Επενδυτική… κεραμίδα!

Δεν μπόρεσα να συγκρατήσω (έχασα τον αριθμό!) πόσοι (Πρωθυπουργός, υπουργοί, αγορητές αντιπολίτευσης) και πόσες φορές αναφέρθηκαν σε δύο οικονομικούς όρους, οι οποίοι, μαζί με εκείνον του ανύπαρκτου (γλωσσολογικά και οικονομικά) «δημοσιονομικού χώρου», κυριαρχούν τα δύο τελευταία, κυρίως, χρόνια σε ανακοινώσεις και δηλώσεις, σε ομιλίες στη Βουλή, στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Πρόκειται, κατ’ αρχάς, για το περιβόητο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο θυμίζει τη γνωστή θυμόσοφη ρήση «κουτσοί στραβοί στον Αγιο Παντελεήμονα», και, ύστερα, για την περιβόητη «επενδυτική βαθμίδα», η οποία παρουσιάζεται από τους σύγχρονους «Ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης» ως θαυματουργό «Αγιο Δισκοπότηρο», με το οποίο θα αντιμετωπιστούν όλα τα μόνιμα διαρθρωτικά προβλήματα, επενδυτικό κενό, παθογένειες, στρεβλώσεις κ.λπ.!

Χώρα υπερβολής, της επίδειξης, της «φιγούρας» και του «θεαθήναι τοις ανθρώποις» η Ελλάς! Τα τελευταία πενήντα χρόνια παρουσιάζονται συνεχώς οι πράγματι, μεγάλες ευκαιρίες βαρύγδουπα και μεγαλόστομα, αλλά στο τέλος καταδεικνύεται ότι έγινε, μάλλον, «άνθραξ ο θησαυρός» ή επιβεβαιώνεται αυτό που είπε η αλεπού στον μύθο του Αισώπου με τίτλο «Ἀλώπηξ καί βότρυς», όταν δεν μπόρεσε να φτάσει τα ωραία τσαμπιά που κρέμονταν από μια κληματαριά: «Ὄμφακές εἰσι», δηλαδή… «αγουρίδες»! Ετσι οι εκάστοτε διαχειριστές των εθνικών πόρων και δανειακών κεφαλαίων χρησιμοποιούν την «τακτική του… στρίβειν» μεγαλοπρεπώς, όταν βρίσκονται μπροστά στις… «αγουρίδες» ανεπιθύμητων κομματικά μεταρρυθμίσεων και για τον λόγο αυτό συνεχώς τείνουν επαίτιδα χείρα για δάνεια!

Υπενθυμίζω εν τάχει την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), τα Ολοκληρωμένα Μεσογειακά Προγράμματα (ΜΟΠ), τα πολυώνυμα Διαρθρωτικά Ταμεία, το Ταμείο Συνοχής (από το 1994) για σύγκλιση (τάχα), για μεγέθυνση (τάχα), για ανταγωνιστικότητα (τάχα), για απασχόληση (τάχα) κ.λπ. κ.λπ. Αλλά, ο συνολικός προϋπολογισμός του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (59,81 δισ. ευρώ) είναι σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στους πόρους που εισέρρευσαν στη χώρα με τα παραπάνω, ενδεικτικά, κοινοτικά πακέτα. Αλλωστε, για να εκταμιευθεί και το ποσό αυτό χρειάζεται να εξασφαλιστούν δεκάδες «ενοχλητικά» και «αποτρόπαια» προαπαιτούμενα! Ας πούμε όμως λίγα λόγια και για την περιβόητη επενδυτική βαθμίδα. Πράγματι, για μια ορθολογικώς λειτουργούσα οικονομία η σημασία της είναι ευεργετικά τεράστια. Πράγματι, η επενδυτική βαθμίδα αναβαθμίζει την πιστοληπτική ικανότητα του ελληνικού Δημοσίου και περιορίζει το κόστος άντλησης κεφαλαίων για τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, αλλά για παραγωγικές επενδύσεις και όχι για σπατάλες.

Κι αυτό ενδιαφέρει τον συνετό διαχειριστή εθνικών πόρων και δανειακών κεφαλαίων, τον εύφρονα, δηλαδή, κατά τον «Οικονομικό» του Ξενοφώντα νοικοκύρη ή «οικονόμο», διότι διευκολύνει την πραγματοποίηση επενδύσεων, ενώ τον άφρονα διότι τον διευκολύνει να δανείζεται για σπατάλες! Δηλαδή, τον συνετό αρχηγό οικογένειας, κοινωνίας, κράτους δεν τον ενδιαφέρει το χαμηλό ή το ακριβό κόστος των δανείων, διότι δεν έχει ελλείμματα για να καλύπτει. Τον ενδιαφέρει όμως να βρει χαμηλότοκα δάνεια μόνο για επενδύσεις που έχουν έναν ικανοποιητικό συντελεστή απόδοσης για να γίνεται ομαλή απόσβεσή τους και όχι αέναο «φέσωμα» του οικογενειακού, του κρατικού προϋπολογισμού, όπως μετά το 1981, όταν χρέος 25 δισεκατομμύρια ευρώ ξεπέρασε σήμερα τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ (αυτό είναι το πραγματικό!).

Ετσι, αυτή η «ευλογία» της επενδυτικής βαθμίδας για την Ελλάδα είχε εξελιχθεί σε… «κεραμίδα», σε κατάρα, όσο την είχε έως το 2009 (για παράδειγμα). Δεν ήταν ευκαιρία για επενδύσεις, αλλά για κατανάλωση. Δηλαδή, όταν βλέπαμε χαμηλά επιτόκια, «βγάζαμε τον περίδρομο» σε δανεισμό και μάλιστα με χαζοχαρούμενες ανακοινώσεις! Αυτό φοβάται ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας και συνεχώς προειδοποιεί, όπως και σε πρόσφατη συνέντευξη στο «Βήμα»: «Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να συμφωνήσουν στην υλοποίηση των βασικών δεσμεύσεων της οικονομικής πολιτικής, ώστε να διαφυλαχθούν όσα έχει επιτύχει η ελληνική οικονομία την τελευταία δεκαετία και οι θυσίες της προηγούμενης περιόδου προς όφελος των επόμενων γενεών».

Παραθέτω από το αρχείο μου μερικές μελαγχολικές διαπιστώσεις: Πρώτον, την περίοδο 2000-2008, όταν η χώρα είχε επενδυτική βαθμίδα (investment grade), οι δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους απορροφούσαν κατά μέσον όρο το 70,7% των φορολογικών εσόδων, ενώ την περίοδο χωρίς επενδυτική (από το 2009 έως σήμερα) μόνο το 57,9% (είναι αλήθεια ότι κατασπαράχθηκαν τα δάνεια των Μνημονίων χωρίς σχεδόν κανένα αποτέλεσμα). Δεύτερον, αντίθετα, την τελευταία περίοδο 2018-2022, χωρίς επενδυτική βαθμίδα, οι δαπάνες εξυπηρέτησης (τοκοχρεολύσια) του χρέους είχαν διαμορφωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο (18,3 δισεκατομμύρια ευρώ) και απορροφούσαν το χαμηλότερο σχεδόν ποσό από τα φορολογικά έσοδα (44,2%). Δηλαδή, πάμε καλύτερα χωρίς… επενδυτική βαθμίδα.