Τα μεγάλα προβλήματα παραμένουν

Το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου των τουρκικών προεδρικών εκλογών ήταν μάλλον αναμενόμενο δεδομένων των αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου αλλά και των πολιτικών εξελίξεων των τελευταίων δεκαπέντε ημερών. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρά την εμφανή κόπωση επιβεβαίωσε την προσωπική του δημοφιλία αλλά και την επάρκεια του πελατειακού μηχανισμού που έχει οικοδομήσει εδώ και περίπου είκοσι έτη. Η στροφή του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου προς την Ακροδεξιά αλλά και οι προειδοποιήσεις του για την πορεία της οικονομίας δεν απέφεραν τα αναμενόμενα οφέλη. Η σύμπραξη του ακροδεξιού υποψηφίου Σινάν Ογάν με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετρίασε τη σημασία της υποστηρίξεως του προέδρου του ακροδεξιού «Κόμματος της Νίκης» Ουμίτ Οζνταγ προς τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Ούτως ή άλλως η κίνηση αυτή είχε ήδη ξενίσει τμήμα των φιλελευθέρων αλλά και των κούρδων υποστηρικτών του υποψηφίου της αντιπολιτεύσεως. Επιπλέον, ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου απέτυχε να πείσει ότι ο ίδιος διαθέτει τις λύσεις για την ανάταξη της τουρκικής οικονομίας.

Η τουρκική αντιπολίτευση μπορεί να βρει πολλές δικαιολογίες για να απαλύνει την ήττα της, η οποία παραμένει ωστόσο ιστορικών διαστάσεων. Μπορεί να ισχυριστεί ότι οι εκλογές δεν ήταν δίκαιες και ελεύθερες σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, ιδίως στις σεισμόπληκτες επαρχίες της χώρας. Επίσης ότι επέτυχε ένα πρωτοφανές ποσοστό με έναν συνασπισμό που συνδύαζε τις πλέον ετερόκλητες ομάδες της τουρκικής κοινωνίας, από κούρδους εθνικιστές μέχρι τούρκους ακροδεξιούς και από κεμαλιστές μέχρι ισλαμιστές. Κάποιοι ήδη συνδέουν τις αθρόες πολιτογραφήσεις σύρων και αφγανών μεταναστών για το εκλογικό αποτέλεσμα εμπεδώνοντας έτσι τον ξενοφοβικό πολιτικό λόγο που κυριάρχησε μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων.

Από την άλλη όμως δικαιώθηκαν και αυτοί που προειδοποιούσαν ότι η υποψηφιότητα Κιλιτσντάρογλου δεν μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη σύμπηξη ενός πλειοψηφικού κοινωνικού και πολιτικού ρεύματος, καθώς ήταν αδύνατον να προσελκύσει συντηρητικούς και ισλαμιστές ψηφοφόρους. Τα πολύ κακά αποτελέσματα των πέντε κομμάτων που συγκρότησαν τον συνασπισμό της αντιπολιτεύσεως υπό την ηγεσία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (Cumhuriyet Halk Partisi – CHP) ήταν ενδεικτικά της αποτυχίας του σχεδίου Κιλιτσντάρογλου. Το αν ο ηγέτης του CHP αναλάβει τις ευθύνες του για την ήττα παραιτούμενος και ανοίγοντας τον δρόμο σε νέα ηγεσία θα είναι ορόσημο για τις μελλοντικές εξελίξεις, ιδίως σε συνδυασμό με πιθανή προσπάθεια της κυβερνήσεως να εξουδετερώσει πολιτικά τον δήμαρχο της Κωνσταντινουπόλεως Εκρέμ Ιμάμογλου με την τελεσιδικία της δικαστικής αποφάσεως στερήσεως των πολιτικών του δικαιωμάτων ή και με την παύση του για άλλον λόγο. Αξίζει να σημειωθεί ότι καθώς οι δημοτικές εκλογές προγραμματίζονται για τον Μάρτιο του 2024, η πιθανή απώλεια των δήμων Κωνσταντινουπόλεως και Αγκύρας θα ήταν πολιτική καταστροφή για την αντιπολίτευση.

Η ευφορία στο κυβερνητικό στρατόπεδο πάντως δεν πρόκειται να διαρκέσει πολύ. Η νίκη στις εκλογές δεν σημαίνει και την αποκατάσταση της ικανότητος της κυβερνήσεως Ερντογάν να λύσει τα χρονίζοντα προβλήματα στο εσωτερικό και εξωτερικό μέτωπο. Η κατάσταση της οικονομίας θα απαιτήσει σημαντικές και επώδυνες πρωτοβουλίες στο άμεσο μέλλον, και το πολιτικό κεφάλαιο που συγκέντρωσε η κυβέρνηση Ερντογάν με τη νίκη της στις εκλογές θα δαπανηθεί σύντομα.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.