Πέντε μέτρα για μείωση φοροδιαφυγής και φόρων

Με τον περιορισμό της φοροδιαφυγής να αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της νέας κυβέρνησης καθώς θα ανοίξει τον δρόμο για τη μείωση των φορολογικών βαρών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας συστήνει ένα πλέγμα πέντε παρεμβάσεων που θα εξασφαλίσουν πλεόνασμα εσόδων μεσοπρόθεσμα.

Μέσω της έκθεσης για τη Νομισματική Πολιτική προτείνει διεύρυνση ηλεκτρονικών συναλλαγών, διασύνδεση της αύξησης του αφορολογήτου ορίου με βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης αλλά και την καθιέρωση ειδικών φοροαπαλλαγών στους πολίτες που αποκαλύπτουν περιπτώσεις φοροδιαφυγής, καθώς, όπως επισημαίνεται στην έκθεση, τα ισχύοντα κίνητρα για τον εντοπισμό  κρυφών συναλλαγών σε κατηγορίες επαγγελμάτων υψηλής φοροδιαφυγής παραμένουν αναποτελεσματικά.

Η «συνταγή» Στουρνάρα για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής περιλαμβάνει:

1. Διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών με υποχρεωτική επέκταση των POS σε περισσότερες οικονομικές δραστηριότητες. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος στη βελτίωση της απόδοσης των εσόδων ΦΠΑ έχει συμβάλλει καθοριστικά η αυξημένη χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών, οι οποίες – σε αντίθεση με τις συναλλαγές με μετρητά – είναι ανιχνεύσιμες, γεγονός που διευκολύνει το έργο των ελεγκτικών μηχανισμών και περιορίζει τα περιθώρια φοροδιαφυγής. Το μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης που δαπανάται μέσω καρτών πληρωμών αυξήθηκε από περίπου 20% το 2019 σε πάνω από 37% κατά τη διάρκεια του 2022. Η αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών έχει οδηγήσει διαχρονικά σε θεαματική αύξηση της ελαστικότητας των εσόδων ΦΠΑ ως προς τη φορολογική βάση.

2. Καθιέρωση κινήτρων για πληρωμές μέσω χρεωστικών καρτών, αλλά και μέσω τραπεζών. Στην έκθεση τονίζεται ότι παρά τη θεαματική αύξηση που έχει σημειωθεί τα τελευταία έτη, το μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης που δαπανάται μέσω καρτών στην Ελλάδα (περίπου 37% το 2022) εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου της ευρωζώνης, ο οποίος το 2021 ανερχόταν σε 46%. Μάλιστα η έκθεση επικαλείται στοιχεία του ΟΟΣΑ σύμφωνα με τα οποία  οι παρεμβάσεις με τις οποίες μειώθηκε το ανώτατο όριο πληρωμών με μετρητά για τις λιανικές συναλλαγές (στα 500 ευρώ σήμερα) λειτούργησαν επιβοηθητικά προς τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, βελτιώνοντας την εισπραξιμότητα των εσόδων.

3. Φοροαπαλλαγές για την αποκάλυψη συναλλαγών σε κλάδους υψηλής φοροδιαφυγής, που θα αποδυνάμωναν αντίστοιχα τα κίνητρα φοροδιαφυγής.

4. Η αύξηση του αφορολόγητου ορίου θα πρέπει να συνοδεύεται από τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω της βελτίωσης της φορολογικής συμμόρφωσης.

5. Αναβάθμιση των ηλεκτρονικών εργαλείων της ΑΑΔΕ που διευρύνει τις δυνατότητες διαχείρισης και αξιοποίησης των πληροφοριών που συλλέγονται μέσω των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Επίσης η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τις φορολογικές αρχές θα συμβάλει θετικά προς την ίδια κατεύθυνση. Οπως αναφέρεται στην έκθεση, ο ρόλος της ΑΑΔΕ είναι σημαντικός στην κατεύθυνση της βελτίωσης της εισπραξιμότητας των φόρων.