Πού χάθηκε η έμπνευση και ο αυθορμητισμός;

Αν κάποιος σπουδαστής του πολιτικού φαινομένου αναζητούσε μια προεκλογική περίοδο για να κατανοήσει τον τρόπο που οι μηχανισμοί επιρροής ενισχύονται από την καινοτομία και την πολιτική ευρηματικότητα, δεν θα είχαν πολλά να του προσφέρουν οι εκλογικές αυτές ημέρες σε εξέλιξη, που φτάνουν στο τέλος τους.

Ακούσαμε ότι η περίοδος θα ήταν ακραία τοξική, με υψηλή ένταση στη σύγκρουση και αντιπαράθεση πέρα από το μέτρο. Είδαμε μια προεκλογική εκστρατεία συνηθισμένη, συμβατική, χωρίς αυθορμητισμό και χωρίς έμπνευση. «Βαρετή!», πλανάται το ψιθυριστό σχόλιο. Ούτε ιδιαίτερα οξεία σύγκρουση υπήρξε, ούτε το μέτρο χάθηκε, ούτε οι πολιτικοί αντίπαλοι υιοθέτησαν ακραία διαιρετικό λόγο του τύπου «ή εμείς ή αυτοί» ή της κατηγορίας περί «καλής» και «κακής» πλευράς της ιστορίας.

Ισως η απλή αναλογική, που τη συνοδεύει ένας κατευνασμός της φαντασίας ως προς μια πιθανή παντοδυναμία, να είναι η απάντηση. Ισως η αδυναμία των κύριων πρωταγωνιστών να απομακρυνθούν από τον γνωστό εαυτό τους να είναι η αιτία αυτής της απουσίας δημιουργικότητας και νεωτερικής έμπνευσης στις ιδέες, στον λόγο και την καινοτόμα σκηνοθεσία τους.

Μια επανάληψη διατρέχει την καμπάνια, της αφαιρεί την αναμενόμενη κινητήρια δύναμη και ορμή, την περιορίζει στο συμβατικό και την κάνει στο τέλος αδιάφορη για πολλούς ως πρόσκληση συμμετοχής, συμπόρευσης και απόφασης στην κάλπη.

Δεν είναι χωρίς σημασία για το τελικό αποτέλεσμα μια προεκλογική καμπάνια. Αντίθετα. Μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική αν ο πολιτικός συσχετισμός είναι οριακός, αν ένα μικρό ποσοστό αρκεί για την ανατροπή μιας διαμορφωμένης κατάστασης. Δεν είναι η περίπτωση. Μέσα στην τετραετία, το σταθερό αριθμητικό προβάδισμα της κυβερνητικής παράταξης έχει παγιώσει μια εικόνα, η οποία  επειδή διαθέτει στέρεη κοινωνική και πολιτική βάση δεν μπορεί να ανατραπεί από μια πρόσφορη προεκλογική εκστρατεία. Εκεί που απουσιάζει η πολιτική δεν μπορεί να πάρει τη θέση της μια επικοινωνία.

Αυτό που αφαιρεί έμπνευση και περιορίζει το πεδίο της ανάπτυξής της είναι η απουσία μιας άλλης, καινοτόμας και εναλλακτικής πολιτικής. Το περιεχόμενο είναι η βάση κάθε πολιτικής σε ανάπτυξη, όπως χαρακτηριστικά είναι μια προεκλογική εκστρατεία. Δεν μπορεί να νοηθεί στην παρούσα συνθήκη λοιπόν μια σκηνοθεσία που θα μας οδηγούσε σε μια άλλη φάση, ως προς την εικονική αποτύπωση της τρέχουσας πραγματικότητάς μας. Η στασιμότητα στη σκέψη, στις ιδέες και τις προτάσεις γίνεται το ευρύτερο σκηνικό, που μόνο τον υπαρκτό εαυτό του μπορεί να φανταστεί ως εκδοχή.

Οι λέξεις – οι λέξεις πάντα – αποτυπώνουν αυτή την εγκατεστημένη αδράνεια απέναντι στην ανάγκη της πολιτικής δημιουργικότητας. Λέξεις από το παρελθόν, με το περιεχόμενο του παρελθόντος και την ελπίδα να ξαναφέρουν στο πολιτικά άνυδρο παρόν παλαιές παραστάσεις προσώπων και εποχών.

Η «αλλαγή» παραμένει η πιο χαρακτηριστική. Η ανάκληση του Ανδρέα Παπανδρέου και η σχετική έριδα ακόμη περισσότερο. Εκεί που η πολιτική δεν μπορεί να υπάρξει ως καινοτομία επιστρέφει ως παραλυτική ανάμνηση. Η «σταθερότητα» μια άλλη. Είναι το συνώνυμο της αδράνειας, που πάντα επικαλείται τον φόβο, μπροστά στους κινδύνους κάθε αλλαγής, ακόμη και φθαρμένης. Πάνω σε αυτή την έσω ακινησία επι-σκηνοθετήθηκαν οι καμπάνιες. Πίσω τους βρίσκεται η διαχειριστική αντίληψη της πολιτικής, που αναπόφευκτα συνυπάρχει με τον βαρετό εαυτό της.

Ο Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας