Μας παγίδευε γλυκά μέσα στην αύρα της

Στην περίπτωση της Νόνικας Γαληνέα η έκφραση «παίρνει μαζί της μια εποχή» δεν είναι περιττή. Επειδή όντως η Γαληνέα υπήρξε μία από τις τελευταίες ηθοποιούς της γενιάς της, οι οποίες ξεκίνησαν από τη βιομηχανία του παλιού ελληνικού κινηματογράφου – η «αντίζηλος» της Αλίκης Βουγιουκλάκη στην «Κόρη του ήλιου» – για να περάσει στο μεγάλο θέατρο και θέαμα. Υπήρξε, όμως, και δημόσιο πρόσωπο με ξεχωριστή παρουσία στην αθηναϊκή ζωή και διασκέδαση. Ξεκίνησε την καριέρα της στο Θέατρο Τέχνης με τον Κάρολο Κουν, όπως πολλοί «συνοδοιπόροι» της εκείνη την εποχή, ανεξάρτητα εάν θα έλαμπαν μέσω των ταινιών και του εγχώριου «star system».

Ακολούθησαν συνεργασίες με τους Κατίνα Παξινού, Δημήτρη Χορν, Αννα Συνοδινού, Αλέξη Μινωτή, Δημήτρη Μυράτ κ.ά. Με τον Αλέκο Αλεξανδράκη δημιούργησαν δύο θεατρικές σκηνές, το θέατρο Ιλίσια και το στούντιο Ιλίσια, όπου επί 21 χρόνια ανέβασαν γνωστά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, ενώ εμφανίζονταν και στο θέατρο Κάππα. Συνεργάστηκε επίσης με το Εθνικό Θέατρο, το Αμφι-Θέατρο και το ΚΘΒΕ. Επίσης, έκανε πολλές συνεργασίες με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και παραστάσεις στη Μεγάλη και στη Μικρή Επίδαυρο καθώς και στο Covent Garden στο Λονδίνο.

Η ηθοποιός Πέμη Ζούνη θυμάται τη συνεργασία τους στη θεατρική παράσταση «Λεωφορείο ο Πόθος» τη σεζόν 1988-89 στο θέατρο Ιλίσια. Εκείνη υποδυόταν τη Στέλλα Κοβάλσκι και η Νόνικα Γαληνέα την Μπλανς Ντιμπουά.

«Εφύγε» λέμε κάποιες φορές. Σαν να θέλουμε να κρατήσουμε την πιθανότητα να γυρίσει κάποια στιγμή. Σαν να έφυγε απλώς μακριά. Ετσι κι αλλιώς δεν βρισκόμασταν συχνά.

Εφυγε. Και η μνήμη σού προβάλλει σε ταχύ ρυθμό εικόνες, ήχους, στιγμές. Το γνώριμο γέλιο, το περπάτημα, τις νωχελικές κινήσεις μιας χορτασμένης ζωής. Το βλέμμα, έτοιμο για σκανταλιά. Την αξιοπρέπεια – πάνω απ’ όλα. Αλλά πάντα με τη διάθεση της σκανταλιάς. Το ήσυχο πείσμα.

Το όνομα της Νόνικας έφερνε πάντα ένα κοσμοπολίτικο αεράκι. Η παρουσία της ανέβαζε το στάτους μιας εκδήλωσης. Λάμψη και δύναμη. Μπορούσε, αν ήθελε, να γίνει απρόσιτη με τον πιο ευγενικό τρόπο. Οσοι όμως συνεργάστηκαν μαζί της είδαν την άλλη δική της εικόνα.

Η γενιά μου αμφισβήτησε το star system. Κράτησε πολλές επιφυλάξεις για την καλλιτεχνική προσφορά των λαμπερών προσώπων. Αβασάνιστη εφηβική επανάσταση. Το σκέφτομαι και χαμογελάω. Σκέφτομαι εκείνο το βράδυ στο θέατρο Ιλίσια. Πήγα να δω το «Μακρύ ταξίδι της μέρας μέσα στη Νύχτα» του Ο’ Νιλ. Η δύναμη της ερμηνείας της ήταν αποστομωτική. Θυμάμαι ότι γύρισα και κοίταξα την παρέα μου. Τι υπέροχη έκπληξη! Τι ωραίο χαστούκι! Γιατί να μην το περιμένουμε;

Λίγο αργότερα ήρθε η πρόσκληση για τη συνεργασία μας στο «Λεωφορείο ο Πόθος». Ημουν έξι ετών ηθοποιός. Πλησίασα με τρακ. Αρχίσαμε τις πρόβες και η «άλλη» Νόνικα ξεδιπλωνόταν μπροστά μας με χάρη και αυθεντικότητα. Μας παγίδευε γλυκά μέσα στην αύρα της. Δοσμένη και δοτική, ανασφαλής και γενναία, πονεμένη αλλά με λυσσαλέο χιούμορ. Αυτοσαρκαστική και εμπνευσμένη. Καλομαθημένη αλλά έτοιμη πάντα να συμπαρασταθεί, να βοηθήσει. Επεφτε με τα μούτρα στις δύσκολες ασκήσεις που μας έβαζε η Nancy Diuguid, η υπέροχη σκηνοθέτις μας. Τη μια στιγμή ατσάλινη, να λύνει τα θέματα της παραγωγής και την άλλη η επιμελής μαθήτρια. Στη δουλειά ήταν τα πάντα εκτός από ντίβα. Ούτε μια στιγμή δεν ξεχώρισε τον εαυτό της απ’ τον θίασο. Ούτε ένα εκατοστό δεν διεκδίκησε από τον χώρο του άλλου.

Μια μέρα η Nancy έπρεπε να φύγει νωρίτερα από την πρόβα. Εδωσε εντολή να ξαναπεράσουμε το έργο. Η Νόνικα είχε τη φαεινή ιδέα να χορέψουν λίγο τα ποντίκια! Αρχισε το έργο οδηγώντας το – ανεπαισθήτως πλην σαφώς – στην κωμωδία. Χωρίς να αλλάξει ούτε λέξη, άρχισε να πειράζει το αίσθημα, την πρόθεση κάθε ατάκας. Με μεγάλη σοβαρότητα αποδομούσε την Μπλανς Ντιμπουά. Την ξήλωνε με αριστουργηματικό τρόπο. Γελάσαμε πάρα πολύ, αλλά το σημαντικό αποτύπωμα ήταν ότι υποκλιθήκαμε άλλη μια φορά στο ταλέντο της. Την ένιωσα ευτυχισμένη.

Η Νόνικα έζησε μια πλούσια ζωή. Ζηλευτή. Παράφορη. Ολοι το ξέρουμε, νομίζω. Δεν ξέρω αν θα της άρεσε να την αναφέρουμε ως «Μεγάλη Κυρία του θεάτρου». Μπορεί να βαριόταν αυτόν τον τίτλο. Αγαπούσε τόσο πολύ τη γείωση, το εσωτερικό τσαλάκωμα, την αποκαθήλωση των τύπων. Αγαπούσε τα σκοτάδια της. Αγαπούσε το ίδιο την πολύχρωμη ζωή. Και φύλαγε ένα τρυφερό βλέμμα για όποιον την πλησίαζε με σεβασμό. Ενα τρυφερό βλέμμα με τη μόνιμη απειλή του μαύρου της χιούμορ. Ετσι θα τη θυμάμαι.

Η Πέμη Ζούνη είναι ηθοποιός.