«Το εργαστήριο του μέλλοντος» και οι ελληνικοί «Υδάτινοι κόσμοι»

Οι «ακτινογραφίες» 12 λιμνοδεξαμενών της Ελλάδας, οι οποίες σχηματίστηκαν για την ύδρευση, την άρδευση και την ενέργεια, πρωταγωνιστούν στο βυζαντινού ύφους περίπτερο της χώρας μας, στους Κήπους της Βενετίας, εκεί όπου από το Σάββατο άνοιξε και επισήμως για το ευρύ κοινό τις πύλες της η 18η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής. Πρόκειται για «αναρτημένες γυάλινες αμμοβολημένες επιφάνειες με σχέδια από τις κοίτες των τεχνητών λιμνών που μοιάζουν με νησιά, καθώς συγκροτούν ένα αντίστροφο αρχιπέλαγος διασκορπισμένο στο ορεινό ανάγλυφο», όπως περιέγραφαν σε συνέντευξή τους στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Κωστής Πανηγύρης και ο επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ανδρέας Νικολοβγένης την κεντρική εγκατάσταση της συμμετοχής τους υπό τον τίτλο «Υδάτινοι κόσμοι», με την οποία εκπροσωπούν την Ελλάδα στη δεύτερη μετά την πανδημία διεθνή διοργάνωση, κατά τη διάρκεια της οποίας η Βενετία μεταμορφώνεται στον ομφαλό της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής. Φέτος τον πρώτο λόγο έχουν εκείνοι που ως τώρα ήταν αθέατοι: οι Αφρικανοί, είτε ζουν στην ήπειρό τους είτε είναι μέλη της αφρικανικής διασποράς. Χαρακτηριστικό είναι ότι από τους 89 συμμετέχοντες στην κεντρική έκθεση υπό τον τίτλο «Το εργαστήριο του μέλλοντος» οι περισσότεροι από τους μισούς είναι αφρικανικής καταγωγής. Οι μισές είναι γυναίκες και ο μέσος όρος ηλικίας τους είναι τα 43 έτη.

Το γερό αυτό ανακάτεμα της τράπουλας αποτέλεσε προτεραιότητα για τη φετινή καλλιτεχνική διευθύντρια της διοργάνωσης, την γκανεζο-σκωτσέζα καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής και συγγραφέα επιτυχημένων εμπορικά βιβλίων Λέσλι Λόκο, η οποία συμπεριέλαβε στην κεντρική έκθεση  καταξιωμένους αρχιτέκτονες, όπως ο γεννημένος στην Μπουρκίνα Φάσο και πρώτος Αφρικανός που κέρδισε το βραβείο Πρίτσκερ, Φρανσίς Κερέ, αλλά και έναν μεγάλο αριθμό ανερχόμενων αρχιτεκτόνων, θέλοντας να φωτίσει την πολυπλοκότητα και τον πλούτο των ιδεών που πηγάζουν από αυτή την ήπειρο, την ταχύτερα αναπτυσσόμενη σε πληθυσμό στον κόσμο και, για πολλούς, έναν δείκτη που μαρτυρά προς τα πού κατευθύνονται η αρχιτεκτονική και η ανάπτυξη.

Τέχνη, ακτιβισμός, παιχνίδι

«Το εργαστήριο του μέλλοντος» δίνει έμφαση στον ρόλο της αφήγησης στη δημιουργία της αρχιτεκτονικής, αμφισβητώντας τι είναι η πειθαρχία, τι πρέπει να είναι και πώς μπορεί να μεταμορφώσει την κοινωνία μέσω των δημιουργικών ιδεών και όχι των βίαιων παρεμβάσεων. Eξετάζει τρόπους οικοδόμησης που δεν εκμεταλλεύονται τη φύση και τον άνθρωπο στον βαθμό που το έκαναν στο παρελθόν και που συχνά δεν απαιτούν μεγάλες κατασκευές. Η Λόκο μάλιστα εντάσσει στον κόσμο της αρχιτεκτονικής την τέχνη, την περφόρμανς, τον ακτιβισμό, το παιχνίδι και διερευνά εναλλακτικούς τρόπους διαμονής στον φυσικό χώρο ώστε να διαμείνουν όσοι στερούνται τη δυνατότητα και τους πόρους να χτίσουν μεγάλες μόνιμες κατασκευές, ενώ προτείνει και λύσεις που συνδυάζουν την υφαντική ή την οικοδόμηση με χώμα.

Οι πρώτες εντυπώσεις από την Μπιενάλε, η οποία άνοιξε επίσημα τις πόρτες της για το κοινό την Κυριακή, αλλά οι προεπισκοπήσεις για τους δημοσιογράφους και εξειδικευμένο κοινό είχαν ξεκινήσει ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα, είναι θετικές, με ελάχιστους αστερίσκους για τις προθέσεις  και τον τρόπο που τις παρουσίασε η φετινή επικεφαλής.

Ωστόσο η Μπιενάλε αποτελείται από δύο σκέλη: την κεντρική έκθεση και τα εθνικά περίπτερα. Οσο για τους συμμετέχοντες που κατάφεραν να ξεχωρίσουν και να τιμηθούν με τον Χρυσό Λέοντα, είναι το περίπτερο της Βραζιλίας, που προσκαλεί τους επισκέπτες να αγγίξουν, να αισθανθούν και να μυρίσουν τη γη, και η ομάδα DAAR (Decolonizing Architecture Art Research) για τη συμμετοχή της στην κεντρική έκθεση διερευνώντας την έννοια της αποαποικιοποίησης.

Info

Η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής στη Βενετία διαρκεί έως τις 26 Νοεμβρίου.