«Αφεντικό» {LF}(α λα Σπρίνγκστιν) {LF}για τον κινηματογράφο στη Θεσσαλονίκη

Οι άνθρωποι όταν φεύγουν αφήνουν ένα στίγμα που έχει πολλές εκφάνσεις. Συνήθως επικεντρωνόμαστε σε αυτό που έχει να κάνει με το κοινώς αναγνωρίσιμο. Αυτό μετρά για τον περισσότερο κόσμο και δικαιολογημένα. Το «ανθρώπινο» ίχνος τους μένει σε αυτούς που μπορούν να αναγνωρίσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους μέσα από μια πιο προσωπική σχέση.

Κατά τη διάρκεια της πολύχρονης σχέσης μου με τον κινηματογράφο συναντούσα τον Μισέλ σε διάφορες φάσεις και της δικής του ζωής. Ως κριτικό τον διάβαζα στον «Σύγχρονο Κινηματογράφο», και με αυτή του την ιδιότητα τον είχα καλέσει στη Θεσσαλονίκη το 1976 για να μιλήσει στον Φοιτητικό Ομιλο Θεάτρου και Κινηματογράφου. Ως προγραμματιστή της ΕΡΤ τον συναντούσα στις Κάννες όταν έγραφα στο περιοδικό «Οθόνη» και ταυτόχρονα ήμουν κινηματογραφικός διανομέας (οι εξαιρετικές επιλογές του είχαν αναβαθμίσει το κινηματογραφικό τμήμα του καναλιού). Ως διευθυντή του Φεστιβάλ τον είχα «αφεντικό» όταν με προσέλαβε από την αρχή της εκεί θητείας του και αργότερα όταν μου ανέθεσε τη διεύθυνση και τον προγραμματισμό των αιθουσών του Ολύμπιον, οπότε μου ξαναδόθηκε η ευκαιρία να «δω» αυτή την ιδιαίτερη σχέση που είχε με τις ταινίες.

Το τέλος της σχέσης μας θα ήταν άδοξο εξαιτίας μιας αβλεψίας μου που θα είχε οδηγήσει στην απομάκρυνση και των δυο μας από το Φεστιβάλ. Στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας Θεσσαλονίκη ’97 οργανώθηκε από τον Μισέλ ένα εξαιρετικό αφιέρωμα στον Παζολίνι. Καλεσμένοι στην πρεμιέρα οι πάντες και βέβαια ο τότε υπουργός Πολιτισμού κ. Βενιζέλος. Η ταινία έναρξης είχε υπότιτλους ριχτούς και υπεύθυνη ήταν η Εφη Καλλιφατίδου, μεταφράστρια του Εκο. Το πρωί έχουμε συναντηθεί και με βεβαιώνει ότι θα «ρίξει» τους υπότιτλους η ίδια για λόγους ασφαλείας αλλά έλα που το 20:00 που γράφει ως έναρξη της ταινίας αυτή το έχει αντιληφθεί ως 10 μ.μ. Ξεκινά λοιπόν η ταινία και δεν υπάρχουν υπότιτλοι. Τρέχω στο θεωρείο απ’ όπου πέφτουν οι υπότιτλοι. Κανείς. Παίρνω τηλέφωνο την Εφη, δεν απαντά. Η προβολή διακόπτεται και ο Βενιζέλος έξαλλος ζητά την παραίτηση του Μισέλ και φυσικά θα έφευγα κι εγώ. Ευτυχώς η Εφη μίλησε με τον Υπουργό και του εξήγησε το συμβάν και έτσι τη γλιτώσαμε.

Μετά την άκομψη αποπομπή του Μισέλ από τη θέση του διευθυντή του Φεστιβάλ η σχέση μας έγινε πιο προσωπική και παρά τη χιλιομετρική απόσταση που δυσχέραινε τη φυσική επαφή, είχα πάντα την εντύπωση ότι ο χρόνος που μεσολαβούσε μεταξύ των συναντήσεών μας ήταν ανύπαρκτος. Για τους περισσότερους φίλους της Θεσσαλονίκης – και κυρίως γι’ αυτούς που συνεργάστηκαν μαζί του – ο Μισέλ ήταν το «αφεντικό». Οχι επειδή ασκούσε κάποια εξουσία (δεν ήταν άλλωστε στον χαρακτήρα του) αλλά για τη σχέση που είχε με τον κινηματογράφο, κάτι σαν τον Boss που αποκαλούν τον Σπρίνγκστιν. Ο Μισέλ συνέχισε τη δημιουργική του απασχόληση με τον κινηματογράφο όχι μόνο παρακολουθώντας την εξέλιξή του αλλά και ως υπεύθυνος ενός προγράμματος του Φεστιβάλ της Λισαβόνας. Οι συζητήσεις μας για τις ταινίες αλλά και τα κινηματογραφικά τεκταινόμενα ήταν πάντα μια εξαιρετική απόλαυση.

Δυστυχώς η απώλειά του ήταν αναμενόμενη καθώς η ασθένεια τον κατέβαλλε όλο και περισσότερο τον τελευταίο χρόνο. Η αλήθεια είναι ότι θα ήθελα έναν πιο θριαμβικό θάνατο για τον Μισέλ (αν υπάρχει κάτι τέτοιο), κάτι που να ταιριάζει με την προσωπική πορεία του. Αλλά τελικά άλλο είναι το «αφεντικό».

Ο Νότης Φόρσος υπήρξε συνεργάτης του Μισέλ Δημόπουλου τα χρόνια της θητείας του τελευταίου ως καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης