Δέκα πόλεις, δέκα σκηνικά

Aνέκαθεν ο κινηματογράφος συνέβαλλε στην υψηλών προδιαγραφών διαφήμιση ειδυλλιακών (και όχι μόνο) τοποθεσιών ανά την υφήλιο και σε κάποιες περιπτώσεις το αποτέλεσμα ήταν χρυσωρυχείο. Eιδικότερα για τη χώρα μας, ανάμεσα στις τρανές αποδείξεις τοποθεσιών που έχουν αναδειχθεί μέσω του κινηματογράφου στην τελευταία 20ετία αποτελούν τα παραδείγματα της Κεφαλονιάς, της Σκοπέλου και της Χιλιαδούς με ταινίες όπως (αντίστοιχα) το «Μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι», η «Mamma Mia!» και «Το τρίγωνο της θλίψης». Ετυχε όμως να αναρωτηθείτε για την ιστορία συγκεκριμένων χώρων (όχι απαραιτήτως ειδυλλιακών) που έπαιξαν τον δικό τους, έντονο ρόλο στη δραματουργία κάποιων ταινιών; Με αφορμή την πρόσφατη επιτυχία της ταινίας «Ιντιάνα Τζόουνς», τα γυρίσματα της οποίας εκτός άλλων έλαβαν μέρος σε διάφορες περιοχές της Σικελίας και της Σκωτίας, καταλήξαμε σε αυτή τη σύντομη χαρτογράφηση ορισμένων σημείων χωρών της Ευρώπης που έχουν γράψει τη δική τους κινηματογραφική ιστορία σε εμβληματικές ταινίες. Από αυτό το ταξίδι όμως εξαιρείται η Ελλάδα, καθώς από μόνη της είναι ξεχωριστό κεφάλαιο.

Νότο, Σικελία, Ιταλία

Ενας από τους λόγους για τους οποίους η «Περιπέτεια» (1960) του Μικελάντζελο Αντονιόνι θεωρείται αριστούργημα είναι η απροσδόκητα μελαγχολική περιήγησή της στη Σικελία και τα γύρω νησιά της. Ιδιαίτερη έμφαση ο Αντονιόνι έδωσε τη Νότο που χτίστηκε τον 17ο αιώνα και σήμερα είναι από μόνη της μια πόλη- μουσείο που αξίζει να ανακαλύψεις. Γυρίσματα έγιναν στην εκκλησία Ντελ Κολέτζιο, την Piazza Municipo και το Μουσείο Τσίβικο με θέα την εκκλησία του Αγιου Φραγκίσκου στην Piazza Immacolata. Φυσικά χώροι της Σικελίας (Παλέρμο, νήσος Ισκια κ.λπ.) έχουν χρησιμοποιηθεί σε δεκάδες ταινίες, κάποιες πολύ πιο «εξωτικές» ταινίες αλλά εξίσου θαυμάσιες, όπως το «Γυμνοί στον ήλιο» (1960) του Ρενέ Κλεμάν αλλά και το ριμέικ του «Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ» (1999) του Αντονι Μινγκέλα (θυμίζουμε ότι η «Περιπέτεια» προβάλλεται σε επανέκδοση από την επόμενη Πέμπτη).

Νησί Φόρε, Σουηδία

To αγαπημένο καταφύγιο του Ινγκμαρ Μπέργκμαν, ένα ερημικό νησί με θέα που σου προκαλεί γαλήνη, υπήρξε ο δραματουργικός χώρος πολλών ταινιών του. Για πρώτη φορά το χρησιμοποίησε στο «Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη» (1961). Είναι ο τόπος στον οποίο η Χάριετ Αντερσον απομονώνεται προσπαθώντας να ξεχάσει το τραυματισμένο παρελθόν της. Η ταινία απέσπασε το ξενόγλωσσο Οσκαρ το 1962 και έναν χρόνο αργότερα το Οσκαρ καλύτερου σεναρίου γραμμένου κατευθείαν για την οθόνη .Σήμερα, το σπίτι του Μπέργκμαν που υπάρχει στο νησί έχει γίνει μουσείο και υπήρξε η βάση της ταινίας «Το νησί του Μπέργκμαν» (2021) της Μία Χάνσεν Λοβ.

Μπριζ, Βέλγιο

Γνωστή με το παρατσούκλι η «Βενετία της Βόρειας Ευρώπης», η διασημότερη πόλη του Βελγίου και μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Φλάνδρας είναι εξ ολοκλήρου ένα κουκλόσπιτο σε μια (κακά τα ψέματα) άχαρη χώρα. Τα κανάλια, το δημαρχείο, οι εκκλησίες (γνωστότερη η εκκλησία της Κυρίας Μας) και οι γέφυρες ανήκουν στα αξιοθέατά της και αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο στην ταινία «Αποστολή στην Μπριζ» (2006) του Μάρτιν ΜακΝτόνα με τον Κόλιν Φάρελ και τον Μπρένταν Γκλίσον.

Βενετία, Ιταλία

Από πού να αρχίσεις και πο΄τ να τελειώσεις με την πολύπλευρη ματιά σκηνοθετών πάνω στη διασημότερη ίσως πόλη της υφηλίου, τη Βενετία, η οποία έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον στον κινηματογράφο: από το θρίλερ «Μετά τα μεσάνυχτα» (1973) του Νίκολας Ρεγκ ως το αγχωτικό ψυχόδραμα «Ξένοι στη Βενετία» (1990) του Πολ Σρέιντερ, από τον σαιξπηρικό «Εμπορο της Βενετίας» (2004) του Μάικλ Ράντφορντ ως τον περιπετειώδη και τουριστικό «Τουρίστα» (2010) του Φλόριαν Ντένκελ Φον Ντόνερσμαρκ). Στο γειτονικό νησί Λίντο, όπου κάθε χρόνο φιλοξενείται το κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας, βρίσκεται το διάσημο ξενοδοχείο De Bains, εκεί όπου ο Λουκίνο Βισκόντι σκηνοθέτησε εξ ολοκλήρου τον «Θάνατο στη Βενετία» (1971) από το βιβλίο του Τόμας Μαν. Αν και επί σειρά ετών το ξενοδοχείο παρέμενε κόσμημα του νησιού, φιλοξενώντας πολλούς διάσημούς του με μια «Αίθουσα Λουκίνο Βισκόντι» στο εσωτερικό του, με τα χρόνια παρήκμασε διότι το κτίριο πουλήθηκε.

Τοπ Καπί, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία

Στην κοσμοπολίτικη περιπέτεια του Ζυλ Ντασσέν «Τοπ Καπί» (1960), ο Μαξιμίλιαν Σελ, η Μελίνα Μερκούρη, ο Πίτερ Ουστίνοφ και τα υπόλοιπα μέλη της σπείρας κλεφτών έβαλαν στόχο το τεράστιο παλάτι του Τοπ Καπί που υπήρξε η επίσημη κατοικία των σουλτάνων μέχρι το 1839. Κτισμένο το 1459 στην περιοχή της παλιάς Κωνσταντινούπολης – πίσω από την Αγία Σοφία -, το πολλαπλών κτιρίων παλάτι απαιτεί αρκετές ώρες για την πλήρη περιήγησή του, από την οποία δεν λείπει η θέα στον Κεράτειο κόλπο, τον Βόσπορο και τη Θάλασσα του Μαρμαρά.

Κάστρο Lindisfarne, Northumberland, Αγγλία

Ο χώρος στον οποίο εκτυλίσσεται η «Νύχτα των δολοφόνων» (1966), αυτή η απολαυστική «μαύρη» κωμωδία που είναι η δεύτερη αγγλόφωνη ταινία του Ρόμαν Πολάνσκι, είναι το απομονωμένο αλλά επιβλητικό κάστρο του 16ου αιώνα Λίντισφαρν του Νορθούμπερλαντ (γνωστό και ως νήσος Χόλι). Εκεί όπου η βαρετή ζωή του πλούσιου ζεύγους Ντόναλντ Πλέζανς – Φρανσουάζ Ντορλεάκ αναταράσσεται δυσάρεστα (ευχάριστα όμως για εμάς) από την παρουσία των κατατρεγμένων γκάνγκστερ Λάιονελ Στάντερ και Τζακ ΜακΓκάουαν.

Κάζα Μαλαπάρτε, Κάπρι, Ιταλία

Πολλές ταινίες έχουν γυριστεί και στο νησί της Ιταλίας, όμως η ταινία που συνδέεται αμέσως μαζί του είναι η «Περιφρόνηση» (1963) του Ζαν Λικ Γκοντάρ, όπου η Κάζα Μαλαπάρτε στην ανατολική πλευρά του Κάπρι παίζει από μόνη της ρόλο στην ιστορία. Ο αρχικός σχεδιασμός της απομονωμένης βίλας έγινε τη δεκαετία του 1930 από τον ιταλό ρασιοναλιστή αρχιτέκτονα Ανταλμπέρτο Λίμπερα για λογαριασμό του δημοσιογράφου – μυθιστοριογράφου – θεατρικού συγγραφέα Κούρτσιο Μαλαπάρτε. Ομως ο Μαλαπάρτε δεν συμφώνησε με το σχέδιο του αρχιτέκτονα και ξανασχεδίασε μόνος του το οίκημα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα τεράστιο κόκκινο κουτί στην κορυφή ενός βράχου, το οποίο μετά τον θάνατο του Μαλαπάρτε το 1957 εγκαταλείφθηκε για να αποκτήσει και πάλι αίγλη όταν ο Γκοντάρ αποφάσισε να γυρίσει εκεί την ταινία του.

Γκλόστερ (Gloucester), σύνορα Αγγλίας – Ουαλίας

Αφιερωμένος στον Αγιο Πέτρο, ο καθεδρικός ναός του Γκλόστερ κτίστηκε από κληρικούς το 681 μ.Χ. στην πόλη του Γκλόστερ, κοντά στα σύνορα Αγγλίας – Ουαλίας. Αργότερα υπήρξε η τελευταία κατοικία του βασιλιά Εδουάρδου Β’ και του Γουόλτερ ντε Λάσι, αλλά έγινε γνωστό ανά την υφήλιο μόλις το 2001, όταν ο Κρις Κολόμπους γύρισε εκεί σημαντικό μέρος της πρώτης ταινίας Χάρι Πότερ «Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος». Ο Χάρι επέστρεψε εκεί με την «Κάμαρα με τα μυστικά», δεύτερη ταινία της σειράς, και αργότερα με τον «Ημίαιμο πρίγκιπα» του Ντέιβιντ Γέιτς και τις υπόλοιπες ταινίες από τη σειρά βιβλίων της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ.

Κυανή Ακτή, Γαλλία

Το Ξενοδοχείο Carlton των Καννών, που προσφάτως άνοιξε ξανά τις πύλες του ανακαινισμένο, δεν χρειάζεται συστάσεις. Η παγκόσμια κινηματογραφική κοινότητα γνωρίζει απέξω και ανακατωτά το ξενοδοχείο της Κοτ Ντ’ Αζούρ, το οποίο κάθε χρόνο τον Μάιο, κατά τη διεξαγωγή του Φεστιβάλ των Καννών μετατρέπεται σε ναό των αμερικανικών στούντιο καθώς συμφωνίες εκατομμυρίων δολαρίων κλείνονται στις σουίτες του. Στον κινηματογράφο έχει «παίξει» αρκετά, με πιο αξιομνημόνευτη ταινία το «Κυνήγι του κλέφτη» (1955) του Αλφρεντ Χίτσκοκ. Ηταν το ξενοδοχείο στο οποίο η Γκρέις Κέλι συνάντησε τον Κάρι Γκραντ. Γενικότερα όμως η περιοχή της Γαλλικής Ριβιέρας έχει φιλοξενήσει τα γυρίσματα δεκάδων ταινιών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την «Πισίνα» (1969) του Ζακ Ντερέ με τον Αλέν Ντελόν και τη Ρόμι Σνάιντερ, τις ταινίες του Λουί Ντε Φινές στον ρόλο του περίφημου «Χωροφύλακα του Σεν Τροπέ», την κωμωδία «Απατεώνες και τζέντλεμαν» (1988) του Φρανκ Οζ με τους Μάικλ Κέιν και Στιβ Μάρτιν αντίπαλους ζιγκολό κ.ά.

Τοσκάνη, Ιταλία

Πολλές τοποθεσίες της ηλιόλουστης Τοσκάνης έχουν χρησιμοποιηθεί ως κινηματογραφικό φόντο καθώς δεκάδες ταινίες έχουν υποκύψει στη μαγική φύση της Κεντρικής Ιταλίας. Ο Μπερνάρντο Μπερτολούτσι γύρισε εκεί την «Κλεμμένη ομορφιά» (1996) και ο Αντρέι Ταρκόφσκι τη «Νοσταλγία» (1983). Οι τοιχογραφίες που μελετά η Ζιλιέτ Μπινός στον «Αγγλο ασθενή» (1996) του Αντονι Μινγκέλα είναι εκείνες του παρεκκλησίου Μπάτσι της εκκλησίας του Αγίου Φραγκίσκου στο Αρετσο. Μόνο και μόνο για τη σκηνή της πλάκας με τα χαστούκια στους «Εντιμότατους φίλους μου» (1975) του Μάριο Μονιτσέλι αξίζει κανείς να σταθεί για λίγο στον σταθμό του τρένου της Φλωρεντίας, πόλης που έχει φιλοξενήσει τα γυρίσματα πολλών ταινιών, ανάμεσα στις οποίες και το «Δωμάτιο με θέα» (1986) του Τζέιμς Αϊβορι. Ο Αϊβορι ούτε λίγο ούτε πολύ κατάφερε να αξιοποιήσει κάθε πολύτιμη γωνιά της πόλης, από την εκκλησία Σάντα Κρότσε ως την Piazza della Signoria. Μια σχετικά πρόσφατη εικόνα της Φλωρεντίας αποτυπώθηκε και στο «Inferno» (2016) του Ρον Χάουαρντ.