Αδικα ετοιμάζονται οι διαμεσολαβητές

Από πολλές πλευρές έρχονται οι πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας εκκολάπτονται για την αμέσως μετεκλογική περίοδο, ακριβέστερα, όταν προκύψουν οι νέες κυβερνήσεις και στα δύο κράτη. Αυτό βέβαια, στο μέτρο που αληθεύει – κάτι που μάλλον ισχύει -, αφήνει ακόμα πολλά αναπάντητα ερωτήματα, τα κυριότερα εκ των οποίων είναι τρία: πρώτον, ποιες θα είναι αυτές οι πρωτοβουλίες. Δεύτερον, τι είδους συντονισμός θα υπάρχει (ή όχι) μεταξύ τους. Και, τρίτον, το κυριότερο, και πολύ σύνθετο, τι κυβερνήσεις θα σχηματιστούν, πότε και με ποια διάθεση και δυνατότητα να διαπραγματευτούν τι μεταξύ τους με ή χωρίς… εξωτερική βοήθεια.

Ξεκινώντας από το τελευταίο, είναι σχήμα οξύμωρο να φαντάζεται κανείς ότι όλα όσα δεν έγιναν μέχρι σήμερα έπειτα από πάνω από… 60 γύρους διερευνητικών επαφών μεταξύ των δύο κρατών και από πλήθος αντίστοιχες φανερές ή μη πρωτοβουλίες εντός, εκτός και επί τα αυτά, θα μπορέσουν να καρποφορήσουν τώρα επειδή θα συμβεί τι ακριβώς; Επειδή τυχαίνει και τα δύο κράτη να έχουν εκλογές ταυτόχρονα; Ποιος μέγας πολιτικός εγκέφαλος σκέφτηκε ότι κάτι τέτοιο είναι αρκετό για να υπερκεράσει τα δομικά αίτια των ελληνοτουρκικών εντάσεων; Μόνο κάποιος που δεν (θέλει να) αντιλαμβάνεται είτε ότι η Τουρκία απειλεί ανοιχτά και ευθέως την ελληνική ακεραιότητα, είτε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αποδεχθεί κάτι τέτοιο, ακόμα και στο ενδεχόμενο που μία (όποια) ελληνική κυβέρνηση είχε την ακρισία να πιστέψει ότι μπορεί να μετέχει σε μία τέτοιου είδους συζήτηση. Αυτό δεν γίνεται. Τόσο απλά.

Φυσικά, μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι η κυβερνητική πραγματικότητα που θα διαμορφωθεί στην Τουρκία θα επιτρέψει μία νέα αρχή: ναι, υπό την προϋπόθεση ότι είναι αφελής. Σχεδόν ολόκληρη η τουρκική πολιτική σκηνή, ούτε καν μόνον οι δύο εκλογικοί μονομάχοι, έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με την άποψη ότι η Ελλάδα κατέχει παράνομα τουρκικά νησιά και ότι η Τουρκία πρέπει να τα πάρει πίσω, όπως και ότι τα θαλάσσια σύνορα πρέπει να ξαναχαραχτούν, ότι η Συνθήκη της Λωζάννης πρέπει να αντικατασταθεί ως πεπαλαιωμένη κ.ο.κ. Ολα αυτά δεν είναι προσπεράσιμα με κάποια διαμεσολάβηση, όποιος κι αν την κάνει. Και η Τουρκία δεν πρόκειται να τα αποσύρει. Ποτέ. Οπότε όλη αυτή η συζήτηση στην πραγματικότητα στερείται περιεχομένου.

Επειδή όμως αυτά τα γνωρίζουν οι ενδεχόμενοι μεσολαβητές, αυτό που αναμένεται ως πιο πιθανό πλέον είναι η συζήτηση να εστιαστεί όχι κυρίως στα κυριαρχικά ζητήματα, αλλά περισσότερο στα οικονομικά της ενέργειας. Αυτή φαίνεται ότι θα είναι η προσπάθεια. Ομως, εκεί υπάρχει το πρόβλημα ότι «μπαίνει το κάρο μπροστά από το άλογο»: πώς μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο χωρίς να υπάρξει επίπτωση στην κυριαρχία; Πρακτικά αυτό είναι αδύνατον. Αν η Ελλάδα δεχθεί λ.χ., με το «φοβερό» επιχείρημα «να έχουμε την ησυχία μας», να εκχωρήσει μία μορφή συνεκμετάλλευσης στους φυσικούς πόρους στο Αιγαίο, πώς θα τη νομιμοποιήσει; Και πώς θα αποφύγει την αυτονόητη αξίωση που αυτή η εκχώρηση θα εγείρει, αμέσως μετά, σε κυριαρχικό επίπεδο; Τι; Θα βασιστεί στην… «μπέσα» της Τουρκίας, ότι θα είναι «καλό παιδί» και δεν θα δημιουργήσει προβλήματα; Σοβαρά τώρα; Ή θα της αρκέσουν οι όποιες διεθνείς εγγυήσεις; Τις οποίες όταν η Τουρκία θα παραβιάσει, θα γίνει τι ακριβώς;

Ολα αυτά είναι ευσεβείς πόθοι, που όμως έχουν μέσα τους κάτι το «ασεβές»: θέλουν ντε και καλά να λύσουν ένα θέμα, που η μία πλευρά δεν θέλει να λυθεί. Κατά βάθος, όλες οι πρωτοβουλίες αυτής της μορφής οδηγούν στο να κάνει πίσω η Ελλάδα. Γιατί η Τουρκία δεν κάνει. Και αυτό το ξέρουν όλοι. Ομως και η Ελλάδα, που απειλείται, δεν μπορεί να κάνει ακόμα περισσότερο. Και είναι καιρός να το μάθουν επίσης. Δεν γίνεται.