Ποια ισορροπία;

Tο αποτέλεσμα των εκλογών στην Τουρκία, παρότι σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενο, ανοίγει μια νέα σελίδα στις σχέσεις με τις ΗΠΑ που αναπόφευκτα θα επηρεάσει και τις σχέσεις με την Ελλάδα.

Η Ουάσιγκτον όπως και άλλες πρωτεύουσες με επιρροή ορθώς δεν πήραν θέση αλλά ήταν «κοινό μυστικό» ότι η αλλαγή φρουράς θα τις διευκόλυνε να επαναφέρουν τις σχέσεις με την Τουρκία στην κανονικότητα. Τώρα θα πρέπει να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με τον Ερντογάν. Το μεγαλύτερο «αγκάθι» είναι οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, με δεδομένο το χάσμα που χωρίζει τις δύο πλευρές και την προσωπική κακή χημεία των δύο προέδρων. Οι εκκρεμότητες είναι γνωστές: η Τουρκία θέλει τα F-16 και σε απώτερο χρόνο τα F-35, οι ΗΠΑ δεν θέλουν τους S-400 αλλά θέλουν τη Σουηδία στο ΝΑΤΟ. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για διαπραγμάτευση και ενδεχόμενο συμβιβασμό. Επίσης, οι ΗΠΑ δεν θα επιθυμούσαν να αποξενωθεί η Τουρκία από τη γενικότερη συμμαχική προσπάθεια στήριξης της Ουκρανίας στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά. Αυτή παρέχεται διμερώς από την κάθε χώρα αλλά υπάρχει και κοινή γραμμή από τις χώρες – μέλη του ΝΑΤΟ, και η Τουρκία ως η χώρα με τον μεγαλύτερο στρατό μετά τις ΗΠΑ και τη θέση της στη Μαύρη Θάλασσα είναι πολύτιμη. Επομένως, δεν θα πρέπει να αναμένουμε ότι η Αγκυρα θα πιεσθεί είτε από τις ΗΠΑ είτε από την ΕΕ να αλλάξει τη διφορούμενη στάση της που της επιτρέπει να συνεργάζεται με τη Ρωσία, στηρίζοντας ταυτόχρονα την Ουκρανία.

Ποια είναι τα διαπραγματευτικά όπλα της κάθε πλευράς; Ο Ερντογάν έχει λάβει μια φρέσκια εντολή που τον ισχυροποιεί διαπραγματευτικά ειδικά από τη στιγμή που κέρδισε τις εκλογές χωρίς να χρωστάει σε κανέναν. Ευχαρίστησε τους φίλους του και οι ΗΠΑ δεν ήταν ανάμεσα σ’ αυτούς. Με τη σειρά τους οι τελευταίες έχουν όπλα στη φαρέτρα τους, κυρίως οικονομικά. Η Τουρκία χρειάζεται οικονομική βοήθεια και αυτή δεν θα προέλθει αποκλειστικά από τις χώρες του Κόλπου. Η Ουάσιγκτον επηρεάζει τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τις αγορές.

Στο πολιτικό πεδίο, η νομοθετική εξουσία, το Κογκρέσο, έχει ταχθεί κατά της πώλησης εξοπλισμού λόγω των προνομιακών σχέσεων του Ερντογάν με τον Πούτιν και της επιθετικότητας προς την Ελλάδα. Είναι το αποτέλεσμα επιτυχούς παρέμβασης του ελληνοαμερικανικού λόμπι. Πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η στάση; Ο Ερντογάν έχει μπροστά του πέντε χρόνια, ο Μπάιντεν, αν δεν επανεκλεγεί, μόλις ένα. Γιατί λοιπόν ο πρώτος να συμβιβαστεί και να μην περιμένει μια ευνοϊκότερη προς την Τουρκία αμερικανική κυβέρνηση;

Αυτά τα ερωτήματα θα έπρεπε να απασχολήσουν την επόμενη ελληνική κυβέρνηση αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Χωρίς φόβο και πάθος. Η Ελλάδα έχει πλεονεκτήματα και μπορεί με τις κατάλληλες επιλογές να αποκτήσει περισσότερα. Αλλά χρειάζεται μια ξεκάθαρη στρατηγική απέναντι στην Τουρκία που δεν θα βάζει τα ζητήματα κάτω από το χαλί. Χρειάζεται οριοθέτηση των κόκκινων γραμμών, συνεννόηση με την Κύπρο καθώς και με άλλες φίλιες δυνάμεις της περιοχής. Η αναβλητικότητα μπορεί να είναι βολική αλλά στη νέα περίοδο που ανοίγει θα είναι επιζήμια. Στο αφήγημα του «Αιώνα της Τουρκίας» η απάντηση δεν μπορεί να είναι αόριστη. Θα μας βλάψει.

H Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων