Η απειλή του μέλλοντος – ή του παρόντος;

Κάπου ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα, τον εφιάλτη και τη ρεαλιστική εκδοχή της ζωής, κινείται το έργο του Γερμανού Μάριους φον Μάγενμπουργκ «Ο σκύλος, η νύχτα και το μαχαίρι» (2008), με τη σκηνοθετική υπογραφή του Γιώργου Κουτλή – για δεύτερη χρονιά στο Φεστιβάλ Αθηνών. Ενα έργο που θα μπορούσε να πιάνει τον νήμα από τον Κάφκα και τον απειλητικό του κόσμο, γεμάτο νύξεις, αμφισημίες, υπονοούμενα και παραπομπές σε ένα μελλοντικό εφιαλτικό σκηνικό – τόσο κοντά και τόσο μακριά ταυτόχρονα.

Γεννημένος στο Μόναχο, ο Μάριους φον Μάγενμπουργκ (Marius von Mayenburg, 1972) ξεκίνησε με σπουδές μεσαιωνικής φιλολογίας και μετέπειτα δημιουργικής γραφής. Συνεργάστηκε με το Baracke des deutschen Theaters στο Βερολίνο και από το 1999, σχεδόν παράλληλα με την ανάληψη της διεύθυνσης από τον Τόμας Οστερμαϊερ, είναι μόνιμος συγγραφέας και δραματουργός της βερολινέζικης Schaubühne. Στο ενεργητικό του μετρά διακρίσεις και βραβεία – στην Ελλάδα έχει ανέβει, μεταξύ άλλων, «Ο Ασχημος», που θα παιχθεί και την προσεχή σεζόν σε σκηνοθεσία του Γιώργου Κουτλή, με τον Ορφέα Αυγουστίδη.

Βία, αίμα, πείνα, ανθρωποφαγία, ένας συνδυασμός σπλάτερ, κωμικών και βαθιά τραγικών στοιχείων, όπου το σουρεαλιστικό και το παράλογο συναντώνται, συνθέτουν την υπόθεση και την ουσία του έργου: Επί σκηνής, ένας άνθρωπος χωρίς όνομα, ο «Μ», που δεν θυμάται πώς και γιατί έχει βρεθεί σε αυτό το σημείο της πόλης, κάτι σαν αδιέξοδο. Εκεί θα συναντήσει κάποιον που έβγαλε τον σκύλο του βόλτα, τον έχασε και τώρα τον ψάχνει. Χαμένος σε ένα σκοτεινό και άγνωστο πουθενά, θα βρεθεί παγιδευμένος σε μια ιστορία που κινείται ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, μην ξέροντας αν την έζησε ή όχι. Δύο γυναίκες (δίδυμες αδελφές), ένα σπίτι, ένα νοσοκομείο, μια φυλακή, και κυρίως ένα μαχαίρι θα συμμετάσχουν στην εξέλιξη αυτής της ιστορίας που περισσότερο μοιάζει με σύγχρονη παραβολή. Μια υπενθύμιση αυτού του απειλητικού και άγνωστου μελλοντικού κόσμου – ή μήπως του παρόντος;

Φως και σκοτάδι
Ο Γιώργος Κουτλής θέλησε να ζωντανέψει αυτόν τον μη τόπο, παίζοντας με το φως και το σκοτάδι, τις πολλαπλές εναλλαγές, τις διφορούμενες εκδοχές του ανθρώπου και της ίδιας της ζωής. Και κατάφερε να παραδώσει μια παράσταση που αντιμετωπίζει επί ίσοις όροις της πλοκή, προσθέτοντας ίσως και κάποιες επιπλέον αποχρώσεις, τονίζοντας το παράλογο που αποτελεί συνώνυμο της πραγματικότητάς μας.

Κυρίως όμως δημιούργησε έναν θίασο υψηλών απαιτήσεων με εξαιρετικές υποκριτικές δυνατότητες που ερμήνευσαν και ενσωμάτωσαν τα ρεαλιστικά-φανταστικά πρόσωπα του έργου.

Ο Βασίλης Μαγουλιώτης στον ρόλο του «Μ» ξεδίπλωσε όλη την γκάμα των εσωτερικών και εξωτερικών χαρακτηριστικών αυτού του ήρωα που ούτε ορίζεται ούτε αναγνωρίζεται και παράλληλα μοιάζει οικείος και γνωστός.

Ο Θάνος Λέκκας, ο οποίος αρχικά ερμηνεύει τον άντρα με τον σκύλο και στη συνέχεια εναλλάσσεται σε πολλαπλούς ρόλους, μεταμορφώνεται με ταχύτητα αλλά και σπάνια ακρίβεια σε όλα τα πρόσωπα και τα προσωπεία που απαιτούν το έργο και ο σκηνοθέτης.

Εξίσου εντυπωσιακά πολύπλευρη η Δήμητρα Βλαγκοπούλου αλλάζει μορφή και υποκριτική γκάμα με μια σπάνια άνεση και μια αντίστοιχη πληρότητα και ωριμότητα.

«Ο σκύλος, η νύχτα και το μαχαίρι» αποτελούν – από πέρυσι που δόθηκε η πρεμιέρα του έργου – άλλον έναν κρίκο στην αλυσίδα της σκηνοθετικής εξέλιξης του Γιώργου Κουτλή. Ο σκηνοθέτης που κατάφερε με τη δουλειά του να ταράξει την (μετά COVID) ελληνική θεατρική πραγματικότητα επιβεβαιώνει τη δημουργική του «λαιμαργία» και τη φόρα με την οποία έχει μπει στον χώρο.