Να φοβόμαστε για το {LF}τι θα κάνει στη συνέχεια

Η διάσημη περιγραφή της Ρωσίας από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ – «ένας γρίφος τυλιγμένος σ’ ένα μυστήριο τοποθετημένο μέσα σ’ ένα αίνιγμα» – συνοψίζει τα συναισθήματα πολλών αναλυτών μετά τη ματαιωμένη ένοπλη εξέγερση υπό τον διοικητή της Wagner, Γεβγένι Πριγκόζιν, το Σαββατοκύριακο.

Ο μόνος τρόπος να βγάλει κανείς νόημα από αυτά που συνέβησαν είναι να κοιτάξει τα γεγονότα μέσα από το πρίσμα μιας διαμάχης ανάμεσα σε εγκληματικές συμμορίες. Το γεγονός ότι ο Πριγκόζιν είναι ακόμα ζωντανός υποδηλώνει πως αυτά με τα οποία κρατάει τον Πούτιν είναι τόσο καταστροφικά, και τόσο καλά προστατευμένα από αόρατους συμμάχους, που είναι πιο ασφαλές για τον Πούτιν να του επιτρέψει να ζήσει -προς το παρόν.

Τις ημέρες που προηγήθηκαν της εξέγερσης της Wagner, ο Πριγκόζιν πολλαπλασίασε τους φιλιππικούς του εναντίον του αμυντικού κατεστημένου, πρόσεξε όμως να μην αγγίξει τον Πούτιν. Μετά το διάγγελμα του ρώσου προέδρου στο έθνος, στο οποίο στήριξε ξεκάθαρα τον στρατό, ο Πριγκόζιν έβγαλε τα μαχαίρια. Αυτό υποδηλώνει πως μέχρι την τελευταία στιγμή, δεν ήταν βέβαιος για το ποια πλευρά θα έπαιρνε, και ότι περίμενε κάποια πολιτική στήριξη από την κορυφή. Δεν την έλαβε ποτέ, ούτε από πολιτικούς ούτε από τη στρατιωτική ηγεσία. Είναι μια ήττα για τον Πριγκόζιν. Επιπλέον, με την τρέλα του φανέρωσε τυχόν προδότες στο περιβάλλον του Πούτιν. Υπό αυτή την έννοια, ο Πούτιν βγαίνει ισχυρότερος βραχυπρόθεσμα.

Υπάρχουν δύο παράγοντες που πρέπει να αντιμετωπίσει αν θέλει να εδραιώσει αυτή τη μικρή νίκη.

Σε μία δικτατορία που θέλει να καμώνεται τη δημοκρατία, οι ρωγμές εντός του καθεστώτος που αποκάλυψε αυτή η εξέγερση πρέπει να αντιμετωπιστούν με μεγαλύτερη καταστολή και ακόμα μεγαλύτερο έλεγχο των μέσων ενημέρωσης. Η συνδαύλιση μιας πατριωτικής φρενίτιδας και μερικοί – κατά προτίμηση ξένοι – αποδιοπομπαίοι τράγοι θα έκλειναν ωραία το όλο θέμα. Θα πρέπει επίσης να διαχειριστούν τους 25.000 άνδρες του Πριγκόζιν, που ήταν έτοιμοι να κινηθούν κατά του τακτικού στρατού.

Προσθέστε σε αυτούς τους περίπου 32.000 απόστρατους στρατιώτες της Wagner που τέθηκαν σε επιφυλακή μέσω των δικτύων του Πριγκόζιν όταν ξεκίνησε η εξέγερση, και το ρωσικό κράτος πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει κοντά 60.000 οργισμένους άνδρες με μάχιμη εμπειρία, αρκετοί από τους οποίους είναι ακόμα οπλισμένοι και οι περισσότεροι από τους οποίους έχουν εγκληματικό υπόβαθρο. Κάποιοι, ιδίως εκείνοι που νιώθουν προδομένοι από τον Πριγκόζιν, μπορεί να δελεαστούν ώστε να προσχωρήσουν στον τακτικό στρατό. Οι υπόλοιποι θα εκπροσωπούν μια απειλή για την κοινωνική τάξη εκτός αν τεθούν υπό έλεγχο μέσω του φόβου ή της βίας.

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αφίσες της Wagner σχίζονται σε όλη τη Ρωσία. Αλλά το γεγονός ότι ο Πριγκόζιν είναι ακόμα ζωντανός υποδηλώνει ότι έχει ακόμα έναν ρόλο να παίξει. Στη Λευκορωσία, θα είναι αρκετά μακριά από τον Πούτιν ώστε να μην είναι επικίνδυνος αλλά και αρκετά κοντά ώστε να φανεί χρήσιμος. Μπορεί να γίνει ο καταλύτης που θα σύρει τελικά τους Λευκορώσους στον πόλεμο, χωρίς να χρειαστεί να στείλει ο Λουκασένκο τον τακτικό στρατό του. Φανταστείτε μία ομάδα Wagner καταχωρισμένη εκ νέου στη Λευκορωσία, ικανή να στρατολογεί λευκορώσους κατάδικους ή να εξαναγκάζει με άλλους τρόπους λευκορώσους άνδρες να πολεμήσουν.

Παρότι μια επιτυχημένη εξέγερση θα συνέφερε την Ουκρανία, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, πλέον είναι πιθανό ένας εξευτελισμένος αλλά επανεκκινημένος Πούτιν να επαναλάβει τις επιθέσεις με μεγαλύτερη ένταση. Η Ουκρανία θα χρειαστεί ακόμα μεγαλύτερη δυτική στήριξη καθώς η Ρωσία παραπαίει στο χείλος μεταξύ χάους και απόλυτης δικτατορίας.

Η Σαμάνθα ντε Μπέντερν είναι ερευνήτρια στο Πρόγραμμα Ρωσίας και Ευρασίας του Chatham House και πολιτική σχολιάστρια στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο LCI.