Ο κύριος «ηλεκτρική μπαταρία»

Τον Ιλον Μασκ, τον νοτιοαφρικανικής καταγωγής ιδρυτή της Tesla και της Space X, τον ξέρουν όλοι. Τον Κινέζο Γιου Τσουν Ζενγκ, πάλι, ή Ρόμπιν Ζενγκ για τους δυτικούς του φίλους, τον ιδρυτή της Contemporary Amperex Technology Ltd (CATL), ελάχιστοι. Κι όμως, ο Φεντερίκο Φουμπίνι, ένας γνωστός ιταλός δημοσιογράφος και συγγραφέας που παρακολουθεί στενά εδώ και 20 χρόνια τις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις, θεωρεί ότι πρέπει να «ξεχάσουμε» τον πρώτο και να επικεντρωθούμε στον δεύτερο. Γιατί η εταιρεία του ελέγχει το ένα τρίτο και πλέον της παγκόσμιας αγοράς ηλεκτρικών μπαταριών και αποτελεί τον κύριο προμηθευτή τόσο γιγάντων του καπιταλισμού του 20ού αιώνα, όπως η Ford ή η BMW, όσο και πρωταθλητών του 21ου αιώνα, όπως, ακριβώς, η Tesla. Αυτόν τον μυστηριώδη 55χρονο λοιπόν, που διαμένει επισήμως στο Χονγκ Κονγκ, έχει διδακτορικό στη Φυσική από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών, και μία από τις μεγαλύτερες περιουσίες στον κόσμο, κάπου μεταξύ 30 και 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προτείνει ο Φουμπίνι ως τον «πιο ισχυρό καπιταλιστή στον κόσμο».

Για να καταλάβουμε όμως γιατί θεωρείται τόσο σημαντικός ο Ρόμπιν Ζενγκ, πρέπει πρώτα να έχουμε κατά νου μερικά στοιχεία για την παγκόσμια αγορά των ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Σύμφωνα λοιπόν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), ο κόσμος ξόδεψε πέρυσι για ηλεκτρικά αυτοκίνητα σχεδόν 500 δισεκατομμύρια δολάρια – ποσό κατά 50% υψηλότερο σε σύγκριση με το 2021. Και είναι βέβαιο πως φέτος θα ξοδέψει επί τούτου ακόμη περισσότερα. Τους τελευταίους μήνες του 2022, το ποσοστό των ταξινομημένων αυτοκινήτων που κινούνται μόνο με ηλεκτρικές μπαταρίες στην Ευρώπη (για να μην αναφερθούμε στα υβριδικά), ξεπέρασε κατά πολύ τα αυτοκίνητα diesel. Τα τελευταία ήταν η κυρίαρχη τεχνολογία μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η ναυαρχίδα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ένα 53% της αγοράς αυτοκινήτων ακόμα και το 2014. Αλλά το diesel, υπενθυμίζει ο Φεντερίκο Φουμπίνι στη στήλη που διατηρεί στην «Corriere della Sera», καταστράφηκε από τα σκάνδαλα της Volkswagen, η οποία «έστηνε» τους ελέγχους εκπομπών προκειμένου να κρύψει πόσο απαρχαιωμένα ήταν πια τα μοντέλα της απέναντι στις κλιματικές προκλήσεις. Η πλειονότητα των μοντέλων που πωλούνται σήμερα στην Ευρώπη είναι αυτοκίνητα με μπαταρία λιθίου. Ομως η Ευρώπη δεν είναι τίποτα: τα μισά από τα σχεδόν τριάντα εκατομμύρια μοντέλα στους δρόμους σήμερα απαντούν στην Κίνα. Ανεξάρτητα από τις ευρωπαϊκές οδηγίες, σε λίγα χρόνια τα νέα αυτοκίνητα που θα κινούνται μόνο με βενζίνη ή ντίζελ θα είναι σπάνιο φαινόμενο.

Βρισκόμαστε λοιπόν αντιμέτωποι με μία επανάσταση, η οποία επηρεάζει και τις εμπορικές ροές από και προς την Ευρώπη. Μέχρι και την άνοιξη του 2020, η Ευρώπη πωλούσε κάθε τρίμηνο στους Κινέζους αυτοκίνητα συνολικού ύψους ακόμη και έξι δισεκατομμυρίων ευρώ – και δεν εισήγαγε σχεδόν τίποτα. Σήμερα, εξακολουθεί μεν να εξάγει περισσότερα από ό,τι εισάγει, εισάγει όμως από την Κίνα δεκαπλάσιας αξίας ηλεκτρικά αυτοκίνητα από ό,τι τής εξάγει. Είναι σαφές ότι έχουμε εμπορικό έλλειμμα στη νέα τεχνολογία που κερδίζει έδαφος σε έναν τομέα όπου κάποτε κυριαρχούσε η Ευρώπη: παραμένουμε πλεονασματικοί μόνο στις παρακμάζουσες τεχνολογίες. Στο μεταξύ, τα στοιχεία δείχνουν πως το 2021, η Κίνα εξήγαγε ανά τρίμηνο στον κόσμο αυτοκίνητα συνολικής αξίας 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων – και σήμερα έχει φτάσει στα 70 δισεκατομμύρια.

Κάπου εδώ μπαίνει στη μέση ο Ρόμπιν Ζενγκ. Γνωρίζουμε για αυτόν μόνο τα βασικά. Γεννήθηκε το 1968 σε ένα χωριό της επαρχίας Φουτζιάν, στη νοτιοανατολική Κίνα, σπούδασε ναυπηγός μηχανολόγος μηχανικός στο πανεπιστήμιο Τζιαοτόνγκ της Σαγκάης, κατόπιν εργάστηκε για λίγα χρόνια σε ένα εργοστάσιο ηλεκτρονικών εξαρτημάτων και το 1999, ίδρυσε μαζί με δύο πρώην συναδέλφους του την Amperex Technology, μία εταιρεία που έφτιαχνε μπαταρίες για ψηφιακά γκάτζετ, συμπεριλαμβανομένων και iPhones. Παράλληλα, συνέχισε τις σπουδές του, πήρε το 2001 μεταπτυχιακό στην ηλεκτρονική μηχανική από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Νότιας Κίνας και πέντε χρόνια αργότερα, διδακτορικό στη Φυσική. Στο μεταξύ, το 2005, είχε πουλήσει την Amperex Technology σε μία γιαπωνέζικη πολυεθνική, παραμένοντας όμως ως μάνατζερ. Και το 2012, ίδρυσε ως spin-off την Contemporary Amperex Technology (CATL), που κατασκευάζει επαναφορτιζόμενες μπαταρίες ιόντων-λιθίου – και έγινε το 2017, με βάση τις πωλήσεις, ο μεγαλύτερος προμηθευτής μπαταριών προοριζόμενων για ηλεκτρικά οχήματα παγκοσμίως. Η εταιρεία εισήχθη το 2018 στο χρηματιστήριο της Σεντζέν. Ο Ρόμπιν Ζενγκ είναι σήμερα σύμφωνα με το Bloomberg ο 36ος πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο.

Το μεγάλο πρόβλημα, είναι πως η Ευρώπη εμφανίζει τόσο μεγάλη καθυστέρηση στον συγκεκριμένο τομέα που δεν αντιλαμβάνεται καν τι συμβαίνει γύρω της. Δεν είναι μόνο ότι έξι από τους 10 μεγαλύτερους κατασκευαστές ηλεκτρικών μπαταριών είναι κινεζικοί: τρεις άλλοι είναι νοτιοκορεατικοί και ένας, ιαπωνικός. Ακόμα πιο σημαντικός, ωστόσο, είναι ο τρόπος με τον οποίο κινούνται στην Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, τέσσερις από τους κατασκευαστές αυτούς έχουν ανακοινώσει περισσότερα από 11 δισεκατομμύρια ευρώ σε «πράσινες» επενδύσεις σε μία και μόνο χώρα της ΕΕ: την ανελεύθερη, φιλορωσική Ουγγαρία του Βίκτορ Ορμπαν. Μπορεί η υπόλοιπη Ευρώπη να επικεντρώνεται στην απολυταρχία και την κλεπτοκρατία του καθεστώτος του, καθώς και στις στενές του σχέσεις με το Κρεμλίνο, οι κινέζοι και οι κορεάτες επενδυτές όμως βλέπουν μόνο το πόσο εύκολα, οικονομικά και πολιτικά ακίνδυνα μπορούν να κάνουν εκεί τις μπίζνες τους. Περιττό να επισημάνουμε, πως επικεφαλής των επενδύσεων αυτών, με ένα πρότζεκτ 7,3 δισ. ευρώ είναι… η CATL του Ρόμπιν Ζενγκ.