Δυο καλά κρυμμένοι αυταρχισμοί

Δυο κόμματα που στις εκλογές της 21ης Μαΐου βρέθηκαν κοντά στο όριο του 3% εμφανίζονται στις δημοσκοπήσεις με δυναμική εισόδου. Η ΝΙΚΗ του Δημήτριου Νατσιού και η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου εμφανίζονται ως κόμματα σχεδόν απολιτικά. Η ΝΙΚΗ υποτίθεται ότι είναι ένα κόμμα θρησκευόμενων συντηρητικών που υπερασπίζεται τις παραδόσεις. Η Πλεύση Ελευθερίας κάνει καμπάνια με την αρχηγό της, πνιγμένη στο ροζ και στα χαμόγελα, παλεύοντας, όπως λέει στην ιστοσελίδα της, «για όσα συγκροτούν την ταυτότητά μας ως ανθρώπων».

Και τα δύο κόμματα, σε μεγάλο βαθμό προσωποκεντρικά, υιοθετούν μια παρελκυστική επικοινωνιακή πολιτική. Μασκαρεύονται σε κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που είναι, επιδιώκοντας να πάρουν ψήφους από χαλαρούς ψηφοφόρους, οι οποίοι αν ήξεραν ακριβώς με τι έχουν να κάνουν πιθανόν να σκέφτονταν δεύτερη φορά την ψήφο τους. Ακόμα κι αν είναι χαλαρά τα κριτήριά τους, ακόμα και τότε. Και για να το καταφέρουν, προσπερνούν τους πολίτες, δεν τους ενδιαφέρουν, και προσεγγίζουν ψηφοφόρους με την τακτική των κινημάτων υπέρ κάποιας ταυτότητας.

Ο Δημήτριος Νατσιός της ΝΙΚΗΣ οχυρώνεται πίσω από την ταυτότητα της «πονεμένης Ρωμιοσύνης». Εκλαϊκεύει την εθνική ιδεολογία, σερβίροντας σε μια πιο αποστειρωμένη μορφή την παλιά εθνικοφροσύνη. Η εκλαΐκευση έχει γίνει πολύ καιρό πριν, τον καιρό της θητείας του σε ρόλο τηλευαγγελιστή στο κανάλι 4Ε, στο οποίο απέκτησε αναγνωρισιμότητα. Για πολλά χρόνια, επίσης, κινήθηκε στον χώρο των παρεκκλησιαστικών οργανώσεων. Οχι στον Σωτήρα ούτε στη Ζωή, αλλά σε μικρότερες οργανώσεις της λεγόμενης «καθαρής Ορθοδοξίας», συμμετέχοντας σε εκδηλώσεις εναντίον αποφάσεων της Εκκλησίας. Η δραστηριότητά του αυτή εξηγεί τη σχέση του με το Αγιον Ορος, όπου δρουν διάφορες θρησκευτικές σέχτες επωφελούμενες τον ειδικό χαρακτήρα της κοινωνικότητας εγκαταβιούντων στις σκήτες. Προφανώς, όμως, ο Νατσιός διατηρούσε σχέσεις με μητροπόλεις και μητροπολίτες – σε αυτό το πεδίο τελειοποίησε τις θέσεις του για «την αποχριστιανοποίηση των σχολείων», που αναλύονται στο πρόγραμμά του. Αλλες απόψεις, όπως για τα εμβόλια, είναι οι εύλογες αντιεμβολιαστικές δεισιδαιμονίες που τις ακούσαμε κατά κόρον στην πανδημία. Το ότι είναι εγγράμματος ο αρχηγός δεν σημαίνει ότι απευθύνεται αποκλειστικά σε ψηφοφόρους του μορφωτικού επιπέδου του. Προσωπικά, είμαι περίεργος αν, σε περίπτωση που διατηρήσει τη δυναμική του, θα πάρει ψήφους από τον Βελόπουλο.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου είναι περισσότερο γνωστή μας. Φρόντισε η ίδια να σημάνει με την παρουσία της την πρώτη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, που παραλίγο να μας στείλει στα βράχια. Ηταν ομοθύμως υπέρ του σχεδίου που υπηρέτησαν Τσίπρας, Καμμένος και Βαρουφάκης, με ζέση μάλιστα και φανατισμό ιδιαίτερο. Προσωπικά δεν ξεχνώ τη στάση της στην πολιορκία του ραδιομεγάρου της Αγίας Παρασκευής, πλάι στην απολύτως απαξιωμένη σήμερα Ραχήλ Μακρή, ούτε το ανακριτικό ύφος αργότερα στη Βουλή όταν ζητούσε από τα στελέχη της υπό ανασυγκρότηση να μάθει πού ήταν όταν έπεσε μαύρο στην κρατική τηλεόραση. Δεν ξεχνώ την παρουσία της στο Σύνταγμα, όταν προσπαθούσε να οικειοποιηθεί την αυτοκτονία ενός πολίτη. Ούτε ξεχνώ την κωλυσιεργία στη Βουλή, μετά την κωλοτούμπα του Τσίπρα, επιδιώκοντας να δυσχεράνει τις εξελίξεις.

Αυτά και άλλα πολλά ήταν το στυλ της Ζωής Κωνσταντοπούλου, αντιπροσωπευτικό του κιτς των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και ταυτόχρονα ξεχωριστό, δικό της, ενδεικτικό μιας αυταρχικής αντίληψης για την πολιτική. Θα ήταν έλλειμμα δημοκρατικής ευθύνης η μη υπενθύμιση των δεινών που υποσχόταν η παρουσία τους επειδή σήμερα απευθύνεται σε απολιτικούς νέους με καρδούλες και χαμόγελα. Τίποτα δεν ξεχνώ.

Φεμινισμός και νεοφεμινισμός

Ενας άλλος πόλεμος ξέσπασε με το θέμα της έκθεσης που δόθηκε στις πανελλαδικές εξετάσεις, περί φεμινισμού. Ενόχλησε, μαθαίνω, τον αριστερισμό η χρησιμοποίηση από την εξεταστική επιτροπή κείμενο της δημοσιογράφου Μαρίλιας Παπαθανασίου στο «ΒΗΜΑ», που έδινε τον λόγο στη γαλλίδα συγγραφέα Μπελίντα Κανόν. Ο νεοφεμινισμός θεωρεί εχθρική τη θέση της Κανόν ότι ο φεμινισμός είναι ένα κίνημα χαρούμενο, «ένα κίνημα που ωθεί τις γυναίκες να αποκτήσουν περισσότερη ισχύ, να διεκδικούν την ισότητα με τους άνδρες». Η Κανόν προτάσσει την έννοια της ισότητας στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών. Διαφοροποιείται δηλαδή από την ανάγνωση της σχέσης των δύο φύλων μέσω της επιθετικής επίκλησης της ταυτότητας και των επιπτώσεών της, από μια ιδεολογική ενότητα με επιρροή στα πανεπιστήμια. «Οταν προτάσσουμε το φύλο ή το χρώμα του δέρματος ως ταυτότητα», επισημαίνει η Κανόν, «επί της ουσίας επιμένουμε σε χαρακτηριστικά μας τα οποία δεν μπορούμε να αλλάξουμε». Αντε όμως να εξηγήσεις σε έξαλλα ακτιβιστικά πλήθη ότι το φύλο δεν είναι κατασκευή και, ακόμα περισσότερο, άντε να εξηγήσεις ότι αν αντικατασταθεί η έννοια του πολίτη από κάποιον ταυτοτικό όρο, υπονομεύεται η συναίνεση που είναι βασικό και αναγκαίο δημοκρατικό χαρακτηριστικό. Αλλά φοβάμαι ότι ο νεοφεμινισμός απλώς εκμεταλλεύεται τις δημοκρατικές κατακτήσεις, χωρίς όμως να τις προωθεί.