Το διακύβευμα των εκλογών της ενισχυμένης αναλογικής

Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου που τίθεται την επαύριον των εκλογών της 21ης Μαΐου είναι αν ο σεισμός που προκάλεσε το αποτέλεσμά τους μετακινήσει τις τεκτονικές πλάκες του πολιτικού συστήματος σε σημείο μη επιστροφής στις πρότερες ισορροπίες και πλήρους αναμόρφωσης του πολιτικού χάρτη.

Το σίγουρο είναι ότι ο θρίαμβος που κατήγαγε προσωπικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξασφάλισε στο κυβερνών κόμμα μια εξαιρετικά δύσκολα αναστρέψιμη δυναμική που το οδηγεί κατά πάσα πιθανότητα στην κατάκτηση της πολυπόθητης αυτοδυναμίας και στον σχηματισμό μιας μονοκομματικής κυβέρνησης τουλάχιστον τετραετούς πνοής. Πράγμα που καθιστά τις επόμενες εκλογές με την ενισχυμένη αναλογική εκλογές όχι διακυβέρνησης, αλλά αντιπολίτευσης.

Βέβαια, δεδομένου του αναμφισβήτητου και μακράς διαρκείας προβαδίσματος της συμπολίτευσης, και οι προχθεσινές εκλογές εκλογές αντιπολίτευσης ήταν εξαρχής.

Απλώς ο ΣΥΡΙΖΑ άργησε να το καταλάβει. Αντί να προσαρμόσει ανάλογα τη στρατηγική του, εξακολούθησε να δίνει, και μάλιστα χωρίς να κάνει την παραμικρή αυτοκριτική για τα κυβερνητικά του πεπραγμένα, τη μάχη για την πρωτιά με τρόπο ασυνάρτητο, αντιφατικό και αυτοκαταστροφικό.

Αποτέλεσμα ο ίδιος μεν να γίνει η πρώτη φορά αντιπολίτευση που είδε την εκλογική της επιρροή να καταρρέει με πάταγο, η δε ΝΔ να επωφεληθεί των αδυναμιών του υποδαυλίζοντας τη φοβία για ενδεχόμενη επιστροφή του στην εξουσία και την κινδυνολογία περί ακυβερνησίας σε περίπτωση που θα του δινόταν η δυνατότητα να σχηματίσει «κυβέρνηση προοδευτικής συνεργασίας» με τη συμμετοχή όλων των ανομοιογενών δυνάμεων της μείζονος και ελάσσονος αντιπολίτευσης.

Το χειρότερο ήταν ότι ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ μετέβαλε διαρκώς τις θέσεις του, άλλοτε αρνούμενος τον σχηματισμό κυβέρνησης ηττημένων, άλλοτε μιλώντας για κυβέρνηση μειοψηφίας με την ανοχή των προοδευτικών δυνάμεων που δεν θα συμμετείχαν σε αυτήν, άλλοτε αναφερόμενος σε κυβέρνηση ειδικού σκοπού απροσδιόριστου χρόνου και αόριστης αποστολής.

Αψυχολόγητες τοποθετήσεις απέναντι σε ένα εκλογικό σώμα που, ιδιαίτερα μετά την τραγωδία των Τεμπών, βυθιζόταν σε μια γενική κρίση εμπιστοσύνης προς τα πολιτικά κόμματα και το έπνιγε η ανασφάλεια για το αύριο.

Είναι αλήθεια ότι η Αριστερά, πιστεύοντας ότι η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης των πολιτών τούς ριζοσπαστικοποιούσε αυτομάτως στρέφοντάς τους εναντίον των εκάστοτε κυβερνώντων, δυσκολευόταν ανέκαθεν να αντιληφθεί ότι οι ίδιες συνθήκες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και προς την αντίθετη κατεύθυνση επιτείνοντας την ανασφάλειά τους και ενεργοποιώντας εντονότερα τα συντηρητικά ανακλαστικά τους.

Γι’ αυτό και έκανε το λάθος να απευθύνεται σε μια κατεξοχήν ανήσυχη κοινωνία με τρόπο που πολλαπλασίαζε τις ανησυχίες της επιτείνοντάς τες.

Γενικότερα ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται ότι δεν θέλησε ή δεν μπόρεσε να αντιληφθεί ότι οι εκλογές της απλής αναλογικής δεν ήταν εκλογές διακυβέρνησης – αφού για αυτήν ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η παράταξή του αξιολογούνταν στην παρούσα φάση ως καταλληλότεροι από την πλειοψηφία της κοινής γνώμης – αλλά εκλογές αντιπολίτευσης με ζητούμενο τη δημιουργία αξιόπιστων και θεσμικών αντιβάρων στη μονοκομματική διακυβέρνηση.

Εκλογές αντιπολίτευσης θα είναι κατά μείζονα λόγο οι δρομολογούμενες εκλογές της ενισχυμένης αναλογικής, αφού το κυρίως διακύβευμά τους αφορά τη διόρθωση του αποτελέσματος των εκλογών της απλής αναλογικής ώστε ο νικητής τους να μην κυβερνήσει ανεξέλεγκτος σε κενό αντιπολίτευσης.

Δεδομένου ότι αυτή τη φορά δεν θα υπάρχει ο ανασταλτικός φόβος της ακυβερνησίας, κανένας δεν θα μπορεί να επενδύσει επάνω του ούτε να προεξοφλήσει με σιγουριά υπέρ τίνος θα λειτουργήσουν οι δυναμικές αποκατάστασης των ισορροπιών που θα αναπτυχθούν.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής