Δύσκολος καιρός για πολιτικούς ηγέτες

Ποιοι οι λόγοι για την υποχώρηση της πλατείας, όμως; Είναι τα σημεία των καιρών ή μήπως λείπουν τα πρόσωπα που θα κινητοποιήσουν τον κόσμο σε τέτοιον βαθμό; Οι εικόνες που μεταδόθηκαν την περασμένη Κυριακή στην Αγκυρα, με τους πανηγυρισμούς περίπου 400.000 υποστηρικτών του Ερντογάν, έδειξαν ότι κάποιοι ηγέτες, σε κάποιες χώρες, εξακολουθούν να συναρπάζουν τα πλήθη όπως άλλοτε.

«Οι συγκεντρώσεις στην Τουρκία με ταξίδεψαν 20 χρόνια πίσω», λέει ο πρώην αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Νέας Δημοκρατίας και υπεύθυνος οργάνωσης Θεόδωρος Μπεχράκης. «Στην Τουρκία, οι πολιτικές παραδόσεις είναι διαφορετικές. Μιλάμε για μια πολωμένη κοινωνία, με διαφορετικές δομές και συζητήσεις περισσότερο ταυτοτικές. Εκεί ο ηγέτης είναι μεσσίας» τονίζει ο σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας Ηλίας Τσαουσάκης. «Η Ελλάδα έχει πλέον ακολουθήσει το παράδειγμα των χωρών της Δυτικής Ευρώπης», προσθέτει η Μαρία Καρακλιούμη από την εταιρεία δημοσκοπήσεων RASS.

Eκδηλώσεις λατρείας

«Κάθε περίοδος έχει διαφορετική χροιά» σημειώνει από τη μεριά του ο Θανάσης Μπούρας, βουλευτής και πρώην υπεύθυνος κινητοποίησης της Νέας Δημοκρατίας. «Τότε, ο κόσμος ερχόταν μόνος του, ήθελε να δει τον αρχηγό, να τον χειροκροτήσει, να συμμετάσχει σε μια πανηγυρική ατμόσφαιρα και καθόταν εκεί επί ώρες», θυμάται. «Τους πολιτικούς ηγέτες τους έβλεπε ο κόσμος στη συγκέντρωση. Πλέον ξέρουμε τα πάντα για αυτούς, τους βλέπουμε συνεχώς στην τηλεόραση, ακόμα και να μιλάνε για τα προσωπικά τους σε εκπομπές. Ετσι χάνεται η μαγεία και η λάμψη τους» εκτιμά η πολιτική αναλύτρια της RASS.

Ο Θεόδωρος Μπεχράκης, άλλωστε, περιγράφει πως οι παλιοί ηγέτες είχαν μια ιδιότυπη, σχεδόν ερωτική σχέση με τον λαό. «Ζούσαν για να στέκονται σε ένα μπαλκόνι με ανοιχτά τα χέρια. Ο πρώτος που είχε αυτά τα προσόντα ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο τελευταίος που είχε τέτοια επικοινωνία με τον κόσμο ήταν ο Κώστας Καραμανλής. Από τους σημερινούς ηγέτες, ο Αλέξης Τσίπρας έχει επικοινωνιακά χαρίσματα, αλλά δεν φτάνει σε τέτοιο επίπεδο».

Ο Ηλίας Τσαουσάκης θεωρεί πως η σημερινή εποχή δεν ενδείκνυται για μαζικές εκδηλώσεις λατρείας προς τους πολιτικούς ηγέτες. «Σήμερα η ψήφος είναι πραγματιστική, ο βαθμός εγγύτητας με τα κόμματα χαμηλός, η σχέση του πολίτη με τον πολιτικό διαφορετική. Εχουμε φύγει από την εποχή της προσωπολατρίας και του μεσσιανισμού. Οι πολιτικοί κατέβηκαν από τις τεράστιες εξέδρες και την απόσταση που τους χώριζε από τον κόσμο και πλέον βρίσκονται σε εγγύτητα, πλαισιωμένοι από αυτόν, σε πολύ μικρής κλίμακας συγκεντρώσεις λίγων δεκάδων ατόμων. Αυτή ήταν η κυρίαρχη εικόνα και στις πρόσφατες εκλογές».

Ο ρόλος των social media

Εξάλλου, την εποχή του Διαδικτύου και των social media, οι συσχετισμοί έχουν αλλάξει. «Μπορεί να νοσταλγούμε την εποχή των κινητοποιήσεων, όμως σήμερα υπάρχουν πιο αποτελεσματικές μέθοδοι για να φτάσει το μήνυμα στα σπίτια», λέει ο Τάσος Αποστολόπουλος, πρώην γραμματέας κινητοποίησης του ΠΑΣΟΚ, και συνεχίζει: «Οπως πέρασε η εποχή της υψωμένης γροθιάς και της τραγιάσκας για τα συνδικάτα, έτσι πέρασε και η εποχή των αφισών, των πανό, των πλαστικών σημαιών, των συνθημάτων και των μεγάλων προεκλογικών συγκεντρώσεων».

Πάντως, παρά τη δράση τους στην κινητοποίηση των κομματικών στρατών, οι «συγκεντρωσιάρχες» δεν φαίνεται να νοσταλγούν τις εποχές εκείνες. «Ο τρόπος που γίνονται σήμερα οι εκλογές είναι καλύτερος, είμαστε πιο πολιτισμένοι», λέει ο Θεόδωρος Μπεχράκης, όμως τονίζει πως η επαφή με τον κόσμο είναι και θα είναι η πεμπτουσία της πολιτικής:

«Οπως λένε και οι Αμερικάνοι, αν δεν σφίξεις ένα εκατομμύριο χέρια, δεν γίνεσαι πρόεδρος».