Επαναπροσέγγιση σε τρεις άξονες

Μία συνάντηση στην οποία το «χειρότερο σενάριο» απουσίαζε και είχε στόχο την επανεκκίνηση των σχέσεων Αθήνας – Αγκυρας, ακόμα και χωρίς μεγάλες προσδοκίες, ήταν αυτή που είχαν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Επιθυμία και των δύο πλευρών να ξεκινήσουν να γράφουν μία νέα σελίδα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με φόντο την ηρεμία των προηγούμενων μηνών και το άτυπο μορατόριουμ που ίσχυσε και μάλιστα απαρέγκλιτα από τους φονικούς σεισμούς στη γείτονα και μετά. Με το ποτήρι και για τις δύο πλευρές να μοιάζει μισογεμάτο, όπως υπογράμμισε και ο Μητσοτάκης. Και την Τουρκία να δείχνει ότι βλέπει πως είναι και προς το δικό της συμφέρον μία εξομάλυνση των σχέσεων με την Αθήνα, τη στιγμή που θέλει να έρθει πιο κοντά στην Ευρώπη, επιδιώκοντας «ανανέωση των όρκων της» και στους δεσμούς της με τις ΗΠΑ, με φόντο τόσο τα F-16 όσο και την ανάγκη της για οικονομική βοήθεια. «Και εγώ και ο κ. Ερντογάν ξεκινούμε μία νέα θητεία, δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω την ειλικρίνεια των προθέσεών του», υποστήριξε ο Πρωθυπουργός.

Με οδικό χάρτη για τα επόμενα βήματα στα ελληνοτουρκικά, που προέκυψε έπειτα από μία συνάντηση που κράτησε μία ώρα αντί για μισή και δύο όμοιες ανακοινώσεις, κάτι που, όπως σημείωναν διπλωμάτες, είχε καιρό να συμβεί, Μητσοτάκης και Ερντογάν «συμφώνησαν ότι είναι προς όφελος και των δύο χωρών το θετικό κλίμα που διαμορφώθηκε στις διμερείς σχέσεις τους τελευταίους μήνες να έχει συνέχεια και συνέπεια».

Τι συμφώνησαν

«Προς τούτο συμφωνήθηκε οι δύο πλευρές να οικοδομήσουν πάνω στο θετικό μομέντουμ και να ενεργοποιήσουν κατά το επόμενο διάστημα πολλαπλούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο χώρες». Συμφωνήθηκε να πραγματοποιηθεί νέα συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας το φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη (που θα συνοδεύεται ουσιαστικά από μια νέα συνάντηση κορυφής) και ανέθεσαν στους ΥΠΕΞ «να καθοδηγούν τη διαδικασία και να ενημερώνουν τους ηγέτες για την πρόοδο που σημειώνεται». Με τον Γιώργο Γεραπετρίτη και τον Χακάν Φιντάν να αναλαμβάνουν πλέον τον ρόλο των διαμεσολαβητών που έπαιζαν οι διπλωματικοί σύμβουλοι των δύο ηγετών.

Και οι δύο δήλωσαν ότι προσβλέπουν σε πιο συχνές επαφές σε όλα τα επίπεδα, με στόχο ένα κλίμα εμπιστοσύνης και προϋποθέσεις που θα οδηγήσουν σε βελτίωση των σχέσεων.

Η επόμενη ημέρα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε τρεις άξονες πάνω στους οποίους θα οικοδομηθεί η επόμενη ημέρα στα ελληνοτουρκικά.

Πρώτος άξονας ο πολιτικός διάλογος υπό την καθοδήγηση των δύο ΥΠΕΞ, όπου «θα τεθούν τα σημαντικά, τα βαριά γεωπολιτικά ζητήματα», με σημαντικότερο τη διαφορά της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ.

Δεύτερος άξονας τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, που μπορούν να αποδώσουν περισσότερους καρπούς.

Τρίτος άξονας η «θετική ατζέντα».

Οι διερευνητικές

Απαντώντας στα «ΝΕΑ», ο Μητσοτάκης σημείωσε ότι «στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου στο οποίο εμπίπτουν οι διερευνητικές είμαστε έτοιμοι να εξετάσουμε το επίπεδο των συζητήσεων και στο πλαίσιο των υπουργών, όχι μόνο των εκπροσώπων σε διερευνητικές εντολές». Ξεκαθάρισε ότι «δεν λύθηκαν ως διά μαγείας τα προβλήματα» και ακόμα και αν η Αθήνα δεν ξεχνά τα όσα έγιναν τα προηγούμενα χρόνια δηλώνει συγκρατημένα αισιόδοξη ότι μπορεί να ξεκινήσει μία νέα σελίδα, χωρίς οι δύο πλευρές να βρίσκονται σε διαρκές καθεστώς έντασης. «Εστω και αν δεν μπορούμε άμεσα ή στο προβλέψιμο μέλλον να λύσουμε τη μία βασική μας διαφορά που είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών», όπως επεσήμανε ο Πρωθυπουργός. «Να μην είμαστε στα κόκκινα ως προς τη δραστηριότητα των Ενόπλων Δυνάμεων», τόνισε, για να προσθέσει ότι η οδός των ΜΟΕ, η οποία άτυπα έδωσε συγκεκριμένα δείγματα γραφής και τους τελευταίους μήνες, είναι κάτι που μπορεί να αξιοποιηθεί ώστε «με αμοιβαίες κινήσεις καλής θέλησης να εκτονώνουμε πιθανές εστίες μελλοντικής έντασης και να υπάρχει και ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας ώστε αν προκύψει πρόβλημα, να μην υπάρχει ο κίνδυνος κλιμάκωσης». Ο Πρωθυπουργός τάχθηκε και υπέρ των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας.

Ερωτηθείς αν έθεσε ζήτημα παρεμβάσεων στη Θράκη, ο Μητσοτάκης παραδέχθηκε ότι μπήκε στη συζήτηση σχολιάζοντας ότι δεν θα αποκαλύψει όσα ειπώθηκαν πίσω από τις κλειστές πόρτες. Με τουρκικές πηγές να υπογραμμίζουν πως σε αυτή τη φάση καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διάθεση να αναζωπυρώσει την ένταση, αλλά να αξιοποιήσει το θετικό μομέντουμ.

Χαμηλοί τόνοι από τον Πρωθυπουργό και για τα τουρκικά F-16, τα οποία, όπως είπε, αφορούν μόνο έμμεσα την Ελλάδα, ενώ αποκάλυψε ότι είχε την ευκαιρία στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής να μιλήσει με τον αμερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, σημειώνοντας ότι σύντομα θα υπάρχουν θετικές ειδήσεις για την περαιτέρω ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων από τις ΗΠΑ.

Συναντήσεις υπουργών

Της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν προηγήθηκε η συνάντηση του υπουργού Εθνικής Αμυνας Νίκου Δένδια με τον τούρκο ομόλογό του Γιασάρ Γκιουλέρ με συμφωνία να πραγματοποιηθεί συνάντηση για τα ΜΟΕ, ενώ εξετάστηκε και η δυνατότητα πραγματοποίησης εκατέρωθεν επισκέψεων. Η συνάντηση Γεραπετρίτη – Φιντάν ματαιώθηκε αφού τα ζητήματα καλύφθηκαν στο ραντεβού των ηγετών, όπου συμμετείχαν τόσο οι δύο ΥΠΕΞ όσο και η διπλωματική σύμβουλος του Πρωθυπουργού Αννα Μαρία Μπούρα και ο επικεφαλής σύμβουλος του τούρκου προέδρου Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς.

Να σημειωθεί ότι για την Ελλάδα σημασία έχει η Αγκυρα να παίξει με τους δικούς της όρους, δηλαδή το διεθνές δίκαιο και τα πολυμερή σχήματα συνεργασίας. Για τον Πρωθυπουργό σημαντική ήταν και η συνάντηση με τον γάλλο πρόεδρο και η προοπτική για μία επίσκεψη στη Γαλλία, με τα ζητήματα που συνδέουν Αθήνα και Παρίσι να είναι πολλά.