Το κοσμικό «ευαγγέλιο» {LF}του neopolar

Κάθε νέα κυκλοφορία του Frederic Fajardie αποτελεί είδηση για το περιορισμένο ίσως στη χώρα μας, αλλά πολύ ιδιαίτερο και πολιτικοκοινωνικά συνειδητοποιημένο κοινό. Οι Εκδόσεις Συναδέλφων, πιστές στο ιδεολογικό πλαίσιό τους, μας στέλνουν ένα ακόμα από τα τελευταία έργα του, το «Full speed» (σελίδες 299, σε μετάφραση Γιάννη Καυκιά), γραμμένο το 2003, πέντε χρόνια πριν από τον θάνατο του εξηντάχρονου συγγραφέα…

Οπως σε όλα τα έργα του, η πλοκή δεν έχει πρωτεύουσα σημασία. Ο Fajardie χρησιμοποιεί την πλοκή ως αφορμή, ως δικαιολογία. Στήνει ένα σκηνικό γεμάτο από πρωτοφανούς κλίμακας, σχεδόν σουρεαλιστικά, γεγονότα που εκτυλίσσονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, μόνο και μόνο για να έχει την ευκαιρία να ασκήσει την ισοπεδωτικά εξοντωτική κριτική του κατά της σύγχρονης, διεφθαρμένης κοινωνίας. Μιας κοινωνίας του θεάματος (βλέπε Guy Debord), όπου τα πάντα έχουν πια μια αντεστραμμένη μορφή.

Εδώ το σκηνικό μοιάζει αληθινά εφιαλτικό από την πρώτη κιόλας στιγμή. Τρεις τρομεροί και φοβεροί τύποι, επαγγελματίες με άψογη, υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε εκλεκτές τρομοκρατικές σχολές, αναλαμβάνουν την αποστολή να αιματοκυλίσουν το Παρίσι. Κτίρια ανατινάζονται κατά βούληση και διεφθαρμένοι κρατικοί λειτουργοί δολοφονούνται με αποτρόπαιο τρόπο, ο ένας μετά τον άλλο. Η ισοπεδωτικά βομβαρδισμένη Βαγδάτη μοιάζει με παιδικό παραμύθι μπροστά στην πυρπολημένη γαλλική πρωτεύουσα. Η μοναδική επιλογή για την αμφιλεγόμενη ηγεσία της γαλλικής αστυνομίας είναι η ανάθεση της υπόθεσης στον ιδιόρρυθμο, αντισυμβατικό και διπλωματούχο σε θέματα κοινωνικής ευαισθησίας, αστυνομικό διευθυντή Παντοβάνι. Ομως ο Παντοβάνι και η ομάδα του έχουν να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα και δύο ακόμη υποθέσεις, έστω και ήσσονος σημασίας. Πρόκειται για έναν serial killer, που δολοφονεί τραβεστί, και έναν φριχτό παιδεραστή που πέραν του κυκλώματος προώθησης ανηλίκων, όταν βρεθεί στην κατάλληλη διάθεση, σκοτώνει κάποια από αυτά…

Μαύρο χιούμορ

Εννοείται πως το μεγάλο βάρος της πλοκής αναφέρεται στα ιδιοφυή και ανατριχιαστικά χτυπήματα της τριμελούς ομάδας των επαγγελματιών της τρομοκρατίας. Εκεί άλλωστε που υπάρχουν είτε εκατόμβες θυμάτων, στις επιθέσεις σε δημόσιους χώρους, είτε πολλοί επώνυμοι λακέδες του καθεστώτος, που βρίσκονται κατακρεουργημένοι στα διαμερίσματά τους. Κι ο Παντοβάνι με τους συνεργάτες του γυρίζουν σαν σβούρα ανάμεσα σε διαμελισμένα κορμιά, προσπαθώντας να εντοπίσουν τα ίχνη των τριών ανάλγητων δολοφόνων, έχοντας σαν όπλα την ευφυΐα τους κι ένα ακατανόητο, μαύρο έως κατάμαυρο, κυνικό χιούμορ, που συνοδεύεται όμως πάντα από σχόλια κοινωνικής ευαισθησίας…

Είπαμε ότι η πλοκή χρησιμοποιείται ως δικαιολογία, περίπου ως άλλοθι. Ο Fajardie είναι βαθιά πολιτικοποιημένος κι έχει συγκεκριμένες απόψεις. Θεωρώ ότι αποτελεί την εξέλιξη της διαβόητης γενιάς του neopolar, καθώς διατηρεί πολλά στοιχεία της, αλλά στα έργα του η κοινωνική κριτική, η επίθεση κατά της κρατικής βίας και της διαφθοράς και η αντίσταση ενάντια σε κάθε μορφής εξουσιαστική δύναμη προσεγγίζουν το υψηλότερο επίπεδο αυτού που αποκαλώ κοινωνικοαστυνομικό μυθιστόρημα. Αυτό που ξεκίνησε ο Manchette με το εμβληματικό «Η πρηνής θέση του σκοπευτή» αποτελεί τον φάρο που δίνει ακόμα φως στο neopolar και τους επιγόνους του, αλλά ο Fajardie το ταξιδεύει ακόμα πιο μακριά. Το τερματίζει.

Χωρίς όρια

Στο «Full speed» ο συγγραφέας αποδεικνύει για μία ακόμα φορά ότι δεν γνωρίζει όρια. Βγάζει προκλητικά τη γλώσσα στους κρατικούς λειτουργούς, στους αστυνομικούς, στους εκπρόσωπους των ΜΜΕ, γενικότερα σε κάθε φορέα της εξουσίας, μικρό ή μεγάλο. Δεν υπάρχει κανείς σεβασμός για κανένα και όλοι θα δεχτούν την ανελέητη επίθεση της δολοφονικής πένας του συγγραφέα. Ο καθένας θα εισπράξει αυτό που δικαιούται… Η κριτική πάντα ισοπεδωτική… Εξοντωτική… Δεν υπάρχουν δικαιολογίες και άλλοθι. Οταν τρως και πίνεις σε μια ταβέρνα, στο τέλος θα πληρώσεις και τον λογαριασμό. Ετσι και στο δικαστήριο που στήνει στο μυαλό του ο Fajardie θα αποδοθεί η, προσωπική του, δικαιοσύνη όσο σκληρή κι απόλυτη κι αν φαντάζει…

Το ύφος γραφής του Fajardie είναι μοναδικό. Απλό, λιτό, σκληρό πολλές φορές, με κάποιες περιγραφές που αληθινά σοκάρουν. Η αποφόρτιση ενός τόσο σκληρού κειμένου επιτυγχάνεται με εξαιρετικό τρόπο μέσω των διαλόγων και του πραγματικά βιτριολικού σουρεαλιστικού χιούμορ, τυπικού χαρακτηριστικού του συγγραφέα. Ειδικά ο απίστευτος Παντοβάνι εκτοξεύει αυθόρμητα βόμβες χιούμορ, είτε μιλώντας με τους συνεργάτες του είτε περιγράφοντας δευτερεύοντες χαρακτήρες του έργου…

Ενα τελευταίο και λίαν ενδιαφέρον σημείο αποτελεί η καταιγιστική ροή των γεγονότων, που εκτυλίσσονται με μορφή σουρεαλιστικής χιονοστιβάδας, μακριά από κάθε πραγματικότητα. Για παράδειγμα, ο συρμός με τους τροτσκιστές που ανατινάζεται και πέφτει πάνω στο ποταμόπλοιο στον Σηκουάνα, γεμάτο με αμερικανούς τουρίστες! Αυτή ακριβώς η ιλιγγιώδης ταχύτητα όσων συμβαίνουν σε συνδυασμό με τις γεμάτες χιούμορ κυνικές ατάκες των ηρώων παραπέμπουν σαφώς σε ταινίες των ιδιοφυϊών Γκράουτσο (και λοιπών αδελφών) Μαρξ… Κάτι που συνάντησα και στο εξαιρετικό «Νεκροτομείο πλήρες» του μέγιστου Manchette… Χιούμορ βιτριολικό, ιερόσυλο και τελικά ανατρεπτικό…

Fajardie, Manchette και αδελφοί Μαρξ. Τρεις είναι πολλοί για να θεωρηθεί σύμπτωση. Αντίθετα, είναι σκόπιμη κοινή οπτική στο έργο τριών μετρ της αντεξουσιαστικής σκηνής. Η μετάφραση του Γιάννη Καυκιά μοναδική, απολύτως πιστή στο μοναδικό ύφος του συγγραφέα.

{1BSYG}Φρεντερίκ Α.Φαζαρντί{1BSYG}{CR}{2BTIT}Full speed{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μτφ. Γιάννης Καυκιάς{CR}Οι εκδόσεις των συναδέλφων{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 19 ευρ{4BTIM}ώ