Η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει την καρδιαγγειακή υγεία

Ηδη από τις αρχές του 21ου αιώνα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ανακηρύξει την ατμοσφαιρική ρύπανση ως την τέταρτη κυριότερη αιτία πρόκλησης ασθενειών και θανάτων παγκοσμίως, με περίπου 9 εκατομμύρια άτομα να πεθαίνουν σε ετήσια βάση από τη μόλυνση του αέρα, του νερού και του εδάφους και το 60% αυτών να σχετίζονται με καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο και αρρυθμία. Τι είναι όμως η ατμοσφαιρική ρύπανση και πώς επηρεάζει την καρδιά; Πρόκειται για ένα ετερογενές μείγμα σωματιδίων, όπως οξείδια του αζώτου, διοξείδιο του θείου, μονοξείδιο του άνθρακα, μόλυβδο και άλλα βαρέα μέταλλα τα οποία εκπέμπονται από τα οχήματα, τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής, τα διυλιστήρια, τις χημικές βιομηχανίες καθώς και την καύση βιομάζας και ξυλείας για την παραγωγή θερμότητας και φαίνεται ότι η παρατεταμένη έκθεσή μας σε αυτά προσβάλλει την καρδιά προκαλώντας κυρίως αρρυθμίες.

Προηγούμενες έρευνες που έχουν εξετάσει το ζήτημα υποστηρίζουν ότι η ρύπανση προκαλεί οξειδωτικό στρες και φλεγμονή επηρεάζοντας την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς, ενώ νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε διακεκριμένο ιατρικό περιοδικό αναδεικνύει και το εύρος του καρδιαγγειακού κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι τις ημέρες με υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παρατηρείται σημαντική αύξηση στον αριθμό εισαγωγών στα νοσοκομεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εισαγωγή σχεδόν 200.000 ασθενών σε νοσοκομεία της Κίνας για το διάστημα 2015-2021 με συμπτώματα αιφνίδιας κολπικής μαρμαρυγής, κολπικού πτερυγισμού, πρόωρων παλμών και υπερκοιλιακής ταχυκαρδίας τα οποία αποδόθηκαν στην έκθεση στη χημική ρύπανση. Παρόμοια αποτελέσματα έδωσε και μελέτη σε πέντε διαφορετικές πόλεις της Πολωνίας, σύμφωνα με την οποία οι καρδιαγγειακοί θάνατοι παρουσίασαν σημαντική αύξηση τις ημέρες υψηλής ατμοσφαιρικής ρύπανσης μέχρι και δύο ημέρες μετά, ενώ παρατηρήθηκε ότι οι γυναίκες ήταν κατά 2,5% πιο ευάλωτες στη ρύπανση σε σύγκριση με τους άνδρες, κάτι που οφείλεται στη διαφορετική ανατομία του φάρυγγα και του λάρυγγά τους.

Αναντίρρητα, η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την υγεία, και ειδικότερα για την καρδιαγγειακή υγεία. Το πρώτο βήμα, από την πλευρά της πολιτείας, θα πρέπει να είναι ο περιορισμός της καύσης ορυκτών καυσίμων, βιομάζας και ξυλείας ειδικά σε εσωτερικούς χώρους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας, και η χρήση ανανεώσιμων, φιλικών προς το περιβάλλον πηγών ενέργειας. Από την πλευρά τους οι ασθενείς, ιδιαίτερα όσοι έχουν παράγοντες καρδιακού κινδύνου, είναι σημαντικό να αποφεύγουν τις μετακινήσεις  σε περιοχές υψηλής ατμοσφαιρικής ρύπανσης και να χρησιμοποιούν προστατευτική μάσκα σε περιπτώσεις έκθεσης σε υψηλά επίπεδα ρύπων.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή
Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών