Η σιωπή κι η αποτυχία

Η μετανάστευση και η προσφυγιά μπαίνουν στη δημόσια ατζέντα μόνο όταν φτάνουμε να μετράμε δεκάδες ή εκατοντάδες νεκρούς στη Μεσόγειο. Τα μικρά ναυάγια λίγο απασχολούν την ειδησεογραφία (παρότι έχουν σημειωθεί τουλάχιστον πέντε αξιοσημείωτες τραγωδίες στη θάλασσά μας τους πρώτους μήνες του 2023). Ούτε, βέβαια, οι καταγγελλόμενες επαναπροωθήσεις. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι προ ολίγων ημερών τα 27 κράτη-μέλη κατέληξαν σε μια νέα συμφωνία για τη μετανάστευση, μετά από χρόνια διαπραγμάτευσης, αλλά και πάλι εδώ, σε μια χώρα που υποτίθεται έχει το θέμα στην πρώτη γραμμή, η πληροφορία πέρασε στα ψιλά.

Ο λόγος είναι, δυστυχώς, πολύ απλός: Το Μεταναστευτικό κανείς δεν θέλει να το συζητά. Το θέμα δεν «πουλάει» παρά μόνο όταν χρησιμεύει για να ξυπνήσει αντανακλαστικά ανασφάλειας, εξαιρετικά χρήσιμα σε ορισμένες πολιτικές δυνάμεις ανάλογα με τη συγκυρία. Τις ίδιες δυνάμεις που αποζητούν μετανάστες μόνο όταν εξυπηρετούν στην κάλυψη κενών σε χωράφια και λάντζες. Εκτός αν ξεχάσαμε τον οδυρμό όταν έλειψαν, λόγω πανδημίας, τα εργατικά χέρια από τις ελιές και ζητούσαμε αλλοδαπούς εργάτες χωρίς τον φόβο της αλλοίωσης του πολιτισμού μας.

Τις υπόλοιπες μέρες, τη μια καταγγέλλουμε την Τουρκία για την εργαλειοποίηση, για την καταπάτηση δικαιωμάτων, για τη δράση διακινητών, ενώ την ίδια ώρα τη χαρακτηρίζουμε ασφαλή χώρα, συνυπογράφοντας τις ευρωπαϊκές αποφάσεις που στέλνουν στο ερντογανικό κράτος λεφτά για να κρατά μακριά από μας το πρόβλημα.

Είναι αποτυχία όλης της Ευρώπης όλο αυτό και πρέπει να το πούμε πρωτίστως οι πιστοί της, όσοι θεωρούμε πως δεν είναι απλώς ένας κοινός χώρος αλλά ένα αξιακό πλαίσιο. Ας το χωνέψουμε: Ο κόσμος μετακινείται και θα μετακινείται. Κι όλες οι έρευνες μας λένε πως οι μετακινούμενοι πληθυσμοί όλο και θα αυξάνονται, εξαιτίας, πρωτίστως, της κλιματικής αλλαγής.

Η «διαχείριση», λοιπόν, του «μακριά από την αυλή μου», χωρίς νόμιμες οδούς μετανάστευσης, μιας Ευρώπης που απλώς πληρώνει για να τους «παρκάρει» μακριά από το κέντρο της, απλώς δεν προχωράει. Και θα βιώσουμε, συντομότερα από ό,τι φανταζόμαστε, τα πρώτα στάδια μιας κρίσης μετανάστευσης που θα κάνει αυτές που προέκυψαν από τους μεγάλους πολέμους να μοιάζουν με παιδικά παραμυθάκια. Ο μόνος τρόπος συζήτησης όλων αυτών είναι να αποφασίσει, κάποτε, το πολιτικό προσωπικό να ξεπεράσει τα όριά του. Αλλά, αλήθεια, ποιος μπορεί πια να ελπίζει;