Η Ουκρανία {LF}σε σταυροδρόμι

Η αναμενόμενη εαρινή αντεπίθεση ξεκίνησε πριν από λίγες μέρες με ικανοποιητικά μέχρι στιγμής αποτελέσματα για το Κίεβο. Η παραδοχή του Πούτιν ότι οι ρωσικές δυνάμεις θα συνεχίσουν τον πόλεμο όσο το επιτρέπουν οι δυνατότητές τους είναι ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί στη ρωσική πλευρά. Το κλίμα δεν είναι ευφορικό. Η Ρωσία έχει υποστεί ήττα σε πραγματικό και συμβολικό επίπεδο εκθέτοντας με την εισβολή τις αδυναμίες των ενόπλων δυνάμεων μιας υποτιθέμενης υπερδύναμης σε παγκόσμια θέα.

Ωστόσο αυτή η πραγματικότητα δεν θα μεταφρασθεί σε υποχώρηση. Η Ουκρανία μάχεται ηρωικά για την επικράτεια και την εθνική της περηφάνια, θα το κάνει όσο υποστηρίζεται από τους συμμάχους της σε ΗΠΑ και Ευρώπη, αλλά κάποια στιγμή θα πρέπει να διαπραγματευθεί. Αυτό που επιδιώκει η ηγεσία της είναι να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος. Ποια είναι τα πιθανά σενάρια;

Ας δούμε κάποιες εκδοχές: υπό την πίεση των εξελίξεων στο πεδίο των μαχών, οι δύο πλευρές αποδέχονται κατάπαυση πυρός και παρατεταμένη εκεχειρία ώστε να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις. Κάτω από ποια ομπρέλα αυτές θα διεξαχθούν δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί αλλά το σχήμα θα είναι ασφαλώς πολυεθνικό, ενδεχομένως υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Ποιες μεγάλες δυνάμεις θα ενορχηστρώσουν τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων είναι επίσης ένα καίριο ερώτημα, καθώς από τη σύνθεση του σχήματος θα εξαρτηθεί και η έκβασή τους. Οι ΗΠΑ ασφαλώς θα είναι μεταξύ αυτών όπως και η Κίνα κατά πάσα πιθανότητα. Από τον βαθμό εμπλοκής της εξαρτάται η στάση της Ρωσίας αλλά και τι επιθυμεί το Πεκίνο την επόμενη μέρα. Δεν είναι υπερβολή να συμπεράνουμε ότι με αυτή τη διαπραγμάτευση, η Κίνα θα κάνει το ντεμπούτο της στην παγκόσμια σκηνή ως πρωταγωνίστρια επίλυσης συγκρούσεων.

Μια άλλη διάσταση είναι ο χρόνος που θα επιλέξουν οι δύο πλευρές να συζητήσουν. Η Ουκρανία έχει στο πλευρό της το δυτικό στρατόπεδο που δεν θα πάψει να τη στηρίζει καθώς ο πόλεμος αυτός αφορά την ασφάλεια της Ευρώπης. Για να ενισχυθεί πολιτικά προσβλέπει στην ένταξή της στην ΕΕ αλλά και στο ΝΑΤΟ. Δεν είναι όμως δεδομένη, ειδικά η τελευταία. Στις 11-12 Ιουλίου, θα διεξαχθεί η σύνοδος κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας στο Βίλνιους, πρωτεύουσα της Λιθουανίας. Θα δεσπόσει το Ουκρανικό στην ατζέντα. Αλλά θα δοθεί το πράσινο φως στην Ουκρανία; Πολύ αμφίβολο.

Οι αμερικανικές εκλογές επίσης επηρεάζουν την έκβαση του Ουκρανικού. Η προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ ξεκινά τον ερχόμενο Ιανουάριο. Θα κάνει ο Πούτιν συμβιβασμούς νωρίτερα ή θα περιμένει την επόμενη αμερικανική κυβέρνηση; Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η επόμενη χρονιά είναι επίσης εκλογική. Οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών θ’ αλλάξουν και αυτό ενισχύει τη ρευστότητα του σκηνικού.

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας. Οσα περισσότερα κέρδη μπορούν να έχουν οι Ουκρανοί στο έδαφος, τόσο το καλύτερο για τη διαπραγματευτική τους θέση. Δεν θα είναι εύκολη η εξεύρεση λύσης, καθώς η Ρωσία δεν θα παραιτηθεί από τις εδαφικές της κατακτήσεις. Υπάρχουν ισχυρές φωνές στην Ουάσιγκτον και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που δεν επιθυμούν τη συντριβή της, καθώς το πρόβλημα που θα προκύψει θα είναι μεγαλύτερο από τη σημερινή κακή αλλά σταθερή κατάσταση σε βάρος της Ουκρανίας δυστυχώς…

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων