Νέος Σεφέρης και Ρίτσος από τον Σταύρο Ξαρχάκο

Η συναυλία του Σταύρου Ξαρχάκου στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, επιφύλασσε καινούργιες συνθέσεις για το ακροατήριο που βρέθηκε στις κατάμεστες κερκίδες. Μετά την εκκίνηση της εκδήλωσης, με τον ραδιοφωνικό παραγωγό Ξενοφώντα Ραράκο να εισαγάγει στη θεματική – την «ανάγνωση» ακριβώς ποιητικών στίχων στην εργογραφία του Στ. Ξαρχάκου – η Μαρία Φαραντούρη απέδωσε την πρώτη από τις τρεις άγνωστες μέχρι πρότινος συνθέσεις: την «Κυρά των αμπελιών» σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. Ενα «δύσβατο» σε πρώτη ακρόαση έργο λόγω του ιδιώματος και της βουκολικής έμπνευσης με την οποία ο ποιητής αποδίδει στην «Κυρά» την αρχετυπική μορφή της Ρωμιοσύνης. Για την ιστορία, το έργο είχε γνωρίσει διπλή δισκογραφική καταγραφή: μία σε μορφή απαγγελίας του ίδιου του Γ. Ρίτσου (1963), συνοδευόμενου από τη λυρική μουσική σύνθεση του ζακυνθινού συνθέτη Ακη Λυμούρη, και μία μελοποιημένη στον ωραίο δίσκο του Γιώργου Κοτσώνη (Lyra, 1975).

Το δεύτερο τραγούδι, το οποίο ερμήνευσε ο Γιάννης Κότσιρας, ήταν «Το ταξίδι» σε στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου: «Ανοίγοντας πανιά γι’ αυτό το πέλαγο /  για τούτο το ταξίδι / το γνώριζα καλά κι εσύ μαζί / πως είν’ ταξίδι μακρινό, νερό μεγάλο / Δεν ήταν εύκολο να βγεις / σε τέτοιο δρόμο μακρινό / με τόσους ναύτες στα σκοινιά / τόσους στον πάτο / άλλους δεμένους σαν σκυλιά / άλλους στον θάνατο κοντά…». Το κομμάτι είχε μελοποιηθεί το 1977 από τον Βασίλη Δημητρίου στον κύκλο «Παραθύρι παραθύρι», με ερμηνεύτρια τότε την Αλέκα Αλιμπέρτη.

Διαρκής ευαισθησία

Η Μαρία Φαραντούρη επανήλθε για την τρίτη και – σύμφωνα με την πρώτη ανταλλαγή εντυπώσεων – πλέον ισορροπημένη μελοποίηση της βραδιάς: «Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας ταξιδεύοντας / πάνω σε καταστρώματα κατελυμένων καραβιών / στριμωγμένες με γυναίκες κίτρινες και μωρά που κλαίνε /

χωρίς να μπορούν να ξεχαστούν ούτε με τα χελιδονόψαρα / ούτε με τ’ άστρα που δηλώνουν στην άκρη τα κατάρτια….» από το «Μυθιστόρημα Η’» του Γιώργου Σεφέρη. Για αρκετούς θεατές, οι οποίοι ανταπέδωσαν με δυνατό χειροκρότημα, η επιλογή ταυτίστηκε με τη συγκυρία του ναυαγίου στην Πύλο. Αναπόφευκτα οι εντυπώσεις αυτές ήταν βάσιμες, αλλά μόνες τους θα περιόριζαν την εμβέλεια του ποιητικού λόγου: από τη στιγμή που περιείχε την πολυπόθητη διαρκή ευαισθησία, δεν έπαψε ποτέ να είναι σύγχρονός μας.