Συγκρουόμενα {LF}και καραμπόλες

Πολιτικές καραμπόλες, συγκρουόμενα κόμματα, στρατηγικά χτυπήματα διά της τεθλασμένης: οι τρεις μεγαλύτεροι παίκτες του σημερινού προεκλογικού σκηνικού έχουν αρχίσει πια να ξεδιπλώνουν τη στρατηγική τους με το βλέμμα στραμμένο στις τελευταίες δεκαπέντε μέρες της εκστρατείας τους. Η κάθε πλευρά έχει τους δικούς της στόχους: η ΝΔ θέλει να επιβεβαιώσει την κυριαρχία της στον μεσαίο χώρο και στη σιωπηλή πλειοψηφία που της χάρισε την πρωτιά και το 2023 και το 2019, ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει να συγκρατήσει τις δυνάμεις του και να αποδείξει πως διαθέτει αντανακλαστικά ενός κόμματος εξουσίας που δεν αποσυντίθεται ύστερα από μια επώδυνη ήττα, ενώ το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ είδε στην εκλογική κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ και στο δικό του διψήφιο ποσοστό μια ευκαιρία να κερδίσει πίσω ό,τι χάθηκε τα χρόνια της κρίσης. Φαινομενικά, η ΝΔ έχει στοχεύσει στον κοινό της χώρο με το ΠΑΣΟΚ και μαζεύει ό,τι μπορεί από τα δεξιά, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης στρέφουν τα βέλη τους προς το πρώτο κόμμα, για να θεωρηθούν ως οι βασικοί αντίπαλοί του. Είναι όμως μόνο αυτή η στόχευσή τους; Σε ένα τραπέζι μπιλιάρδου, η μπάλα που χτυπάει ο κάθε παίκτης δεν είναι απαραίτητα αυτή που στο τέλος θα βρεθεί στην τρύπα.

Πασοκικές ψήφοι,
συριζαϊκή απόσταση

Η ΝΔ τις τελευταίες μέρες έχει στοχεύσει προς την πλευρά του ΠΑΣΟΚ: το δίλημμα για ισχυρή αυτοδυναμία ή εκλογές μέσα στον Αύγουστο δεν αφορούσε τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά το κεντρώο ακροατήριο που η Πειραιώς γνωρίζει πως η ΝΔ μοιράζεται με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, ειδικά από τη στιγμή που το γαλάζιο αφήγημα βασίζεται στη σταθερότητα – η εξομοίωση του Νίκου Ανδρουλάκη με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, η περιγραφή ενός «Τσίπρα με γραβάτα» που έχει κρυφό φορομπηχτικό πρόγραμμα, δίνει ένα επιχείρημα στο πρώτο κόμμα των τελευταίων εκλογών ώστε να «κόψει» κι εκείνους που, θεωρώντας πως η νίκη και αυτοδυναμία της ΝΔ είναι εξασφαλισμένη, ενδεχομένως κοιτάξουν προς την πλευρά του ΠΑΣΟΚ για μια επιλογή αντιπολίτευσης. Στην πραγματικότητα, βέβαια, η κίνηση στοχοποίησης του ΠΑΣΟΚ δεν είναι μια κίνηση που δυσκολεύει τη θέση του: το θέτει μεν στο μάτι του κυκλώνα και επικοινωνιακά (στη Χαριλάου Τρικούπη κατηγορούν ευθέως τη ΝΔ για προπαγάνδα), όμως παράλληλα το αναδεικνύει ως βασικό αντίπαλό της. Επιβεβαιώνει, μέσω της σύγκρουσης, πως το αφήγημα του ΠΑΣΟΚ πως αποτελεί την κύρια εναλλακτική προοδευτική επιλογή απέναντι στη ΝΔ δεν είναι στον αέρα. Η καραμπόλα δεν βγάζει χαμένο το ΠΑΣΟΚ – βγάζει το αριθμητικά πιο ισχυρό κόμμα της αντιπολίτευσης, δηλαδή τον ΣΥΡΙΖΑ, εκτός κάδρου. Βλέπει να σχηματίζεται, τουλάχιστον σε επίπεδο δημοσίου διαλόγου, ένα δίπολο που δεν ευνοεί τη δική του θέση.

Αντίπαλος της ΝΔ, διεκδικητής της Κεντροαριστεράς

Η εξομοίωση ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ και, κυρίως, η ανάδειξη του δεύτερου ως πιο αξιόπιστη επιλογή από τον πρώτο είναι και η βασική στόχευση για τη Χαριλάου Τρικούπη – πρόκειται για ένα παιχνίδι πιο μακροπρόθεσμο από την ημερομηνία των εκλογών, μια μάχη για αλλαγή των συσχετισμών ανάμεσα στα κόμματα της αντιπολίτευσης που δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στην αναμέτρηση του Ιουνίου. Η μάχη αυτή εξελίσσεται παράλληλα, την ώρα που το ΠΑΣΟΚ αναδεικνύει κι αυτό, με τη σειρά του, τη ΝΔ ως τον βασικό του αντίπαλο. Με το δικό της πρόγραμμα και τα πεπραγμένα της τελευταίας τετραετίας συγκρίνει το πασοκικό σχέδιο των δώδεκα προτεραιοτήτων, τις δικές της αδυναμίες θέλει να φέρει στην επιφάνεια. «Αν είχαμε το σημερινό εκλογικό σύστημα την πρώτη Κυριακή, η ΝΔ δεν θα είχε 149, αλλά θα έπαιρνε 172 έδρες. Αρα, προσέξτε, ποιο είναι πιο πιθανό σενάριο; Να φτάσει το 180 και να κάνει μόνος του και με ευκολία τη συνταγματική αναθεώρηση; Ή να πάει στο 149 και να πέσει 23 έδρες;», απάντησε ο Ανδρουλάκης (Σκάι) στο δίλημμα της τρίτης κάλπης, αποκρούοντας τη γαλάζια ρητορική. Πιστεύουν πραγματικά στη Χαριλάου Τρικούπη ότι το ποσοστό της ΝΔ θα είναι σημαντικά μικρότερο στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση; Η απάντηση είναι πως ό,τι κι αν γίνει, η πρώτη θέση δεν αμφισβητείται – γι’ αυτό και ο στόχος επί της ουσίας δεν είναι μόνο το πρώτο κόμμα, αλλά και το δεύτερο. Οι αναφορές στον ΣΥΡΙΖΑ είναι λίγες σε σύγκριση με αυτές στη ΝΔ και αφορούν το πόσο αξιόπιστη και τεκμηριωμένη αντιπολίτευση αποδείχτηκε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης την τελευταία τετραετία. «Μέχρι τις 21 Μαΐου το ερώτημα ήταν αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει ΠΑΣΟΚ», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Μάντζος όταν, στην ενημέρωση των διαπιστευμένων συντακτών – σε μια προσπάθεια να υπενθυμίσει πως οι ρόλοι ανάμεσα στα δύο κόμματα μπορούν να αντιστραφούν το ερχόμενο διάστημα. Με το βλέμμα στραμμένο όχι μόνο στις κάλπες της 25ης Ιουνίου, αλλά στους μετεκλογικούς συσχετισμούς που μπορούν να διαμορφώσουν ένα νέο πεδίο στην ευρύτερη Κεντροαριστερά και στο οποίο το ΠΑΣΟΚ φιλοδοξεί να μπει με το πάνω χέρι. Ή τουλάχιστον, με τον αέρα εκείνου που ανεβαίνει και όχι εκείνου που χάνει τις δυνάμεις του.

Αξιωματική αντιπολίτευση, προοδευτική ηγεμονία

Και για τον ΣΥΡΙΖΑ; Εχοντας πρωτίστως τον στόχο να κρατήσει τις δυνάμεις της ανέπαφες, η Κουμουνδούρου πηγαίνει στην εκλογική μάχη έχοντας φαινομενικά ένα μέτωπο – απέναντι στη ΝΔ. Αυτό έχει πει πολλές φορές ο Αλέξης Τσίπρας, γύρω από το αφήγημα της κυριαρχίας της ΝΔ και της ανάγκης ενίσχυσης του μεγαλύτερου αντιπολιτευτικού πόλου έχει στηθεί ολόκληρη η προεκλογική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ. Ολες τις προηγούμενες μέρες ο ΣΥΡΙΖΑ και προσωπικά ο πρόεδρός του έχει επικεντρωθεί στις μάχες που μπορεί να κερδίσει και στην επανασύνδεσή του με τα λαϊκά στρώματα και τις πιο αδύναμες κοινωνικές ομάδες, που τον εμπιστεύτηκαν σε μεγάλο βαθμό. Δίνει βάρος στο ΕΣΥ, στις κοινωνικές ανισότητες, φιλοδοξεί να εκφράσει και πάλι τους λιγότερο προνομιούχους, προβάλλει το επιχείρημα ενός ανεξέλεγκτου πρωθυπουργού που, αν πετύχει την πλειοψηφία των 180 βουλευτών, θα έχει και τον μεγαλύτερο δυνατό έλεγχο εντός Βουλής. Στην πραγματικότητα, όμως, η συζήτηση για την ηγεμονία στην Κεντροαριστερά δεν τους αφήνει καθόλου ασυγκίνητους. Αυτή τη στιγμή η διαφορά με το ΠΑΣΟΚ είναι στις 9 μονάδες – όσο μικραίνει, τόσο απειλείται η δικομματική κατάσταση που επικρατεί από το 2012 και έπειτα και έβαλε τις βάσεις στην ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα εξουσίας. «Δεν τους νοιάζει η χώρα, αλλά κοιτάζουν να μεγαλώσουν το χωράφι τους», είπε ο Τσίπρας για το ΠΑΣΟΚ. «Θέλει να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη», σχολίασε για τη στρατηγική του, αποδίδοντας (σε χαμηλούς τόνους) και ευθύνες για το «στρατηγικό λάθος» της απλής αναλογικής στο οποίο αποδόθηκε το κακό εκλογικό αποτέλεσμα. Οι αναφορές του Τσίπρα στον Ανδρουλάκη είναι τόσες όσες, όμως επαρκείς για να απευθυνθεί στους ενδιάμεσους ψηφοφόρους των δύο κομμάτων, που ψάχνουν να βρουν τη δύναμη γύρω από την οποία θα συσπειρωθούν το ερχόμενο διάστημα.