Η στεγαστική κρίση τους πλήττει όλους

Δεν θα υπάρχουν κρατικές επιδοτήσεις για τις εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες σπιτιών που αντιμετωπίζουν μεγάλες αυξήσεις στις μηνιαίες αποπληρωμές στεγαστικών δανείων μετά την απόφαση της Τράπεζας της Αγγλίας να αυξήσει τα επιτόκια στο 5%. Κάτι τέτοιο θα νικήσει τον σκοπό της αύξησης των επιτοκίων – για να ψυχρανθεί η οικονομία – και θα παρατείνει την κρίση πληθωρισμού.

Αντίθετα, η κυβέρνηση επιλέγει να πείσει τις μεγάλες τράπεζες του Ηνωμένου Βασιλείου να συμφωνήσουν σε έναν εθελοντικό «χάρτη ενυπόθηκων δανείων». Αυτό περιλαμβάνει την προσφορά μορφών προσωρινής ανακούφισης, όπως βραχυπρόθεσμες αλλαγές σε αποπληρωμές μόνο σε τόκους βίαιης ανάκτησης του σπιτιού. Οι Εργατικοί έχουν προτείνει παρόμοια απάντηση. Αυτό είναι λογικό. Ωστόσο, η πολιτική καταιγίδα γύρω από τα αυξανόμενα επιτόκια στεγαστικών δανείων πρέπει να ενταχθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της κατεστραμμένης αγοράς στέγης του Ηνωμένου Βασιλείου.

Θα μπορούσε η κρίση των στεγαστικών δανείων να προσφέρει μια ευκαιρία επαναφοράς της αγοράς για ενοικιαστές και ιδιοκτήτες κατοικιών; Η κατάσταση καταδεικνύει την ανάγκη για μια σημαντική επανεξέταση της αγοράς στεγαστικών δανείων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στη χώρα κυριαρχούν τα βραχυπρόθεσμα στεγαστικά δάνεια σταθερού επιτοκίου δύο έως πέντε ετών. Στις ΗΠΑ, στον Καναδά και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, τα πολύ πιο μακροπρόθεσμα στεγαστικά δάνεια σταθερού επιτοκίου 20-25 ετών είναι ο κανόνας και η ασφάλιση στεγαστικών δανείων είναι επίσης πιο συνηθισμένη. Υπάρχει μια καλή περίπτωση για την εισαγωγή μακροπρόθεσμων στεγαστικών δανείων και ασφάλισης για τους πρώτους αγοραστές με υψηλούς δείκτες δανείου προς αξία ή δανείου προς εισόδημα, προκειμένου να μειωθούν οι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι και να αποφευχθεί το είδος του σεναρίου που βρισκόμαστε βλέποντας το παιχνίδι σήμερα.

Θα μπορούσε να υπάρξει μεταρρύθμιση του φόρου ακινήτων, με υψηλότερους φόρους στο εισόδημα για ακίνητα που αγοράζονται για να ενοικιαστούν και στις δεύτερες κατοικίες. Θα βοηθούσαν επίσης οι μεταρρυθμίσεις για να καταστήσουν τα στεγαστικά δάνεια λιγότερο ελκυστικά.

Για τα περισσότερα από τα 15 χρόνια μετά τη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση, τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων οδήγησαν σε αύξηση των επενδύσεων σε στέγαση, ωθώντας τις τιμές όλο και πιο ψηλά και ωφελώντας δυσανάλογα όποιον είναι αρκετά τυχερός που κατάφερε να αγοράσει ένα σπίτι. Ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος έχουν δει τις προοπτικές τους για ιδιοκτησία σπιτιού να αποσυντίθενται ενώ αντιμετωπίζουν ταχέως αυξανόμενα ενοίκια σε σχέση με τα εισοδήματά τους.

Οι ιδιοκτήτες κατοικιών με υποθήκη αντιμετωπίζουν ζοφερά χρόνια και χρειάζονται λύσεις. Αλλά δεν μπορούμε να παραβλέπουμε το γεγονός ότι οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα του μη προσιτού κόστους στέγασης για πάρα πολύ καιρό και με ελάχιστη ανακούφιση.

Ο Τζος Ράιαν Κόλινς είναι καθηγητής Οικονομικών
στο UCL Institute for Innovation and Public Purpose