Οι Χουντίνι του ποδοσφαίρου

Με τους κρουνούς του ουρανού του Μάντσεστερ την ημέρα της παρέλασης των Πολιτών για να γιορτάσουν το τρεμπλ άνοιξαν και οι κρουνοί της δοξολογίας για τον Πεπ Γκουαρντιόλα.

Ο αρχιτέκτονας της καλύτερης ευρωπαϊκής ομάδας έτυχε αποθεωτικών σχολίων στον υπερθετικό βαθμό και χαρακτηρίστηκε από πολλούς κορυφαίος προπονητής στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Υπερβολή απολύτως δικαιολογημένη από μια αλήθεια που έχασε την ψυχραιμία της.

Ο Γκουαρντιόλα είναι ένα υπέροχο λουλούδι του ποδοσφαίρου που άνθισε μέσα σε ιδανικές συνθήκες θερμοκηπίου. Ενας αμφισβητίας που ταλαιπωρεί πρώτα και πάνω απ’ όλους τον εαυτό του αναζητώντας μια τελειότητα που δεν υπάρχει.

Το μεγάλο πλεονέκτημα του Καταλανού είναι η ικανότητά του να διακρίνει χρυσάφι εκεί που οι υπόλοιποι βλέπουν κάρβουνο. Παίκτες που σε άλλες ομάδες ήταν αναπληρωματικοί, στην ομάδα του Πεπ γίνονται πρωταγωνιστές, αστέρια. Δεν διαθέτει μαγικό ραβδάκι, αλλά επιμονή, υπομονή και μια μπρούτα προσέγγιση. Θα δώσει στον παίκτη του κάθε λεπτομέρεια που του είναι απαραίτητη να κάνει το επόμενο βήμα. Οταν διαπιστώσει πως οι εντολές του δεν εισακούονται δεν θα διστάσει να γίνει σκληρός, αμείλικτος.

Το μελλοντικό του αποτύπωμα στο ποδόσφαιρο, αυτό για το οποίο θα μιλούν όλοι οι ποδοσφαιροδίφες, θα έχει σχέση με το ταλέντο του να μετασχηματίζει τους ποδοσφαιριστές του σε πολυεργαλεία. Να κάνει τον αμυντικό να παίζει ως μέσος, τον μέσο ως επιθετικό, τον τερματοφύλακα ως οργανωτή. Παίκτες «ελβετικοί σουγιάδες», έτοιμοι για κάθε περίσταση. Το τελευταίο του επίτευγμα είναι ο Τζον Στόουνς, ο «υβριδικός αμυντικός» που μετατρέπεται σε μέσο και τούμπαλιν.

Ενας Χουντίνι της προπονητικής, που εξαφανίζει από τις θέσεις τους παίκτες και τους εμφανίζει σε άλλες. Το έκανε στην Μπάγερν με τους Λαμ, Κίμιχ, Αλάμπα, Ραφίνια και Μπερνάτ, το έκανε στην Μπαρτσελόνα με τον Μαστσεράνο, τον Γιάγια Τουρέ και τον Μέσι και ποιος ξέρει ποιος άλλος έχει σειρά. Ο Γκουαρντιόλα χαρακτηρίστηκε ως ο πιο επιδραστικός προπονητής των πενήντα τελευταίων χρόνων. Ναι, αλλά μόνο στις ομάδες του και όχι στο σύνολο του ποδοσφαίρου. Ολα όσα έχει κάνει στην καριέρα του δεν αποτελούν προϊόν παρθενογένεσης. Εχουν προηγηθεί του Καταλανού μεγάλοι οραματιστές που άλλαξαν τον ρου της ιστορίας του ποδοσφαίρου.

Ο Χέρμπερτ Τσάπμαν, Αγγλος, είναι ένας απ’ αυτούς. Ενας πρωτοπόρος, που ως προπονητής της Αρσεναλ τη δεκαετία του 1930, εκτός από τα φώτα και τους φυσικοθεραπευτές, εισήγαγε στο άθλημα και το σύστημα 3-4-3. Αποτέλεσε το πρότυπο των αντεπιθέσεων το οποίο φυσικά μετεξελίχθηκε σε διάφορες βερσιόν.

Την ίδια περίπου εποχή ο αυστριακός προπονητής Καρλ Ράπαν παρουσίασε τον δικό του δρόμο που οδηγούσε στην επιτυχία.

Σε αντίθεση με αυτόν του Τσάπμαν, ο Ράπαν έμαθε τις ομάδες του να παίζουν άμυνα με το σύστημα verrou (αλυσίδα) που έμεινε στην ιστορία ως «κατενάτσιο», που σημαίνει «αμπαρωμένη πόρτα».

Ο Νερέο Ρόκο, Ιταλός, θεωρείται ο προπονητής που το εφάρμοσε καλύτερα απ’ όλους στα χρόνια που ήταν προπονητής στην Τριεστίνα.

Παρ’ όλα αυτά το κατενάτσιο, ως ποδοσφαιρική ιδέα, πιστώνεται στον Ελένιο Ερέρα λόγω των επιτυχιών που είχε με την Ιντερ. Η μετεξέλιξή του είναι το ποδόσφαιρο που συχνά παρουσιάζει ο Ζοζέ Μουρίνιο παρκάροντας λεωφορεία μπροστά στην εστία της ομάδας του και παίζοντας με αντεπιθέσεις.

Ο Ρίνους Μίχελς. Ο Ρίνους Μίχελς έχει ψηφιστεί από τους αναγνώστες του «World Soccer» ως ο δεύτερος καλύτερος προπονητής στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Προφανώς γιατί εφάρμοσε καλύτερα από τον καθένα το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο, το «total football» που ήρθε ως αντιστάθμισμα του άσχημου κατενάτσιο.

Ο σπόρος της ιδέας ανήκει ωστόσο σε έναν επίσης άγγλο προπονητή, τον Τζίμι Χόγκαν. Οι μαθητές του άρχισαν να τη διαδίδουν στις ομάδες που προπονούσαν με τον Ούγγρο Γκούσταβ Σέμπες να ξεχωρίζει. Στη μυθική ομάδα των Μαγυάρων εφάρμοσε το σύστημα 3-2-3-2 που είναι σχεδόν όμοιο με το σημερινό 5-3-2. Οι Ούγγροι με τον Πούσκας ηγέτη ήταν οι πρώτοι που έδειξαν στον ποδοσφαιρικό κόσμο πως ένας παίκτης μπορεί να παίξει σε περισσότερες από μία θέσεις.

Ο Μίχελς πρόσθεσε στην ιδέα πειθαρχία και δυνατό πρέσινγκ στον αντίπαλο, πείραξε τα πιόνια στη σκακιέρα μετατρέποντας το σύστημα σε 4-3-3 και εγένετο Αγιαξ.

Ο Βίκτορ Μάσλοφ είναι ελάχιστα γνωστός. Κι όμως σ’ αυτόν τον ρώσο προπονητή οφείλεται το δημοφιλέστερο αγωνιστικό σύστημα 4-4-2 που εφαρμόστηκε τη δεκαετία του 1950. Ο Μάσλοφ έδινε επίσης μεγάλη προσοχή στην ταχύτητα των παικτών του και στην καλή φυσική τους κατάσταση, στοιχεία που σήμερα θεωρούνται απαραίτητα σε κάθε ομάδα. Ενας από τους παίκτες του στην Ντιναμό Κιέβου ήταν ο Βαλέρι Λομπανόφσκι. Μέγα μαθηματικό μυαλό, κάλυπτε την αριστερή πλευρά της επιθετικής γραμμής ενώ συχνά γινόταν σκόρερ. Οι δύο ισχυρές προσωπικότητες συγκρούστηκαν όταν ο Λομπανόφσκι αρνήθηκε να τον υπακούσει και να πιει βότκα με το μεσημεριανό γεύμα. Συνέχισε σε άλλες ομάδες την καριέρα του αλλά είχε προλάβει να πάρει τα μαθήματα που χρειαζόταν από τον Μάσλοφ.

Ο Βαλέρι Λομπανόφσκι τα επόμενα χρόνια μετεξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους προπονητές στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Το μυστικό του ήταν η συνεχής προσαρμογή της ομάδας του σε νέα συστήματα ώστε να μην μπορεί ο αντίπαλος να την εξουδετερώσει. Ελεγε πως «τα παιχνίδια σβήνουν από τη μνήμη, τα αποτελέσματα όμως μένουν».

Δημιούργησε τρεις διαφορετικές Ντιναμό Κιέβου οι οποίες μεταξύ πολλών άλλων κατέκτησαν δύο φορές το Κύπελλο Κυπελλούχων, το ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ, ενώ έπαιξε τρεις φορές σε ημιτελικά του Κυπέλλου Πρωταθλητριών/Τσάμπιονς Λιγκ. Ως προπονητής της Σοβιετικής Ενωσης έφτασε στον τελικό του Euro 1988, ενώ κατέκτησε το χάλκινο μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1976.

Ο Αλεξ Φέργκιουσον δεν έφερε τα πάνω κάτω στην προπονητική. Δεν μπορεί ωστόσο να αγνοηθεί η συνεισφορά του στην εξέλιξη του ποδοσφαίρου όταν έχει κατακτήσει 49 τρόπαια. Το μυστικό της επιτυχίας του ήταν η ευελιξία και η προθυμία να επανεφεύρει τον εαυτό του. Ουσιαστικά ο Φέργκι κατάφερνε να αναγεννά τις ομάδες του από τις στάχτες των προηγούμενων, παραμένοντας συνεπής στις αρχές του μέχρι τη δύση της καριέρας του.