Η αναγκαιότητα της μνήμης

Τα παιδιά, πιτσιρίκια πέντε – έξι ετών, μπαινοβγαίνουν στη θάλασσα. Παίζουν, φωνάζουν, τσακώνονται, ξαναφιλιώνουν. Οι μεγάλοι λέμε τα δικά μας, τις τελευταίες μέρες κυρίως πολιτικά. Ποιος μπήκε, ποιος δεν μπήκε στη Βουλή, η κυριαρχία Μητσοτάκη, η απόσυρση Τσίπρα, τι έγραψε η μία, τι είπε ο άλλος. Τα παιδιά πιάνουν ένα – δυο ονόματα, την άλλη μέρα, την άλλη ώρα μάλλον, τα έχουν ξεχάσει. Μερικές φορές ρωτάνε, έτσι όπως ρωτάνε τα παιδιά που νοιάζονται περισσότερο να εκφράσουν την ερώτηση τους παρά να ακούσουν την απάντηση που ξέρουν ότι δεν θα πολυκαταλάβουν. Κι εγώ αναρωτιέμαι πώς καταγράφονται κάποια γεγονότα στην παιδική ηλικία. Γεγονότα σημαντικά, ιστορικά ενίοτε, αλλά «μεγαλίστικα».Τόσο κοντά τους αλλά και τόσο μακριά από τη δική τους πραγματικότητα. Τι κρατάνε, τι αφήνουν και τι ξαναβρίσκουν όταν ξανασυναντιούνται με αυτά τα γεγονότα σε μεγάλες πια ηλικίες. Θυμάμαι, για παράδειγμα, εκείνον τον Ιούλιο του 2015, τον Ιούλιο του δημοψηφίσματος και ό,τι το ακολούθησε. Τα τότε πιτσιρίκια της παρέας έπαιζαν… Ζωή Κωνσταντοπούλου. Εβαζαν, δηλαδή, την πιο τσαούσα της παρέας να τους δίνει διαταγές, να μιλάει με άγριο ύφος, εκείνα να αντιμιλούν και εκείνη να τα επαναφέρει στην τάξη. Αυτό κατάλαβαν, αυτό αναπαρήγαν.

Τι θυμάμαι εγώ από τότε που ήμουν στην ηλικία τους, πριν καλά καλά πάω δημοτικό; Και τι συνέβαινε στη χώρα; Σαν σήμερα, για παράδειγμα, στις 8 Ιουλίου 1965, ξεκίνησε η πρώτη πράξη των Ιουλιανών με την επιστολή που έστειλε από την Κέρκυρα ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος στον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου και με την οποία τον κατηγορούσε ότι υπέθαλπε τη σύσταση συνωμοτικής οργάνωσης στις Ενοπλες Δυνάμεις «…μοναδικόν σκοπόν ἔχουσα τήν ἀνατροπήν τοῦ Συντάγματος τῆς χώρας καί τήν ἐπιβολήν δικτατορίας ἐλεεινῆς μορφῆς, ἀποκρουστικῆς εἰς πάντα ἐλεύθερον ἄνθρωπον». Και μετά ήρθε η παραίτηση Παπανδρέου, η Αποστασία, τα μεγάλα συλλαλητήρια, η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα. Τίποτα δεν θυμάμαι, αν και στο σπίτι «συγκατοικούσαν» διαφορετικές απόψεις και θα γίνονταν σίγουρα συζητήσεις. Και να πεις ότι δεν συγκρατώ στη μνήμη μου άλλα από εκείνη την ηλικία; Πολλά και μάλιστα αυτά που δεν θα μπορούσε να μου τα διηγηθεί κάποιος άλλος. Ο,τι είχε σχέση με λούσα, τη Βουγιουκλάκη, τη Λάσκαρη και τις ιστορίες που σκάρωνα για την Κορίνα Τσοπέη.

Γιατί όμως έχω την εντύπωση ότι θυμάμαι τα πρωτοσέλιδα της εποχής, τις διαδηλώσεις, την είδηση για τον Πέτρουλα; Διότι τα διάβασα μετά, κόλλησα με τη «Χαμένη άνοιξη» του Τσίρκα, με τις αναφορές των μεγαλύτερών μου. Και έβαλα και τον εαυτό μου στο κάδρο .Κι ας μην ήταν δυνατόν να θυμάμαι την είδηση για τον θάνατο του Σωτήρη Πέτρουλα, αφού όταν το 1974, σε μια από τις πρώτες μεταδικτατορικές εκδηλώσεις, πανό με το όνομά του, νόμιζα ότι επρόκειτο για τον Σωτήρη και την Πετρούλα, δυο αδέλφια ή εραστές που σκότωσαν οι φασίστες. Ισως αυτό ακριβώς είναι η αναγκαιότητα της μνήμης. Για να μπορείς να ανασυνθέτεις το παρελθόν. Και στο μέλλον τα σημερινά πιτσιρίκια θα αναφέρονται στις εκλογές του 2023 σαν να είχαν τα ίδια ανακοινώσει τα αποτελέσματα.