«Το άγριο πρόσωπο {LF}μιας πόλης»

Η φωνή του Santiago Gamboa ως ανανεωτή της κολομβιανής λογοτεχνίας είναι η φωνή ενός συγγραφέα που καταγράφει μια κοινωνία βαθιά διεφθαρμένη και διαβρωμένη εκ των έσω. Στις «Νυχτερινές ικεσίες» (εκδ. Πόλις, 2017) ο φοιτητής Μανουέλ Μανρίκε, κατηγορούμενος για κατοχή ναρκωτικών, κινδυνεύει να καταδικαστεί σε θάνατο αν δεν παραδεχτεί στο δικαστήριο την ενοχή του. Θα εμπιστευτεί την ιστορία του στον πρόξενο της Κολομβίας που έχει αναλάβει να χειριστεί την υπόθεσή του, θα του εξομολογηθεί τη μοναχική ζωή του και τη φυγή από την αβάσταχτη καθημερινότητα μέσα από τη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο, που του αποκαλύπτουν ότι υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι σαν κι αυτόν. Στο νέο μυθιστόρημα, «Η νύχτα είναι μεγάλη», που αναμένεται από τη Διόπτρα στις 4 Μαϊου (σε μετάφραση Δήμητρας Σταυρίδου), όλα ξεκινούν από την ένοπλη ενέδρα σε κονβόι αυτοκινήτων σε έναν αγροτικό δρόμο στην επαρχία της Κάουκα. Ο μόνος μάρτυρας του μακελειού είναι ένα νεαρό αγόρι. Λίγο αργότερα στο σημείο της σύγκρουσης όλα τα ίχνη έχουν εξαφανιστεί – από τα χτυπημένα αυτοκίνητα και τα πτώματα μέχρι τον τελευταίο κάλυκα. Είναι λες και τίποτε δεν συνέβη ποτέ εκεί. Μια ανώνυμη καταγγελία γίνεται αιτία να ξεκινήσει η έρευνα. Ενας εισαγγελέας, μια τολμηρή δημοσιογράφος και η βοηθός της αναζητούν με κάθε κόστος την αλήθεια. Αλλά κανένα στόμα δεν ανοίγει και σε αυτή την περιοχή, καθώς οι δράστες θα μπορούσαν να είναι πολλοί: αντιφρονούντες, συμμορίες, ο στρατός ή ίσως οι εκκλησίες, που ανταγωνίζονται λυσσαλέα για την επικράτηση στη σημερινή Κολομβία. Με την άδεια του εκδοτικού οίκου προδημοσιεύουμε ένα απόσπασμα.

Το γραφείο του Χουτσινιαμούι έμοιαζε με στούντιο εικαστικού καλλιτέχνη. Δεν ήταν ένας εισαγγελέας σαν όλους τους άλλους, ούτε ένας απλός πολίτης, καθώς στα πενήντα εννιά του ήταν χήρος χωρίς παιδιά, πράγμα που σήμαινε ότι περνούσε περισσότερο χρόνο στο γραφείο του παρά στο άδειο σπίτι του στη Νίζα, που ήταν γεμάτο αναμνήσεις και εφιάλτες. Προτιμούσε να μένει μόνος στο παλιό του γραφείο. Βρισκόταν στον ημιώροφο και ήταν γεμάτο αρχεία, ταλαιπωρημένα βιβλία και περιοδικά ιστορίας της τέχνης που αγόραζε μεταχειρισμένα από βιβλιοπωλεία του κέντρου. Επίσης είχε παλιές εγκυκλοπαίδειες, όπως η Ariel Juvenil, και κάποιες των εκδόσεων Salvat: Εγκυκλοπαίδεια της Κολομβιανής Τέχνης και Ιστορία της Κολομβίας. Και, φυσικά, διάφορα

φαινομενικά άχρηστα αντικείμενα: ένα καλαθάκι με σκουριασμένα κλειδιά, τρεις πλαστικές φωτογραφικές μηχανές Kodak, ένα σπασμένο μουσικό κουτί διακοσμημένο μ’ ένα άλογο τσίρκου, σταχτοδοχεία από ευρωπαϊκά ξενοδοχεία, λουκέτα, πριτσίνια. Πού τα έβρισκε όλα αυτά; Του άρεσαν τα υπαίθρια παζάρια.

Ο χώρος του ήταν ιδιαίτερα μεγάλος, αν και όχι ο πιο άνετος του κτιρίου, ούτε με την ευκολότερη πρόσβαση. Διέθετε λουτρό με ντους, μια τριγωνική γωνιά με καναπέ από ρατάν και δύο πολυθρόνες, ένα επιπλέον τραπέζι με ηλεκτρονικό υπολογιστή και εκτυπωτή, τηλέφωνο κι ένα παλιό φαξ το οποίο ήταν

ουσιαστικά αχρησιμοποίητο. Στη φάτσα είχε ένα τεράστιο παράθυρο τεσσάρων μέτρων, από το οποίο έβλεπε την Αβενίδα ντε λας Αμέρικας, τον λόφο της Γουαδελούπης και, στο βάθος, τις συστάδες από φώτα της Ούσμε και της Σιουδάδ Μπολίβαρ, το λούμπεν προλεταριακό τοπίο από το οποίο πήγαζε, δυστυχώς, η πλειονότητα των περιπτώσεων βίας, ληστειών, ανθρωποκτονιών, μαχαιρωμάτων, πυροβολισμών, μικροκλοπών και εμπορίου ναρκωτικών.

Κάποιες φορές, ο εισαγγελέας ατένιζε αυτά τα φώτα και παρασυρμένος από την πραγματικότητα φανταζόταν σπαραξικάρδιες σκηνές: παιδιά που παρακαλούσαν τις μητέρες τους να μην παίρνουν ναρκωτικά και να τα ταΐσουν, πατεράδες να χτυπούν τα παιδιά τους, άντρες να σπάνε στο ξύλο έγκυες γυναίκες, μεθυσμένους άντρες να κακοποιούν τις γυναίκες τους μπροστά στα μικρότερα παιδιά. Δεν ήταν όλοι έτσι, φυσικά. Τα περισσότερα από αυτά τα σπίτια ήταν νοικοκυριά βιοπαλαιστών, έντιμων ανθρώπων που προσπαθούσαν να τα βγάλουν πέρα κάνοντας εξουθενωτικές και κακοπληρωμένες δουλειές, όμως η πείρα του επέμενε να του δείχνει την άλλη όψη: το άγριο πρόσωπο μιας πόλης που ήταν αδιάφορη και θηριώδης, το πληγιασμένο, γεμάτο ουλές δέρμα αυτής της ανελέητης πόλης που έτρωγε τα πιο ευάλωτα παιδιά της.

Όταν έβγαινε από το γραφείο του και πήγαινε ως το τέλος του διαδρόμου για να βάλει έναν καφέ από την κοινόχρηστη καφετιέρα δίπλα στο ασανσέρ, έβλεπε τα φώτα του Βορρά, τη χλιδάτη και πλούσια πλευρά της πόλης. Αυτή η εικόνα τού έφερνε στον νου άλλα αδικήματα, που ταίριαζαν περισσότερο με τη θέα, κατά κάποιον τρόπο, καθώς στην Μπογκοτά υπάρχει κοινωνική διαστρωμάτωση ακόμα και στο έγκλημα. Σ’ εκείνους τους λόφους υπήρχε διαφθορά πολιτικών και δημόσιων λειτουργών, παράνομες προμήθειες που τις τσέπωναν «σπουδαίες» οικογένειες, υπεξαίρεση κονδυλίων μέσω συμβάσεων, δωροδοκίες ατόμων με επιρροή, φοροδιαφυγή, διασπάθιση του δημόσιου χρήματος και δέσμευση πόρων, παρεμπόδιση του έργου της δικαιοσύνης, απάτες και όλες οι πιθανές κι απίθανες μορφές κλοπής και λεηλασίας, αλλά σε νούμερα τεράστια, αστρονομικά. Η διαφορά με τον Νότο ήταν ότι οι κλέφτες του Βορρά έκλεβαν εκατομμύρια δολάρια, γι’ αυτό ήταν υπερόπτες, νωθροί και καταθλιπτικοί: η εγχώρια φάμπρικα κοινωνικής υποτίμησης και βίας.

Φυσικά υπήρχαν και στον Βορρά βιασμοί και ξυλοδαρμοί, τοξικομανείς και ψυχοπαθείς, δολοφονίες και γυναικοκτονίες, κακοποίηση παιδιών, εκμετάλλευση και βιαιοπραγίες, σκεφτόταν ο Χουτσινιαμούι. Δεν είναι το ίδιο απελπισμένοι, αλλά ανήκουν στο ίδιο είδος.

Αναλογιζόμενος την εγκληματικότητα που ταλάνιζε τους πολίτες της χώρας σε καθημερινή βάση, αποφάσισε να ρίξει μια ματιά στην ενημέρωση της Εισαγγελίας.