Δυό «ψηλές» γυναίκες

Η είδηση έλεγε ότι πέθανε η Τζέιν Μπίρκιν. Ελεγε όμως ότι ήταν και 76 ετών. Μα είναι δυνατόν; Μεγαλώνουν οι γυναίκες σαν την Μπίρκιν. Μπαίνει ποτέ, ως πρώτος αριθμός στην ηλικία τους, το εφτά, το έξι, έστω το πέντε; Κάτι τέτοιες γυναίκες είναι πάντα κορίτσια. Ως κορίτσι έβλεπα κι εγώ την Τζέιν Μπίρκιν πριν από κάποια χρόνια στη συναυλία της στο Μέγαρο κι ας ήταν τότε εξηντάρα. Θόλωνε η εικόνα της πραγματικότητας και εμπρός από τη γυναίκα που είχε αφήσει τον χρόνο να ξεκουραστεί στα χαρακτηριστικά της χωρίς να του στήνει αντιγηραντικές ξώβεργες, έβλεπα εκείνο το κορίτσι που ερχόταν με δύναμη από τις δεκαετίες του 1960 και 1970. Εκείνο το κορίτσι που προσωποποίησε με τον πιο αισθησιακό και σπάνιας αισθητικής τρόπο την ανατροπή και την αντισυμβατικότητα της εποχής του. Που υπέβαλε σε εμάς τις «μικρές» απόψεις θηλυκού πολιτισμού. Οπως την υψηλή αξία του υπαινιγμού ή το ότι το σέξι, ακόμη και το αφόρητα σέξι, μπορεί να μην είναι ούτε πρόστυχο ούτε προκλητικό ή ότι η μεγαλύτερη πολυτέλεια είναι η δική σου πρόταση γι’ αυτήν.

Η αγάπη μας και ο θαυμασμός μας για την Μπίρκιν είχε ένα απόλυτα ταυτοτικό χαρακτήρα εκείνα τα χρόνια. Δηλώναμε, εμμέσως πλην σαφώς, κάτι όταν ακούγαμε το «Je t’aime… moi non plus» του Σερζ Γκενσμπούρ, τη μεγαλύτερη επιτυχία του ζευγαριού. Κάτι πολύ πιο… ολιστικό από την προτίμησή μας για ένα τραγούδι όσο κι αν τότε είχε σοκάρει με τους τολμηρούς στίχους, τους αναστεναγμούς και τα βαριανασέματα. Ηταν σαν να δίναμε ψήφο εμπιστοσύνης σε αυτό το αντισυμβατικό ζευγάρι, στην ηλεκτρισμένη αθωότητα της Τζέιν όταν κυκλοφορούσε (τότε!) με διαφανές φουστάνι και χωρίς σουτιέν, στο καλάθι που χρησιμοποιούσε σαν τσάντα. Σε μια boho συμπεριφορά και αισθητική πολύ πριν διαδοθεί και κωδικοποιηθεί ο όρος. Και πριν ο οίκος Hermes «τσαλακώσει» και «ξεχειλώσει» την Kelly τσάντα του για να λανσάρει την Birkin αφού η ατσαλάκωτη κομψότητα της Γκρέις Κέλι χρειαζόταν ένα πολύ δυνατό άλλοθι για να παραδώσει τη σκυτάλη στην τσαλακωμένη γοητεία της Τζέιν Μπίρκιν.

Την ίδια μέρα με την Τζέιν Μπίρκιν όμως, «έφυγε» και μια ελληνίδα «φίλη» μας, η Λίνα Κυριαζάκου, η Λίνα της «Ουτοπίας». Θεωρητικά και φαινομενικά το μόνο κοινό που είχαν με την Μπίρκιν ήταν, πάνω – κάτω, η ηλικία τους. Η Λίνα επρόκειτο για μια γυναίκα ζουμπουρλού και δυναμική επιχειρηματία. Πώς όμως, την ημέρα του θανάτου τους, ταυτίστηκε στο μυαλό μου η μία με την άλλη;

Προφανώς λόγω της σχέσης τους με την έννοια της ανατροπής. Η μία στο διεθνές καλλιτεχνικό στερέωμα και η άλλη στον μικρόκοσμο της αθηναϊκής αγοράς, υποστήριξαν μια «τρυφερή» μετάβαση από το «πριν» στο «μετά» χωρίς την επιθετικότητα που έχουν συνήθως αυτές οι αλλαγές φρουράς. Δεν γκρέμισαν τίποτα, έκαναν απλώς τη δική τους (αντι)πρόταση. Και η πρόταση της Λίνας ήταν η «Ουτοπία» της, το μαγαζί της στην οδό Σκουφά, εκεί όπου η δική μας ουτοπία έβρισκε γη και ύδωρ. Ηταν το πέρασμα (για εμένα τουλάχιστον) από τα σατέν της ντίσκο στην άγρια γοητεία του καναβάτσου. Διότι και η Λίνα – με τις τσάντες, τα αξεσουάρ, τα διακοσμητικά της – μας υπέβαλε μία άλλη αισθητική, μας έμαθε το cheapy chic επίσης πριν μάθουμε τον όρο, μας υπέδειξε τη διαφορά του φτηνού από το φτηνιάρικο. Από διαφορετική αφετηρία λοιπόν, με διαφορετική διαδικασία και διαφορετικές προθέσεις, η Μπίρκιν και η Κυριαζάκου ήταν δύο «ψηλές», για την εποχή τους, γυναίκες.

*ο τίτλος είναι παράφραση του τίτλου του έργου του Εντουαρντ Αλμπι «Τρεις ψηλές γυναίκες».

«Σφηκών» συνέχεια

Και επειδή το θέμα Κιτσοπούλου καλά κρατεί, τα ακούσαμε για τα καλά εμείς οι boomers. Οτι μας σοκάρει το καινούργιο, ότι τα θέλουμε όλα «καθώς πρέπει», ότι οι ηλικίες μας έφυγαν από την παράσταση. Ε λοιπόν, σας έχω νέα. Εμείς οι boomers πρωτομπήκαμε στο Αμφι-θέατρο του Ευαγγελάτου, όπου δεν καταλαβαίναμε, πού είναι η σκηνή για να δούμε τον αριστουργηματικό του «Ερωτόκριτο». Εμείς «ανακαλύψαμε» το χιούμορ της Ελεύθερης Σκηνής, εμείς γεμίσαμε τις παραστάσεις του Βογιατζή.