Εχθροπάθεια και χολή {CR}

Πήγε ο Πρωθυπουργός (ως Πρωθυπουργός κι όχι ως Μητσοτάκης) να χαιρετήσει τους ανθρώπους των προεκλογικών περιπτέρων και εκείνοι που βρίσκονταν μέσα στο κιόσκι του Βαρουφάκη ήταν οι μόνοι που αρνήθηκαν να του κάνουν χειραψία – μάλιστα ο ένας δήλωσε «καλύτερα να μου κοβόταν το χέρι». Φυσικά – προφανώς το χέρι τού είναι χρήσιμο σε διάφορες δραστηριότητες.

Βέβαια υπάρχει και η ερμηνεία της προφύλαξης λόγω του ότι κυκλοφορεί πάλι Κόβιντ, αλλά απ’ την άλλη, φάνηκε ενδεχομένως πως υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που αρνούνται μέχρι και τη χειραψία στον (όποιον) εκλεγμένο πρωθυπουργό της χώρας, παρότι ο αρχηγός τους έκανε κάθε τόσο μια χαρά σφιχτές χειραψίες (για να δείξει ότι είναι και γυμνασμένος) με όλους εκείνους τους απεχθείς της Τρόικας, ασχέτως τι πίστευε ή όχι, εφόσον η πολιτική είναι ακριβώς αυτό: ότι οι διαφορές επιλύονται με τον λόγο και τηρούνται πάντα τα διπλωματικά προσχήματα, η ευγένεια και τα τελετουργικά στοιχεία. Θυμόμαστε τον παγκόσμιο σάλο που ξέσπασε όταν ο Ερντογάν κάθισε στον καναπέ, αλλά δεν προέβλεψε πού θα καθίσει η ευρωπαία πολιτικός που τον είχε επισκεφθεί – μην ξεχνούμε, δε, πως ο Χάνιμπαλ Λέκτερ δεν μαγείρευε κι έτρωγε φονικούς, ή κακούς ανθρώπους, αλλά αγενείς. Απλώς αγενείς. Ισως διότι η αγένεια εξυπακούει κι άλλα, πολύ χειρότερα. (Μια καλημέρα είν’ αυτή, πες την κι ας πέσει χάμω.)

Αυτό που λέμε αστική ευγένεια είναι μεγάλη, πολύ σοβαρή υπόθεση και καθόλου ταξική. Και σημαίνει γενικώς και ιδίως στην πολιτική πως μπορούμε να είμαστε ακόμα και από διαφορετικά έθνη, και ίσως θανάσιμοι αντίπαλοι, σε κατάσταση πολέμου, αλλά όταν συναντιούνται δύο πολιτικοί επικεφαλής των έχθιστων αντιπάλων θα κάνουνε μια χειραψία, έστω και απρόθυμη, θυμίζοντας στο εαυτό τους πως, παρ’ όλ’ αυτά, παραμένουνε πολιτισμένοι άνθρωποι, κι όχι ζώα. Πως η μοίρα, τελικώς, είναι κοινή. Πολύ περισσότερο αυτό συμβαίνει στη διπλωματία. Κι ακόμα και σε αγώνες μποξ, όπου ο ένας εκ των δύο μπορεί να πέσει σε λίγο ξερός από μια γροθιά του άλλου, πριν από την έναρξη του ανηλεούς αλληλο- ξυλοκοπήματος, οι αντίπαλοι δίνουν τα χέρια και κάνουν ευγενή υπόκλιση. Εν προκειμένω, με τους Βαρουφακαίους τι συνέβη; Μάλλον πίστευαν πως επιδεικνύοντας αγένεια κάνουνε φαντασιακή επανάσταση, πως κάτι τέτοιο είναι προοδευτικό, ή πως αγγίζοντας τον Μητσοτάκη θα κολλήσουνε συντηρητισμό, θα μολυνθεί το αντάρτικο πνεύμα τους και θα αναστενάξει ο Βελουχιώτης κάπου από την Εκάλη.

Εχθροπάθεια. Το χειρότερο; Εχθροπάθεια που δεν μπορεί να αυτοελεγχθεί, να κρυφτεί. Θαρρείς και ο άλλος τους έσφαξε τον πατέρα, ή πως αν δείξουνε μεγαλείο, αυτοπεποίθηση και σοβαρή, ευγενή αυτάρκεια θα κινδυνέψει το ψευδο-κουρσάρικο πνεύμα τους – σιγά τα αίματα, ρε πατριώτες. Καταρχήν, σε μια τέτοια περίπτωση, δεν χαιρετάς τον συγκεκριμένο Μητσοτάκη (ή όποιον άλλο αρχηγό), αλλά έναν πολιτικό αντίπαλο, με τον οποίο θα λύσεις τις διαφορές σου στις εκλογές, με την ειρηνική ψήφο του λαού, κι όχι αν του κάνεις μούτρα ή δεν του δίνεις το χέρι σε μια χειρονομία αυτού που λέμε «πολιτικός πολιτισμός» ή απλώς αγωγή που έχεις πάρει ή όχι απ’ το σπίτι.

Βέβαια η προσπάθεια δαιμονοποίησης του πολιτικού αντιπάλου δεν είναι νέο φρούτο, αλλά παλιά συνταγή που σπάνια έχει αντίκρισμα επί της ουσίας, αφού εκείνο που μετράει είναι κυρίως η πραγματικότητα: αν πάει καλά η κοινωνία από πολλές απόψεις ο κόσμος ψηφίζει ανάλογα, αν όχι, και με το ζόρι να πας να ωραιοποιήσεις κάποιον, αυτό δεν θα πετύχει ποτέ – ο ψηφοφόρος με κοινή λογική έχει τα δικά του μέτρα και σταθμά. (Συν, βεβαίως, τον εκτεταμένο ανορθολογισμό που κι αυτός υπάρχει πάντα.) Η προπαγάνδα, για να βρει έδαφος, πρέπει να υπάρχει το υπόστρωμα της πραγματικότητας κι όχι κενό αέρος – βέβαια κυκλοφορούν κι εκείνοι που σκέφτονται με βάση μια παγιωμένη ιδεοληψία ή στη βάση της αναλλοίωτης εναντίωσης και του ετεροκαθορισμού. Βρέξει – χιονίσει. Παρότι η πολιτική διαχειρίζεται την πραγματικότητα, υπάρχουν κι εκείνοι που είναι εκτός και σκέφτονται ακόμα με βάση την μπουγάδα εγκεφάλου που τους έγινε πριν από τριάντα χρόνια και πορεύονται με αυτήν, ερήμην του τι έχει συμβεί ενδιάμεσα και του τι συμβαίνει. Η πραγματικότητα απλώς δεν υπάρχει – εδώ, στα χρόνια των πακέτων, της αφθονίας και της σπατάλης (επί ΠΑΣΟΚ) έβγαιναν οι άλλοι της 17Ν και σκότωναν διότι «ο λαός πεινούσε». (Κι ακόμα βογκούσε ο Γράμμος-Βίτσι.)

Είμαστε μια μικρή χώρα, περικυκλωμένη από αρκετούς παράφρονες και ουκ ολίγα ψώνια. Αυτό μας φτάνει. Δηλαδή δεν έχουμε την επιπλέον πολυτέλεια να νοούμε ως πολιτική το μίσος κατά άλλων συμπολιτών, απλώς επειδή έχουν διαφορετική άποψη, να θεωρούμε τη μόνιμη εχθροπάθεια ως αντίληψη κόσμου. Αυτή η δυνάμει εμφυλιοπολεμική στάση δεν είναι ιδιαίτερα παραγωγική. Αν, δε, κάποιοι δίνουν ή δεν δίνουν για απλό χαιρετισμό το χέρι τους σε διερχόμενο πολιτικό αντίπαλο, δεν αλλάζει τίποτε – και το αν θα γίνουνε κοψοχέρηδες τώρα ή μετά, μένει να αποδειχτεί. Αλλά, αφού και ο καρα-αστός Βαρουφάκης επαίνεσε εκ των υστέρων τη στάση τους, τότε, δύο τινά μας απομένουν: ή να πεθάνουμε ή να γελάσουμε.