Ο ευεργετισμός στην αρχαιότητα και σήμερα

Ο ευεργετισμός, γνωστός και ως γενναιοδωρία ή φιλανθρωπία, αναφέρεται στην πρακτική εύπορων πολιτών της ελίτ να παρέχουν δημόσια οφέλη ή να χρηματοδοτούν διάφορα έργα προς όφελος των κοινοτήτων ή των κοινωνιών τους. Η έννοια του ευεργετισμού υπήρχε από την αρχαιότητα και συνεχίζει να ασκείται με διάφορες μορφές ως σήμερα. Ο ευεργετισμός ήταν εξέχων στις αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη, όπου εύπορα άτομα ή οικογένειες, γνωστές ως ευεργέτες, προέβαιναν σε χορηγίες για δημόσια κτίρια, θέατρα, αθλητικούς αγώνες και διάφορα πολιτικά έργα. Αυτές οι πράξεις γενναιοδωρίας λειτουργούσαν και ως μέσο απόκτησης κύρους και τιμής για τους ευεργέτες εκ μέρους των κοινωνιών.

Ο ευεργετισμός ήταν ευρέως διαδεδομένος κατά τη διάρκεια της ρωμαιοκρατίας. Οι εύποροι πολίτες χρηματοδοτούσαν δημόσια έργα όπως ναούς, υδραγωγεία, θέρμες και θέατρα. Χορηγούσαν επίσης αγώνες μονομάχων και παρείχαν οικονομική στήριξη στις κοινότητές τους σε περιόδους κρίσης.

Στις μέρες μας, ο ευεργετισμός βρίσκει το σύγχρονο του αντίστοιχο στη φιλανθρωπία. Ατομα με οικονομική δύναμη, ιδρύματα και εταιρείες συμβάλλουν για οικονομικά σε κοινωφελή έργα όπως η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη, η επιστημονική έρευνα, η διατήρηση του περιβάλλοντος και της πολιτισμικής κληρονομιάς και η κοινωνική γενικά ευημερία. Οι φιλανθρωπικές προσπάθειες συχνά στοχεύουν στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων, στην προώθηση της ανάπτυξης και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Πολλές εταιρείες ασκούν τον φιλανθρωπισμό τους μέσω πρωτοβουλιών Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ). Διαθέτουν ένα μέρος των κερδών τους για να υποστηρίξουν την κοινοτική ανάπτυξη, την εκπαίδευση, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τα προγράμματα ευημερίας των εργαζομένων. Οι δραστηριότητες ΕΚΕ θεωρούνται απαραίτητες για τη διατήρηση μιας θετικής δημόσιας εικόνας των εταιρειών και στην οικοδόμηση ισχυρών σχέσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί βασίζονται στον ευεργετισμό για να χρηματοδοτήσουν τις δραστηριότητές τους. Αυτοί οι οργανισμοί δραστηριοποιούνται κυρίως σε τομείς όπως η ανθρωπιστική βοήθεια, οι κοινωνικές υπηρεσίες, η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και η υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας. Οι δωρεές από άτομα, ιδρύματα και κυβερνήσεις επιτρέπουν σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, όπως η Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών, να φέρει εις πέρας την αποστολή της που είναι η αποκάλυψη και η ανάδειξη της αρχαίας Μεσσήνης, δεδομένου ότι έχει αποκοπεί, εδώ και δέκα χρόνια, από τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά πρωτόκολλα λόγω ακατανόητης και αδικαιολόγητης κατάργησης του ισχύοντος ως το 2014 θεσμικού πλαισίου.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας