ΗΠΑ οδεύει προς μια ήπια προσγείωση

Ενας αλεξιπτωτιστής πηδάει από ένα αεροπλάνο και ανακαλύπτει ότι το αλεξίπτωτό του δεν ανοίγει. Καθώς κατεβαίνει, συναντά έναν που πετάει με ανεμόπτερο που τον ρωτάει πώς τα πάει. Ο άνθρωπος που πέφτει σε ελεύθερη πτώση τού φωνάζει: «Εντάξει μέχρι στιγμής». Για πολλούς, η αμερικανική οικονομία αυτές τις μέρες έχει εκπληκτική ομοιότητα με τον αλεξιπτωτιστή. Από τον Μάρτιο του 2022, όταν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ άρχισε να αυξάνει τα επιτόκια και να συρρικνώνει τον ισολογισμό της, η συναίνεση μεταξύ των οικονομολόγων ήταν ότι οι ΗΠΑ οδεύουν προς μια σκληρή προσγείωση. Πολλοί οικονομολόγοι προβλέπουν με σιγουριά ύφεση εδώ και πάνω από έναν χρόνο, ενώ ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι η οικονομία έχει ήδη αρχίσει να συρρικνώνεται.

Η αναστροφή στην καμπύλη των αποδόσεων στις αγορές ομολόγων υποδηλώνει ότι και ο χρηματοπιστωτικός κλάδος προετοιμάζεται για ύφεση. Στην πραγματικότητα, ο όρος «ύφεση» έχει εμφανιστεί πιο συχνά στα ειδησεογραφικά μέσα κατά το τελευταίο έτος από ό,τι συνήθως συμβαίνει κατά τη διάρκεια μιας πραγματικής ύφεσης. Η άποψη αυτή έχει σαφώς απήχηση στο ευρύ κοινό, με μια δημοσκόπηση του Μαΐου 2022 να διαπιστώνει ότι το 55% των Αμερικανών πιστεύει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται ήδη σε ύφεση, έναντι 21% που διαφωνεί.

Ομως όλες αυτές οι προβλέψεις έχουν πέσει πολύ έξω. Η οικονομία των ΗΠΑ δεν εισήλθε σε ύφεση το 2022, ούτε οδεύει απαραίτητα προς ύφεση το 2023 ή το 2024. Ομοίως, η παγκόσμια οικονομία απέφυγε τη συρρίκνωση.

Σίγουρα, η επιθετική νομισματική σύσφιγξη συχνά ακολουθείται από ύφεση. Εντούτοις αυτό δεν σημαίνει ότι η σκληρή προσγείωση είναι αναπόφευκτη. Εξάλλου, αν η Fed καταφέρει να επιτύχει μια ήπια προσγείωση, δεν θα έμοιαζε με τη σημερινή μας κατάσταση; Ισως το μεταφορικό μας αλεξίπτωτο να έχει ήδη ανοίξει και αυτό που παρακολουθούμε είναι η σταδιακή, ελεγχόμενη κάθοδος της αμερικανικής οικονομίας. Το τι συνιστά μια «ήπια προσγείωση» παραμένει ανοιχτό. Οπως έχουν υποστηρίξει αρκετοί επικριτές, η Fed είναι απίθανο να επιτύχει τον στόχο της να μειώσει τον πληθωρισμό στο 2% έως το 2024 χωρίς να προκαλέσει απότομη αύξηση της ανεργίας και πτώση του ΑΕΠ.

Ομως μια ήπια προσγείωση θα μπορούσε να οριστεί καλύτερα ως μια σταδιακή επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγής και της απασχόλησης σε επίπεδα χαμηλότερα από τους δυνητικούς και φυσικούς ρυθμούς τους, συνοδευόμενη από μείωση του πληθωρισμού. Παρά τη νομισματική σύσφιγξη, η αύξηση του ΑΕΠ ήταν κατά μέσο όρο 1,8% τα τελευταία τέσσερα τρίμηνα.

Παραδόξως, τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ παρέμεινε εξαιρετικά ισχυρή. Η τρέχουσα αγορά εργασίας κάθε άλλο παρά υφεσιακή είναι. Υπάρχουν επίσης καλά νέα από το μέτωπο του πληθωρισμού. Η πτώση στο κόστος των ενοικίων υποδηλώνει ότι ο πληθωρισμός βάσει του ΔΤΚ θα συνεχίσει πιθανότατα να μειώνεται τους επόμενους μήνες.

Παρόλο που οι πιθανότητες ύφεσης είναι πολύ υψηλότερες τώρα, λόγω των ταχέων αυξήσεων των επιτοκίων της Fed, θα εξακολουθούσα να τοποθετώ την πιθανότητα ύφεσης μέσα στους επόμενους 12 μήνες σε λιγότερο από 50%. Σαν τον παροιμιώδη αλεξιπτωτιστή, η αμερικανική οικονομία πήδηξε από το αεροπλάνο πριν από περισσότερο από έναν χρόνο. Αυτή τη στιγμή στηρίζεται από ένα ασυνήθιστα ισχυρό ανοδικό ρεύμα, αποτρέποντας μια ταχεία πτώση. Παρά την πεποίθηση με την οποία πολλοί προβλέπουν ύφεση, το αλεξίπτωτο μπορεί να ανοίξει κανονικά, επιτρέποντας στην οικονομία να πετύχει τελικά μια ήπια προσγείωση.

Ο Τζέφρι Φράνκελ είναι καθηγητής Σχηματισμού Κεφαλαίου και Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και υπηρέτησε ως μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του προέδρου Μπιλ Κλίντον. Είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Εθνικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών των ΗΠΑ