Οι κληρονόμοι

Στην ταινία «Οι κληρονόμοι», παραγωγής 1964, σε σκηνοθεσία Δαλιανίδη και σενάριο των Τσιφόρου – Βασιλειάδη, ο αποδημήσας ιδιοκτήτης ενός οίκου μόδας, βάζει γρίφους με τη διαθήκη του. Κληροδοτεί την επιχείρησή του σε δύο ανιψιούς του, τον διευθυντή του οίκου και μία χορεύτρια. Τρεις από αυτούς έχουν το 24% και ένας το 28%. Ποιοι θα συμφωνήσουν με ποιους ώστε να επιτευχθεί η πλειοψηφία που θα εξασφαλίσει τον έλεγχο της κληρονομιάς;

Δεν νομίζω ότι θα μπορούσε μια ταινία να αποδώσει σε πιο επιτυχημένη  χιουμοριστική εκδοχή το κλίμα των επερχόμενων εκλογών σε ό,τι αφορά τις μετεκλογικές συνεργασίες. Με επιπλέον bonus μία πολιτική κληρονομιά για την οποία σφάζονται στην ποδιά της παλικάρια. Σε ποιον ανήκει ο Ανδρέας Παπανδρέου; Ποιος έχει το 51% της παρακαταθήκης του; Ποιος δικαιούται να κάνει γιούργια στον ταβά με τα κουλούρια;

Σε κανονικές συνθήκες δεν θα έπρεπε να υπήρχε θέμα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ. Το οποίο, παρά τους κλυδωνισμούς του, υφίσταται ακόμη, είναι το τρίτο κόμμα και διεκδικεί ρόλο ρυθμιστή στις μετεκλογικές συνεργασίες και κυβερνήσεις. Αρα ο φυσικός δικαιούχος της πολιτικής κληρονομιάς του Ανδρέα – αρέσει, δεν αρέσει – είναι το ΠΑΣΟΚ. Τη διαχειρίζεται σωστά; Τη διαχειρίζεται λάθος; Κάνει ασύμφορες επενδύσεις; Θέλει να ρίξει το νεοκλασικό τριώροφο με τους κήπους, τα μπαλκόνια και τις πεζούλες του και να φτιάξει διαμερισματάκια για βραχύχρονες μισθώσεις; Δικαίωμά του και λαγός τη φτέρη κούναγε, κακό της κεφαλής του. Αλλά δικαίωμά του. Τελεία και παράγραφος.

Πάμε τώρα στα τρέχοντα. Ο ΣΥΡΙΖΑ, από το 2012 και διά του αρχηγού του Αλέξη Τσίπρα υποδέχεται με ανοιχτές αγκάλες μέλη του ΠΑΣΟΚ. Πολλά και διάφορα, περισσότερο, λιγότερο ή και καθόλου προβεβλημένα. Και όσον αφορά τα «επάνω ράφια» και τους πολιτικούς «κατιμάδες», εγώ ούτε ξέρω ούτε λέω. Τα είχε υπονοήσει μια χαρά ο Απόστολος Κακλαμάνης όταν είχε μιλήσει για «απόπατους» και «ποντίκια που εγκαταλείπουν το καράβι όταν τελειώσει το τυρί». Προφανώς ο ΣΥΡΙΖΑ πόνταρε σε μικροφιλοδοξίες, εγωκεντρισμούς, απωθημένα, πολιτικούς πανικούς, μικροπολιτικά συμφέροντα και ηθικά ελλείμματα. Τι να κάνουμε τώρα; Ετσι γίνεται στην πολιτική. Και εδώ δεν υπάρχουν μισές ντροπές. Αυτές ανήκουν εξ ολοκλήρου στα «στελέχη» που προχώρησαν στους υβριστές του πρώην κόμματός τους. Αλλά και πάλι, έτσι γίνεται στην πολιτική.  Τι κάνει λοιπόν στην πραγματικότητα ο Αλέξης Τσίπρας; Υιοθετεί «κληρονόμους» – πολιτευόμενους, παρατρεχάμενους και ψηφοφόρους – που φεύγουν σαν τα ποντίκια (όχι εγώ, ο Απόστολος Κακλαμάνης) από το καράβι του ΠΑΣΟΚ. Αυτό δεν του δίνει κανένα δικαίωμα στην κληρονομιά. Ούτε καν στο ζιβάγκο.

Ο θησαυρός του μακαρίτη

Υπάρχει όμως και μια άλλη ταινία από τον αθάνατο, παλιό ελληνικό κινηματογράφο. Ο «Θησαυρός του μακαρίτη». Του 1959 αυτή. Επίσης των Τσιφόρου – Βασιλειάδη, σε σκηνοθεσία του ίδιου του Τσιφόρου. Εδώ έχουμε έναν καλά κρυμμένο, μέσα σε ένα σπίτι, θησαυρό που ψάχνουν να βρουν πολλοί νοματαίοι, ο καθένας για την πάρτη του. Μόνο που, τελικά, ο θησαυρός αποδεικνύεται άνθρακες.

Η πολιτική κληρονομιά του Ανδρέα Παπανδρέου δεν είναι, βέβαια, ούτε κατά διάνοια άνθρακες. Αποτελεί το πιο σημαντικό και καθοριστικό ίσως κεφάλαιο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Αλλά δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει να περιφέρεις σήμερα, σαν εξαπτέρυγο, την «κληρονομιά» του Παπανδρέου. Διότι αυτό ακριβώς κάνει ο Αλέξης Τσίπρας. Εδώ και χρόνια. Ποιο είναι αυτό το κεφάλαιο, από τα μεγάλα βάθη, τα άπατα της δεκαετίας του 1980, και πώς φαντάστηκε ότι μπορεί να το εξαργυρώσει στην Ελλάδα του 2023; Τι σχέση έχει η χώρα τότε με τη χώρα τώρα;

Βέβαια, εδώ δεν μιλάμε για ακριβώς πολιτικό κεφάλαιο αλλά γι’ αυτά που η γιαγιά μου τα έλεγε σουσούμια. Και που, με τον χρόνο, γίνονται γραφικότητες. Η φωνή του Ανδρέα, ο στόμφος του, η γλώσσα του σώματος, τα συνθήματα. Αυτά από τα οποία ακόμη και το ΠΑΣΟΚ, προς τιμή του, έχει πάρει τις φυσιολογικές αποστάσεις των 45 χρόνων, κρατώντας, θέλω να ελπίζω, την ουσία. Από την οποία δεν έχουν πάρει μυρωδιά στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη από το ότι την ίδια κοινωνική τάξη, ο μεν Ανδρέας αναβάθμισε σε «μικρομεσαίους», το δε επιτελείο του Αλέξη λοιδόρησε ως «κυρπαντελήδες». Ας πρόσεχαν.